Kimyasal Koruyucu (İnhibitör) Gerekli mi

Tesisat suyuna eklenen koruyucu katkılar, ısıtma sistemlerinde giderek yaygınlaşan bir uygulama. Bir kısmı bunu gereksiz bir masraf olarak görüyor, bir kısmı ise her derde deva sanıyor. Gerçek ikisinin arasında; katkı belirli bir işi iyi yapıyor ve başka işleri hiç yapmıyor.

Ne yapıyor

İnhibitör, sistemdeki metal yüzeylerde ince bir koruyucu film oluşturuyor. Bu film, suyun içindeki oksijenin metalle doğrudan temas etmesini engelliyor.

Sonuçta korozyon tepkimesi baskılanıyor ve yeni tortu üretimi belirgin biçimde yavaşlıyor.

Kireç tarafındaki etkisi

Bazı ürünler ayrıca kireç oluşumunu yavaşlatan bileşenler içeriyor. Bunlar minerallerin yüzeye yapışmasını zorlaştırıyor.

Ancak kapalı devrede kireç miktarı zaten sınırlı; katkının bu tarafındaki katkısı, korozyon tarafındaki kadar belirleyici değil.

Ne yapmıyor

Mevcut birikintiyi temizlemiyor. Kirli bir sisteme katkı eklemek, o kirliliği ortadan kaldırmıyor; yalnızca daha fazlasının oluşmasını yavaşlatıyor.

Ayrıca bir sızıntıyı kapatmıyor ve sisteme oksijen girişini durdurmuyor. Bu ikisi ayrıca ele alınması gereken konular.

Hangi sistemlerde gerekli

Farklı metallerin bir arada bulunduğu karma sistemlerde neredeyse zorunlu. Çelik radyatör, bakır boru ve alüminyum eşanjörün aynı devrede olması, galvanik etkileşimi kaçınılmaz kılıyor.

Ayrıca yeni yıkanmış sistemlerde, alüminyum eşanjörlü cihazlarda ve düşük sıcaklıkta çalışan sistemlerde belirgin fayda sağlıyor.

Yeni tesisatta

Yeni kurulan bir sistemde katkı, devreye alma sırasında ekleniyor. Bu, sistemin ömrü boyunca en yüksek karşılığı veren an.

Henüz korozyon başlamadan oluşturulan koruyucu film, sonradan eklenen katkıdan daha etkili çalışıyor.

Eski tesisatta

Mevcut ve kirli bir sisteme doğrudan katkı eklemek beklenen sonucu vermiyor. Koruyucu filmin oluşabilmesi için yüzeylerin temiz olması gerekiyor.

Bu yüzden eski sistemlerde önce yıkama yapılıyor, sonra katkı ekleniyor. Sıra tersine döndüğünde katkı büyük ölçüde boşa gidiyor.

Ne kadar dayanıyor

Katkının etkinliği zamanla azalıyor. Kimyasal, koruma sağlarken tükeniyor ve belirli bir süre sonra yenilenmesi gerekiyor.

Bu süre ürüne ve sistemin durumuna göre değişiyor. Genel yaklaşım, birkaç yılda bir seviyesinin ölçülmesi ve gerekiyorsa tazelenmesi yönünde.

Sistem boşaltıldığında

Radyatör değişimi, kaçak onarımı veya herhangi bir müdahale için sistem boşaltıldığında katkı da dışarı gidiyor. Yeniden doldurulduğunda mutlaka yenilenmesi gerekiyor.

Bu adım sık atlanıyor ve sistem farkında olunmadan korumasız kalıyor. Müdahale sonrası kontrol listesinde yer alması gereken bir kalem.

Seviyesi ölçülebiliyor mu

Ürünlere özel test kitleriyle sistemdeki katkı seviyesi ölçülebiliyor. Servis tarafında yapılan bu ölçüm, tazeleme gerekip gerekmediğini gösteriyor.

Ölçüm yapılmadan yapılan eklemeler ya gereksiz oluyor ya yetersiz kalıyor.

Nasıl ekleniyor

Katkı, sistemin bir noktasından devreye veriliyor. En yaygın yöntem bir radyatörün purjör bağlantısından veya doldurma hattından eklemek.

Ekledikten sonra sistemin bir süre çalıştırılıp katkının bütün devreye dağılması sağlanıyor. Tek bir noktada kalan katkı işlevini görmüyor.

Malzeme uyumu

Kullanılan ürünün sistemdeki bütün malzemelerle uyumlu olması gerekiyor. Alüminyum içeren sistemlerde bazı katkılar uygun olmuyor.

Cihaz üreticisinin önerdiği veya onayladığı ürünlerin tercih edilmesi, uyum sorununu baştan ortadan kaldırıyor.

Antifriz ile karıştırmamak

Donma koruması sağlayan antifriz ürünleri, koruyucu katkıdan farklı bir amaca hizmet ediyor. Bazı ürünler ikisini birleştiriyor ama ikisi aynı şey değil.

Antifriz ayrıca suyun ısı taşıma kapasitesini değiştiriyor ve sistem buna göre değerlendiriliyor. Yalnızca korozyon koruması isteniyorsa antifriz gerekli değil.

Filtre ile birlikte

Katkı ve filtre birbirinin yerine geçmiyor. Katkı yeni tortu oluşumunu yavaşlatıyor, filtre ise oluşanı yakalıyor.

İkisinin birlikte kullanılması, tek başına birinden belirgin biçimde daha iyi sonuç veriyor.

