Kombi Kaç Derecede Donar

Kışın en soğuk günlerinde gelen servis çağrılarının belirgin bir kısmı donma kaynaklı. Cihazda bir arıza yok, gaz açık, elektrik var; ama sistem çalışmıyor. Donmanın hangi sıcaklıkta ve nerede başladığını bilmek, bu çağrıların büyük kısmını baştan önlüyor.

Suyun donma noktası tek başına yetmiyor

Su sıfır derecede donuyor ama bir tesisatın donması için ortam sıcaklığının sıfırın altına inmesi tek başına yeterli olmuyor. Süre ve suyun hareketli olup olmaması da devreye giriyor.

Akan su donmuyor; duran su donuyor. Bu yüzden cihazın çalışıp çalışmadığı, dış sıcaklık kadar belirleyici.

Süre neden önemli

Kısa süreli bir soğuk, boru içindeki suyu donduracak kadar ısı çekmiyor. Donma, saatler boyunca süren düşük sıcaklığın birikimli etkisiyle oluşuyor.

Bu yüzden şikâyet neredeyse her zaman sabaha karşı ortaya çıkıyor. Gece boyunca süren soğuk, sabaha doğru eşiği aşıyor.

İlk donan yer

Bir sistemde ilk donan yer neredeyse her zaman kondens hattı oluyor. İnce çaplı ve içinde durgun su bulunan bu hat, tesisatın geri kalanından çok daha hassas.

Cihazın içi ve radyatörler henüz donmamışken bu hat çoktan tıkanmış oluyor. Konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

İkinci sırada ne var

Kondens hattından sonra sıra, dış ortamda kalan tesisat borularına geliyor. Açık balkondan geçen, cephede ilerleyen veya ısıtılmayan bir hacimden geçen hatlar bu grupta.

Cihazın içindeki su ise en son donuyor, çünkü cihaz gövdesi bir miktar koruma sağlıyor ve donma koruması devreye giriyor.

Konum belirleyici

İç mekânda duran bir cihaz, ev ısıtılmasa bile dış ortamdan belirgin biçimde ılık kalıyor. Kapalı balkondaki bir cihaz ortada, açık balkondaki ise doğrudan dış koşullara maruz.

Aynı gecede, aynı mahallede, üç farklı konumdaki cihaz üç farklı sonuç veriyor.

Donma koruması ne yapıyor

Cihazların çoğunda donma koruması bulunuyor. Sıcaklık belirli bir değerin altına düştüğünde pompa devreye giriyor ve suyu hareket ettiriyor.

Daha da düşerse brülör kısa süreli yanarak suyu ısıtıyor. Bu, cihazın içindeki ve yakın tesisattaki suyu koruyor.

Korumanın iki koşulu

Bu düzenin çalışabilmesi için iki şey gerekiyor: cihazın elektriğinin kesilmemiş olması ve gazın açık olması.

Elektrik kesintisinde koruma tamamen devre dışı kalıyor. Bu, sık kesinti yaşanan yerlerde ciddi bir açık oluşturuyor.

Korumanın sınırı

Donma koruması cihazın içini koruyor; dışarıdaki boruları ve kondens hattını korumuyor. Bu ayrım sık gözden kaçıyor.

Yani koruması olan bir cihazda bile kondens hattı donabiliyor ve cihaz durabiliyor. Ayrıntısını ayrı bir yazıda ele aldık.

Ev boşsa ne oluyor

Cihaz kapatılmış veya termostat çok düşük ayarlanmışsa sistem uzun süre durgun kalıyor. Su hareket etmiyor ve donma riski artıyor.

Bu yüzden kışın evden uzun süre ayrılırken cihazın tamamen kapatılması değil, düşük bir değerde bırakılması öneriliyor.

Radyatör vanaları kapalıysa

Kullanılmayan odaların vanaları tamamen kapatıldığında o radyatörlerdeki su duruyor. Dış duvara komşu bir odada bu, donma riski taşıyan bir durum haline geliyor.

Kışın boş bırakılacak odalarda vanaların tamamen kapatılmaması, en azından donma korumalı bir kademede bırakılması gerekiyor.

Rüzgârın etkisi

Rüzgâr, yüzeyden ısı çekme hızını artırıyor. Aynı sıcaklıkta, rüzgâra maruz bir boru korunaklı bir borudan çok daha hızlı soğuyor.

Kıyı hattında bu etki belirgin. Cephede ilerleyen hatlarda rüzgâr yönü, donma riskini doğrudan etkiliyor.

Kıyı ile iç bölge farkı

Aliağa ve çevresi gibi kıyı yerleşimlerinde kış sıcaklıkları iç bölgelere göre daha ılıman seyrediyor ve donma günleri sınırlı sayıda kalıyor.

