ECA'da Tesisat Suyu ve Tortu Sorunu

Servis kayıtlarına bakıldığında arızaların büyük bölümünün tek bir ortak paydası olduğu görülüyor: tesisat suyu. Pompa yatağı yıpranması, eşanjör tıkanması, vana sıkışması ve purjör tıkanması birbirinden farklı arızalar gibi görünse de hepsinin arkasında aynı devrede dolaşan su bulunuyor. Bu nedenle cihazın ömrünü uzatmanın en etkili yolu, tek tek parçaları korumak değil suyun kendisini düzeltmek.

Kapalı devre nasıl davranıyor

Isıtma devresi kapalı bir sistem ve içindeki su yıllarca aynı su olarak kalıyor. Sistem ilk dolduğunda suyun içinde bir miktar çözünmüş oksijen bulunuyor; bu oksijen metal yüzeylerle tepkimeye girip tükeniyor ve korozyon bir dengeye ulaşıyor.

Bu denge, sisteme yeni su eklenmediği sürece korunuyor. Kapalı devrenin en büyük avantajı tam olarak bu; su bir kez oksijenini tükettikten sonra korozyon büyük ölçüde duruyor.

Sürekli su eklemenin bedeli

Her dolum sisteme taze ve oksijenli şebeke suyu sokuyor ve dengeyi bozuyor. Oksijen radyatörlerde ve boru hattında korozyonu yeniden başlatıyor; ortaya çıkan ürünler suda asılı kalarak dolaşmaya başlıyor.

Sert su bulunan bölgelerde her dolum aynı zamanda yeni kireç anlamına geliyor. Bu iki etki birlikte, sık su eklenen tesisatları hızla kirletiyor ve cihazın bütün parçalarını zorluyor.

Tortu hangi parçayı nasıl etkiliyor

Pompa çarkı ile gövde arasındaki boşluk çok dar; buraya oturan tortu sürtünmeyi artırıyor ve yatak ömrünü kısaltıyor. Çekilen akım yükseliyor ve motor ısınmaya başlıyor.

Ana eşanjörün su kanalları da dar; birikme burada su geçişini daraltıyor ve cihaz kısa sürede aşırı ısınmaya geçiyor. Üç yollu vananın mili sıkışıyor, purjörün iğne yuvası tıkanıyor.

Suyun rengi ne anlatıyor

Radyatörden hava alırken çıkan suyun görünümü, tesisatın içini anlatan en ucuz gösterge. Yoğun siyah renk manyetit tozunu, kızıl kahverengi oksijenli korozyonu, bulanık ve tortulu görünüm ise birikmiş çamuru gösteriyor.

Hafif bir koyuluk beklenen bir durum; sorun rengin karakterinde ve yoğunluğunda ortaya çıkıyor. Konu ayrı bir yazıda ayrıntılandırıldı.

Filtre ve manyetik tutucu

Tesisat filtresi, dolaşan katı parçacıkları tutarak cihaza ulaşmasını engelliyor. Manyetik tutucu ise demir esaslı korozyon ürünü olan manyetit tozunu mıknatısla topluyor.

Bu iki eleman, cihazın en dar kesitli parçalarını koruduğu için ömrü doğrudan uzatıyor. Bakımda temizlenmeleri gerekiyor; dolmuş bir filtre kendisi bir direnç haline geliyor.

Devre yıkaması ne zaman

Peteklerin altının soğuk kalması, pompanın zorlanması ve filtrede sürekli tortu birikmesi yıkamayı gerektiren işaretler. Yalnızca rengin koyu olması, tesisat düzgün ısıtıyorsa tek başına gerekçe sayılmıyor.

Yıkama sonrası sisteme uygun koruyucu katkı eklenmesi değerlendiriliyor; bu karar cihaz üreticisinin izin verdiği ürünlerle sınırlı tutuluyor.

Katkı maddeleri

Koruyucu katkılar korozyonu yavaşlatmak ve kireç oluşumunu sınırlamak için kullanılıyor ama her ürün her cihaza uygun olmuyor. Uyumsuz bir kimyasal conta malzemelerine ve eşanjöre zarar verebiliyor.

Eklenen ürünün adı ve tarihi bakım fişine yazılıyor; sonraki müdahalelerde uyumsuz bir ürün kullanılmaması için bu kayıt gerekiyor.

Kaçakların rolü

Su kaybının nedeni bulunmadan yapılan her dolum, kirliliği bir kez daha artırıyor. Bu yüzden su kalitesi tartışmasının ilk adımı, sistemin su kaybedip kaybetmediğini belirlemek oluyor.

