Gaz Dedektörü Seçimi ve Yerleşimi

Gaz dedektörü, kokuyu fark edemeyecek durumda olunan anlarda devreye giren bir güvenlik katmanı. Uykuda, evde kimse yokken veya koku alma duyusu zayıflamış kişiler için gerçek bir fark yaratıyor. Ancak yanlış yere konan bir dedektör, olmayan bir dedektörden çok da farklı davranmıyor.

Hangi gazı algılıyor

Dedektörler algıladıkları gaza göre ayrılıyor. Doğal gaz için üretilenler metan, tüpgaz için üretilenler ise propan ve bütan algılıyor.

Bu iki gazın davranışı farklı olduğu için dedektörlerin konumu da farklı. Yanlış tip alındığında cihaz doğru gazı görmüyor.

Doğal gaz yükseliyor

Doğal gaz havadan hafif. Bir sızıntı olduğunda tavana doğru yükseliyor ve üst bölgede birikiyor.

Bu yüzden doğal gaz dedektörü tavana yakın bir yüksekliğe konuyor. Zemine yakın takılmış bir dedektör, gaz birikmeye başladıktan çok sonra uyarı veriyor.

Tüpgaz çöküyor

Propan ve bütan havadan ağır. Sızıntı durumunda zemine çöküyor ve alt bölgede birikiyor.

Bu yüzden tüpgaz dedektörü zemine yakın bir yüksekliğe konuyor. İki gaz için aynı konum kullanılmıyor.

Karbon monoksitle karıştırmamak

Karbon monoksit dedektörü tamamen ayrı bir cihaz ve farklı bir amaca hizmet ediyor. Gaz kaçağını değil, eksik yanma ürününü algılıyor.

Karbon monoksitin yoğunluğu havaya yakın olduğu için o dedektör solunum yüksekliğine konuyor. İki cihaz birbirinin yerine geçmiyor.

Nereye takılıyor

Dedektör, gazlı cihazın bulunduğu hacme ve cihaza yakın bir noktaya konuyor. Mutfakta ocak ve kombi, banyoda varsa şofben bu noktaları belirliyor.

Cihazdan belirli bir yatay mesafe bırakılıyor; çok yakın takılan bir dedektör normal çalışmada bile uyarı verebiliyor.

Nereye takılmıyor

Ocağın hemen üstüne, davlumbazın içine, pencere ve kapı önüne, hava akımının güçlü olduğu noktalara takılmıyor. Bu konumlarda gaz dedektöre ulaşmadan dağılıyor.

Ayrıca dolap içine ve perde arkasına konmuyor; hava dolaşımının kesildiği yerlerde cihaz ortamı temsil etmiyor.

Nem ve buhar

Banyoya konan dedektörlerde nem sorun çıkarabiliyor. Yoğuşma, sensörü etkileyip yanlış uyarılara yol açıyor.

Bu hacimlerde nem koşullarına uygun modeller tercih ediliyor ve doğrudan duş alanının üstüne konmuyor.

Sensör ömrü

Dedektörlerin sensörleri kalıcı değil; belirli bir süre sonra hassasiyetini kaybediyor. Cihazın üzerinde bu süre yazıyor.

Süresi dolmuş bir dedektör çalışıyor görünüyor ama gerçekten algılamıyor. Bu, en sinsi durumlardan biri ve yenilenme tarihinin takip edilmesi gerekiyor.

Test düğmesi

Cihazların çoğunda bir test düğmesi bulunuyor. Bu düğme, sesli uyarının ve elektronik devrenin çalıştığını doğruluyor.

Ancak sensörün gerçekten gaz algılayıp algılamadığını göstermiyor. Bu ayrım, cihaza duyulan güveni doğru ayarlamak için önemli.

Besleme tipi

Bazı modeller prizden, bazıları pille çalışıyor. Prizli modeller elektrik kesintisinde devre dışı kalıyor; pilli modellerde ise pilin düzenli değiştirilmesi gerekiyor.

Yedek pilli prizli modeller bu iki sorunu birlikte çözüyor ve tercih ediliyor.

Otomatik kesme seçeneği

Bazı sistemler dedektöre bağlı bir vana içeriyor. Gaz algılandığında bu vana kendiliğinden kapanıyor ve kaynağı kesiyor.

Bu, özellikle evde kimse yokken veya uykudayken değer kazanıyor. Uyarıyı duyacak biri olmadığında tek işe yarayan katman bu oluyor.

Otomatik kesmenin sonucu

Vana kapandığında bütün gazlı cihazlar duruyor. Kışın bu, ısıtmanın da kesilmesi anlamına geliyor ve donma riskini gündeme getiriyor.

Vananın kendiliğinden açılmaması gerekiyor; açma işlemi kontrol sonrası elle yapılıyor. Konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

Kaç adet gerekiyor

Her gazlı cihazın bulunduğu hacme bir dedektör konuyor. Mutfakta ocak ve kombi aynı hacimdeyse tek cihaz yeterli olabiliyor.

Ayrı hacimlerde bulunan cihazlar için ayrı dedektör gerekiyor. Bir odadaki cihaz, başka odadaki dedektör tarafından görülmüyor.