Bu, riski ortadan kaldırmıyor; yalnızca seyrekleştiriyor. Az sayıda ama sert geçen gecelerde önlem alınmamış sistemler zarar görüyor.

Donarsa ne oluyor

Su donarken genleşiyor. Bu genleşme, kapalı bir boru veya gövde içinde çatlamaya yol açıyor.

Kondens hattında sonuç genelde tıkanma ve cihazın durması; onarımı basit. Eşanjörde veya pompa gövdesinde ise çatlama oluşuyor ve parça değişimi gerekiyor.

Hasar hemen görünmüyor

Donmuş bir sistem çözüldüğünde, çatlak varsa su akmaya başlıyor. Yani hasar donma anında değil, çözülme anında ortaya çıkıyor.

Bu yüzden donma yaşanmış bir sistemde, çözüldükten sonra kontrol yapılması gerekiyor.

Önlemin özeti

Risk üç adımda yönetiliyor: cihazın elektriği ve gazı kesilmiyor, kondens hattı mümkün olduğunca iç mekânda tutuluyor ve dışarıda kalan bölümler yalıtılıyor.

Uzun süre boş kalacak konutlarda ise sistemin tamamen boşaltılması, korumaya güvenmekten daha güvenli bir tercih oluyor.

Donma eşiğinde akılda kalması gerekenler

Donma tek bir sıcaklık değerine bağlı değil; süre, suyun hareketli olup olmaması ve konum birlikte belirliyor. Sıfırın altındaki birkaç saat çoğu sistemde sorun çıkarmıyor, gece boyunca süren soğuk ise eşiği aşıyor. İlk donan yer neredeyse her zaman kondens hattı oluyor ve donma koruması bu hattı korumuyor. Elektriği ve gazı açık bırakmak, kondens hattını iç mekânda tutmak ve dışarıdaki bölümleri yalıtmak, riski yöneten üç temel adım olarak öne çıkıyor.

Termostat ayarının rolü

Termostat çok düşük ayarlandığında cihaz nadiren devreye giriyor ve sistemdeki su uzun süre hareketsiz kalıyor. Bu, donma riskini artırıyor.

Kışın evden ayrılırken termostatı tamamen kapatmak yerine düşük ama sıfır olmayan bir değerde bırakmak, suyun düzenli aralıklarla hareket etmesini sağlıyor.

Kombinin donma modu

Bazı cihazlarda ayrıca bir donma koruma modu bulunuyor. Bu modda cihaz ısıtma yapmıyor ama sıcaklık düştüğünde devreye girip suyu koruyor.

Uzun süre boş kalacak konutlarda bu mod kullanılıyor. Ancak yine elektriğe bağımlı; kesinti riski varsa tek başına güvenilmiyor.

Kısmi boşaltma yeterli mi

Yalnızca tesisatı boşaltmak yeterli olmuyor; cihazın içinde de su kalıyor. Tam boşaltma, cihazın kendi tahliye noktasından da yapılmasını gerektiriyor.

Ayrıca kullanım suyu tarafındaki su da boşaltılıyor. Bu işlem servis tarafından yapılıyor ve sezon başında yeniden doldurma gerektiriyor.

Donma eşiğinde akılda kalması gerekenler

Donma riski dış sıcaklığın tek başına belirlediği bir şey değil; süre, suyun hareketi ve cihazın konumu birlikte karar veriyor. Kondens hattı her zaman ilk sırada geliyor ve donma koruması onu kapsamıyor.

Sezon öncesi kontrol

Kış girmeden önce yapılacaklar kısa bir liste oluşturuyor: kondens hattının dışarıda kalan bölümünün yalıtımının bozulmadığını görmek, cihazın elektrik beslemesinin güvenilir olduğunu doğrulamak ve boş bırakılacak odaların vanalarının tamamen kapalı olmadığını kontrol etmek.

Bu üçü birkaç dakika sürüyor ve donma kaynaklı servis çağrılarının büyük kısmını baştan önlüyor.

Sık sorulanlar

Kaç derecede donma riski başlar?+

Tek bir eşik yok. Sıfırın altındaki birkaç saat çoğu sistemde sorun çıkarmıyor; gece boyunca süren soğuk ise eşiği aşıyor. Süre ve suyun hareketli olup olmaması belirleyici.

Donma koruması varsa güvende miyim?+

Kısmen. Koruma cihazın içini koruyor, kondens hattını ve dışarıdaki boruları korumuyor. Ayrıca elektrik kesildiğinde tamamen devre dışı kalıyor.

Kışın evden ayrılırken kombiyi kapatmalı mıyım?+

Tamamen kapatmak yerine düşük bir değerde bırakmak öneriliyor. Uzun süre boş kalacaksa ve elektrik kesintisi riski varsa sistemin tamamen boşaltılması daha güvenli.