Aylık basınç okuması bu tespiti tahmine değil kayda dayandırıyor ve kaçak erken yakalanıyor.

Yeni tesisatlarda ilk yıl

Yeni kurulan bir tesisatta ilk aylarda çıkan su beklenenden kirli olabiliyor; montaj sırasında borulara giren talaş, kaynak kalıntısı ve kesme yağı bunun nedeni.

Devreye alma sırasında yapılan yıkama ve ilk sezon sonunda filtre temizliği, bu kalıntıların pompa ve eşanjörde birikmesini önlüyor.

Kullanım suyu tarafı ayrı

Isıtma devresi kapalı olduğu için bir kez temizlendiğinde uzun süre korunuyor. Kullanım suyu tarafı ise sürekli taze şebeke suyu gördüğü için kireçlenme kesintisiz sürüyor.

Bu tarafta en etkili önlem, sıcak su ayarının gereksiz yüksek tutulmaması. Birkaç derecelik bir düşüş, kireç birikme hızını belirgin biçimde azaltıyor.

Bakımda su tarafı

Yıllık bakımda filtre ve manyetik tutucu temizleniyor, hava alma yapılıyor, tesisat basıncı ayarlanıyor ve hava alma sırasında çıkan suyun durumu değerlendiriliyor. Bu değerlendirme fişe yazıldığında yıllar içindeki değişim izlenebiliyor.

Su kalitesi düzeldiğinde cihazın diğer bütün parçaları için ayrı ayrı önlem almaya gerek kalmıyor; hepsi aynı anda korunmuş oluyor.

Karışık malzemeli tesisatlar

Bir tesisatta farklı metaller bir arada bulunduğunda, aralarındaki elektrokimyasal fark korozyonu hızlandırabiliyor. Çelik panel radyatörlerle alüminyum radyatörlerin aynı devrede kullanıldığı ya da eski galvanizli hatların yeni plastik esaslı borularla birleştirildiği sistemlerde bu risk artıyor. Bu tür tesisatlarda uygun koruyucu katkı kullanımı daha da önem kazanıyor.

Aynı şekilde tadilatlar sırasında yapılan kısmi yenilemeler de karışık yapılar üretiyor. Yeni eklenen bir bölüm eski devreye bağlandığında, eski taraftaki tortu yeni bölüme taşınabiliyor; bu nedenle kısmi yenilemelerde de filtre kontrolü ve gerekirse yıkama gündeme geliyor.

Suyun sıcaklığıyla ilişkisi

Kireç çökelmesi belirli bir sıcaklığın üstünde hızlanarak artıyor; bu yüzden gereksiz yüksek çalışan bir tesisat, aynı suyla daha hızlı kireçleniyor. Yalıtımı iyileştirilmiş ve düşük su sıcaklığında çalışabilen bir sistemde ise birikme belirgin biçimde yavaşlıyor.

Bu, su kalitesi ile ayar düzeninin birbirinden bağımsız olmadığını gösteriyor. Ayarın düşürülmesi hem verimi yükseltiyor hem tesisatın ve cihazın ömrünü uzatıyor; iki kazanç aynı işlemden çıkıyor.

Su tarafı düzeltildiğinde görülenler

Devre temizlendikten ve kaçak giderildikten sonra değişim birkaç hafta içinde fark ediliyor: radyatörlerin alt bölümleri de ısınmaya başlıyor, pompa sesi düşüyor ve cihazın devreye girme sıklığı azalıyor. Bu üç gözlem, yapılan işin karşılığını ölçüm yapmadan da gösteriyor; sayaç kaydı tutuluyorsa fark ayrıca sayıyla da görülüyor.

Sık sorulanlar

Cihaz ömrünü en çok ne belirliyor?+

Tesisat suyunun temizliği. Kirli su pompa, eşanjör, vana ve purjörü aynı anda etkiliyor.

Sisteme sürekli su eklemek zararlı mı?+

Zararlı. Her dolum oksijen ve kireç taşıyor; korozyon ve birikme hızlanıyor.

Filtre gerekli mi?+

Tesisat filtresi ve manyetik tutucu, tortunun cihaza ulaşmasını önlediği için ömrü doğrudan uzatıyor.

Katkı maddesi kullanılmalı mı?+

Yalnızca cihaz üreticisinin izin verdiği ürünler ve belirtilen dozda. Eklenen ürün fişe yazılıyor.

Parçadan önce suyu düzeltiyoruz

Tekrarlayan arızalarda tesisat suyunun durumunu değerlendirip gerekiyorsa filtre ve yıkama öneriyoruz. Petek tarafında iş çıkarsa tesisat hizmetimizle dört ilçeye de gidiyoruz: Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.