Sertifika ve uygunluk

Cihazın ilgili standartlara uygunluğunu gösteren işaretleri taşıması gerekiyor. Bu, algılama eşiğinin ve güvenilirliğinin denetlenmiş olduğunu gösteriyor.

Belgesiz ürünlerde algılama eşiği bilinmiyor ve cihazın gerçekten koruyup korumadığı doğrulanamıyor.

Yanlış uyarılar

Bazı temizlik ürünleri, sprey ve alkol içeren maddeler sensörü tetikleyebiliyor. Bu, gerçek olmayan bir uyarıya yol açıyor.

Böyle bir durumda yine de aynı sıra uygulanıyor; uyarı gerçek değilmiş gibi davranılmıyor. Ortam havalandırılıyor ve kontrol ediliyor.

Bakımı

Dedektörün üzeri tozlanıyor ve hava girişleri tıkanabiliyor. Yılda birkaç kez yumuşak bir bezle silinmesi gerekiyor.

Ayrıca test düğmesi düzenli deneniyor ve sensör ömrü kontrol ediliyor. Bu üçü birkaç dakika sürüyor.

Dedektör seçimi ve yeri: özet

Doğal gaz dedektörü tavana yakın, tüpgaz dedektörü zemine yakın konuyor; karbon monoksit dedektörü ise ayrı bir cihaz ve solunum yüksekliğinde bulunuyor. Cihaz, gazlı cihazın bulunduğu hacme ve makul bir mesafeye takılıyor; dolap içine, davlumbaz altına ve hava akımına açık noktalara konmuyor. Sensör ömrü sınırlı ve süresi dolmuş bir dedektör çalışıyor görünse de algılamıyor; bu yüzden yenilenme tarihinin takibi cihazın kendisinden daha kritik.

Montaj yüksekliği ne kadar

Doğal gaz dedektörü tavandan belirli bir mesafe bırakılarak takılıyor; tam tavana yapıştırılmıyor. Tavanın hemen dibinde durgun bir hava katmanı oluşabiliyor.

Aynı biçimde tüpgaz dedektörü de zemine tam yapıştırılmıyor; birkaç santimetre yukarıda konumlandırılıyor. Cihazın kılavuzunda bu mesafeler belirtiliyor.

Yatay mesafe

Dedektör, gazlı cihaza belirli bir yatay mesafede bulunuyor. Çok yakın takıldığında normal çalışma sırasında ortaya çıkan izler bile uyarı üretebiliyor.

Çok uzak takıldığında ise sızıntı dedektöre ulaşana kadar gecikme oluyor. Kılavuzdaki aralık bu iki uç arasında bir denge kuruyor.

Kombinin bulunduğu balkonda

Cihaz kapalı balkonda ise dedektör de o hacme konuyor. Açık bir balkonda ise gaz doğrudan dağıldığı için dedektör anlamlı bir uyarı veremiyor.

Bu durumda cihazın bağlantılarının düzenli kontrolü ve yıllık bakım daha belirleyici hale geliyor.

Dedektör seçimi ve yeri: özet

Doğru dedektör, doğru gaz için üretilmiş, doğru yükseklikte, doğru hacimde ve sensör ömrü geçmemiş olan cihaz. Bu dördünden biri sağlanmadığında cihaz takılı görünüyor ama koruma sağlamıyor.

Ne zaman değiştirilmeli

Cihazın üzerinde üretim tarihi ve önerilen değişim tarihi bulunuyor. Bu tarih geldiğinde cihaz çalışıyor görünse bile değiştiriliyor.

Değişim tarihinin bir yere not edilmesi veya cihazın üzerine yazılması, unutulmasını önlüyor. Sensör ömrü dolmuş bir dedektör, sahada karşılaştığımız en yaygın sessiz koruma boşluğu.

Maliyet ve karşılığı

Bir dedektör, cihazın kendisinin yanında küçük bir maliyet oluşturuyor. Buna karşılık kokunun çalışmadığı bütün durumları kapsıyor.

Bacalı cihaz bulunan, yaşlı veya yalnız yaşayan kişilerin olduğu ve uzun süre boş kalan konutlarda bu maliyetin karşılığı doğrudan alınıyor. Bu üç durumdan biri varsa karar tartışmalı olmaktan çıkıyor.

Sık sorulanlar

Gaz dedektörünü nereye takmalıyım?+

Doğal gaz havadan hafif olduğu için tavana yakın bir yüksekliğe. Tüpgaz için ise havadan ağır olduğundan zemine yakın. İki gaz için aynı konum kullanılmıyor.

Test düğmesi çalışıyorsa cihaz sağlam mı?+

Test düğmesi yalnızca sesli uyarının ve devrenin çalıştığını gösteriyor; sensörün gerçekten gaz algıladığını göstermiyor. Sensör ömrünün ayrıca takip edilmesi gerekiyor.

Karbon monoksit dedektörü aynı işi görür mü?+

Görmüyor. Tamamen ayrı bir cihaz; eksik yanma ürününü algılıyor, gaz kaçağını değil. Farklı yüksekliğe takılıyor ve biri diğerinin yerine geçmiyor.