Gerçekten gerekli mi

Tamamen sızdırmaz, tek metalli ve hiç su eklenmeyen bir sistemde korozyon zaten kendiliğinden duruyor ve katkının katkısı sınırlı kalıyor. Ancak pratikte bu koşulları tam sağlayan sistem az.

Karma metalli sistemlerde, su takviyesi yapılan sistemlerde ve yeni yıkanmış devrelerde ise katkı doğrudan karşılık veriyor.

İnhibitör kararında son söz

Koruyucu katkı, metal yüzeylerde koruyucu bir film oluşturarak korozyonu baskılıyor ve tortu üretimini yavaşlatıyor. Mevcut kirliliği temizlemiyor ve sızıntıyı kapatmıyor; bu yüzden yıkamadan sonra ve oksijen kaynakları kapatıldıktan sonra ekleniyor. Ömrü sınırlı ve sistem her boşaltıldığında yenilenmesi gerekiyor. Karma metalli, su takviyesi yapılan ve yeni yıkanmış sistemlerde gerekliliği tartışmasız; tamamen kapalı ve tek metalli bir sistemde ise katkısı daha sınırlı kalıyor.

Aşırı doz sorun çıkarıyor mu

Katkı miktarı, sistemin su hacmine göre belirleniyor. Gereğinden fazla eklemek ek koruma sağlamıyor ve bazı ürünlerde köpüklenme veya çökelme yaratabiliyor.

Bu yüzden ekleme öncesinde sistemin yaklaşık su hacminin hesaplanması gerekiyor. Radyatör sayısı, tipi ve boru uzunluğu bu hesabın girdileri oluyor.

Ürün değiştirirken

Farklı üreticilerin katkıları her zaman birbiriyle uyumlu olmuyor. Mevcut katkının üzerine farklı bir ürün eklenmesi, ikisinin de etkisini azaltabiliyor.

Ürün değişecekse sistemin boşaltılıp durulanması ve yeni ürünle temiz bir başlangıç yapılması tercih ediliyor.

Biyosit içeren ürünler

Düşük sıcaklıkta çalışan ve uzun süre durgun kalan sistemlerde biyolojik oluşum riski bulunuyor. Bazı katkılar bu oluşumu baskılayan bileşenler içeriyor.

Yerden ısıtmalı ve seyrek kullanılan sistemlerde bu özellik öne çıkıyor. Radyatörlü ve yüksek sıcaklıkta çalışan sistemlerde ise genelde gerekmiyor.

Kayda geçmesi

Hangi ürünün, ne zaman ve ne miktarda eklendiğinin bakım raporuna yazılması gerekiyor. Bu bilgi olmadan sonraki servis, seviyeyi ölçmek dışında bir şey bilemiyor.

Ayrıca ürün değişimi gerektiğinde mevcut katkının ne olduğunun bilinmesi, uyumsuzluk riskini ortadan kaldırıyor.

Kullanıcı kendisi ekleyebilir mi

Bazı ürünler radyatör purjöründen eklenebilecek biçimde hazırlanmış oluyor. Ancak doğru miktarın belirlenmesi sistemin su hacminin bilinmesini gerektiriyor.

Ayrıca ekleme sırasında sistemin basıncı düşüyor ve sonrasında tamamlanması gerekiyor. Bu işlemin bakım sırasında ve servis tarafından yapılması, hem doz hem dağılım açısından daha güvenilir sonuç veriyor.

Kısaca karar

Katkı, sistemi bir kere kurup unutulacak bir şey değil; ömrü olan ve takip isteyen bir bileşen. Karma metalli, su takviyesi yapılan ve yeni yıkanmış sistemlerde eklenmesi doğrudan karşılık veriyor. Eklendikten sonra ise seviyesinin birkaç yılda bir kontrol edilmesi ve her sistem boşaltmasından sonra yenilenmesi gerekiyor.

Cihaz üreticisinin şartı

Bazı üreticiler garanti metninde tesisat suyunun belirli koşulları sağlamasını ve uygun bir koruyucu kullanılmasını şart koşuyor. Özellikle alüminyum eşanjörlü cihazlarda bu şart yaygın.

Bu durumda katkı bir tercih olmaktan çıkıp garantinin devamı için gereken bir koşula dönüşüyor. Kullanılan ürünün ve tarihin bakım raporuna yazılması, şartın yerine getirildiğini gösteren kayıt oluyor.

Sık sorulanlar

Koruyucu katkı ne kadar dayanır?+

Koruma sağlarken tükeniyor ve birkaç yılda bir seviyesinin ölçülüp gerekiyorsa tazelenmesi gerekiyor. Sistem herhangi bir müdahale için boşaltıldığında ise mutlaka yenileniyor.

Kirli sisteme katkı eklesem olur mu?+

Beklenen sonucu vermiyor. Koruyucu filmin oluşabilmesi için yüzeylerin temiz olması gerekiyor. Önce yıkama, sonra katkı sırası izleniyor.

Filtrem var, katkıya da gerek var mı?+

İkisi birbirinin yerine geçmiyor. Katkı yeni tortu oluşumunu yavaşlatıyor, filtre oluşanı yakalıyor. Birlikte kullanıldıklarında tek başına birinden belirgin biçimde iyi sonuç veriyorlar.

Bu konunun devamı için Manyetik Filtrenin Sınırları Nerede yazımıza bakabilirsiniz.