Gaz Acil Durumunda İlk Beş Dakika

Gaz kokusu alındığı an, doğru davranışın en zor hatırlandığı an. Bu yüzden yapılacaklar listesinin kısa, sıralı ve ezberlenebilir olması gerekiyor. Uzun açıklamalar o anda işe yaramıyor; sırayı bilmek yarıyor.

Beş adımlık sıra

Sıra şöyle: gaz vanasını kapat, pencereleri aç, hiçbir elektrikli düğmeye dokunma, ateş yakma, binadan çık ve dışarıdan gaz acil hattını ara.

Bu sıranın her adımının bir gerekçesi var ve gerekçeyi bilmek, o anda doğru davranmayı kolaylaştırıyor.

Neden önce vana

Kaynağı kesmek, biriken miktarın artmasını durduruyor. Vana kapatıldığında sorun büyümeyi bırakıyor.

Vananın nerede olduğunun önceden bilinmesi gerekiyor. Acil anda aramak zaman kaybettiriyor; bu yüzden konumu evdeki herkes tarafından biliniyor olmalı.

Neden pencere

Havalandırma, biriken gazın seyrelmesini sağlıyor. Doğal gaz havadan hafif olduğu için yükseliyor ve üst kısımlardan çıkıyor.

Pencereler ve varsa balkon kapıları açılıyor. Bu, kapalı hacimde tutuşabilir bir karışım oluşmasını engelliyor.

Neden elektriğe dokunulmuyor

Elektrik anahtarları açılıp kapanırken çok küçük bir kıvılcım üretiyor. Gaz birikmiş bir ortamda bu kıvılcım tutuşmaya yol açabiliyor.

Bu, ışığı açmayı da kapatmayı da kapsıyor. Zaten yanan bir lambaya dokunulmuyor; olduğu gibi bırakılıyor.

Sigortayı indirmek de sayılıyor

Sigorta kutusuna gidip elektriği kesmek doğru bir refleks gibi görünüyor ama şalter de bir kıvılcım üretiyor. Bu yüzden gaz kokusu alındığında sigortaya da dokunulmuyor.

Elektriğin kesilmesi gerekiyorsa bu, bina dışındaki ana panodan veya yetkililer tarafından yapılıyor.

Telefon da kullanılmıyor

Cep telefonu binanın içinde kullanılmıyor. Arama, binadan çıkıldıktan sonra yapılıyor.

Aynı gerekçe kapı zili, elektrikli el feneri ve benzeri cihazlar için de geçerli. Işık gerekiyorsa doğal ışık kullanılıyor.

Ateş ve kıvılcım kaynakları

Çakmak, kibrit, sigara ve ocak hiçbir koşulda kullanılmıyor. Kokunun kaynağını bulmak için alev kullanmak en tehlikeli davranış.

Aspiratör ve davlumbaz da çalıştırılmıyor; motorları kıvılcım üretebiliyor.

Aracı çalıştırmamak

Kapalı bir otoparkta veya binanın hemen yanında araç çalıştırılmıyor. Marş motoru ve ateşleme sistemi kıvılcım kaynağı.

Uzaklaşmak yürüyerek yapılıyor.

Binadan çıkarken

Kapılar açık bırakılıyor; bu havalandırmayı sürdürüyor. Merdiven kullanılıyor, asansör kullanılmıyor.

Asansör hem elektrikli bir cihaz hem kapalı bir hacim; ikisi de istenmiyor.

Çıkarken komşulara haber verilmesi gerekiyor. Ancak bu, kapı zillerine basarak değil kapıya vurarak yapılıyor.

Kimi aramalı

Gaz dağıtım şirketinin acil hattı aranıyor. Bu numara, faturada ve sayaç üzerinde yazılı oluyor.

Numaranın telefona önceden kaydedilmesi, acil anda aramayı kolaylaştırıyor. Ayrıca yangın veya sağlık durumu varsa itfaiye ve acil sağlık hattı da aranıyor.

Ne söylenmeli

Arama sırasında verilecek bilgiler: adres, kaçıncı kat, kokunun ne kadardır sürdüğü, vananın kapatılıp kapatılmadığı ve binada kimse kalıp kalmadığı.

Bu bilgiler ekibin hazırlıklı gelmesini sağlıyor ve müdahale süresini kısaltıyor.

Beklerken

Ekip gelene kadar binaya girilmiyor. Koku azaldı diye dönmek, gazın seyreldiği anlamına gelmiyor.

Ayrıca kaynak hâlâ açık olabiliyor ve birikim yeniden başlıyor. Kontrol, ölçüm cihazıyla yapılıyor; burunla değil.

Koku nasıl bir koku

Doğal gaz kendiliğinden kokusuz. Fark edilebilmesi için içine kokulandırıcı bir madde katılıyor ve bu, çürük yumurtaya benzetiliyor.

Keskin ve rahatsız edici bir koku. Yanık veya boya kokusundan belirgin biçimde farklı; ikisi karıştırılmıyor.

Hafif koku da sayılıyor

Kokunun hafif olması riski ortadan kaldırmıyor. Küçük bir sızıntı, kapalı bir hacimde saatler içinde tehlikeli bir birikime dönüşebiliyor.

Bu yüzden hafif bir kokuda da aynı sıra uygulanıyor. Beklemek ve gözlemek doğru bir yaklaşım değil.

Kaynak nerede olabilir

En yaygın noktalar şunlar: ocak düğmelerinin tam kapanmamış olması, ocağın altındaki hortum bağlantısı, sayaç çıkışı ve cihaz bağlantı noktaları.

Ancak kaynağı aramak kullanıcının işi değil. Vana kapatıldıktan ve bina boşaltıldıktan sonra bu iş yetkililere bırakılıyor.

Sonrasında

Ekip kontrolü yapıp gaz açıldıktan sonra cihazların yeniden çalıştırılması gerekiyor. Bu sırada cihazın normal davranıp davranmadığı gözleniyor.

Kaçak cihaz tarafındaysa, cihazın ayrıca kontrol edilmesi gerekiyor. Konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

Evde herkesin bilmesi

Bu sıranın evdeki yetişkinler tarafından bilinmesi gerekiyor. Gaz vanasının yeri, acil hattın numarası ve ilk üç adım yeterli.

Yazılı bir not olarak buzdolabına veya sayaç yakınına asılması, acil anda hatırlamayı kolaylaştırıyor.

İlk beş dakikanın özeti

Sıra kısa: vanayı kapat, pencereyi aç, elektriğe dokunma, ateş yakma, çık ve dışarıdan ara. Elektriğe dokunmama kuralı sigortayı, telefonu ve aspiratörü de kapsıyor. Hafif bir koku da aynı davranışı gerektiriyor ve kaynağı aramak kullanıcının işi değil. Gaz vanasının yerinin ve acil hattın önceden biliniyor olması, bu sıranın uygulanabilmesinin ön koşulu.

Vananın yerini önceden bilmek

Gaz vanası genelde sayacın çıkışında ve cihazın girişinde bulunuyor. Her ikisinin de konumu ve nasıl kapatıldığı önceden öğreniliyor.

Vana kolu, boruya dik konuma getirildiğinde kapalı oluyor. Bu basit bilginin acil andan önce bilinmesi, en çok zaman kazandıran hazırlık.

Çocuklara ne anlatılmalı

Evdeki çocuklara tek bir şey öğretiliyor: bu kokuyu alırsan hiçbir şeye dokunma, bir yetişkine haber ver ve dışarı çık.

Vana kapatma ve arama gibi adımlar yetişkinlerin işi. Çocuk için sadeleştirilmiş bir talimat, karmaşık bir listeden daha güvenilir çalışıyor.

Apartmanda

Koku merdiven boşluğunda veya birden fazla dairede hissediliyorsa, kaynak ortak bir hatta olabiliyor. Bu durumda bina genelinde tahliye gerekiyor.

Komşulara haber verirken zile basılmıyor; kapıya vurularak uyarılıyorlar. Bina boşaltıldıktan sonra arama dışarıdan yapılıyor.

Sonrasında dönüş

Binaya dönüş, ancak yetkililer ölçüm yapıp güvenli olduğunu bildirdikten sonra gerçekleşiyor. Kokunun geçmiş olması bu izin yerine geçmiyor.

Bu bekleyiş rahatsız edici olabiliyor ama ölçümle doğrulanmamış bir güvenlik, güvenlik sayılmıyor.

Uzun süre kapalı kalmış evlerde

Uzun süre kullanılmayan bir konuta girerken kapı açılır açılmaz koku kontrolü yapılıyor. Kapalı kalmış bir hacimde küçük bir sızıntı bile birikmiş olabiliyor.

Bu yüzden ilk iş ışığı açmak değil, pencereyi açmak oluyor. Bu sıra tersine döndüğünde risk doğrudan doğuyor ve yazlık konutlarda sezon açılışında en çok dikkat edilmesi gereken an bu.

Neden liste kısa tutuluyor

Acil anda uzun bir talimat hatırlanmıyor. Bu yüzden hatırlanması gereken çekirdek üç adıma indiriliyor: vanayı kapat, pencereyi aç, dokunmadan çık.

Kalan adımlar bu üçünün doğal devamı olarak geliyor. Evdeki herkesin bu üç adımı bilmesi, ayrıntılı bir listeyi kimsenin bilmemesinden çok daha güvenli bir sonuç veriyor.

Sık sorulanlar

Gaz kokusu alınca sigortayı indirmeli miyim?+

İndirilmemeli. Şalter de kıvılcım üretiyor. Elektriğe hiçbir biçimde dokunulmuyor; gerekiyorsa bina dışındaki ana panodan veya yetkililer tarafından kesiliyor.

Koku hafifse bekleyebilir miyim?+

Beklenmemeli. Küçük bir sızıntı kapalı bir hacimde saatler içinde tehlikeli bir birikime dönüşebiliyor. Hafif kokuda da aynı sıra uygulanıyor.

Kaçağın yerini kendim arayabilir miyim?+

Aranmıyor. Vana kapatıldıktan ve bina boşaltıldıktan sonra bu iş yetkililere bırakılıyor. Alevle kaynak aramak en tehlikeli davranış.