Kat Yükseldikçe Basınç Neden Düşer

Aynı binada oturan iki komşudan biri basıncın sürekli düştüğünden, diğeri emniyet ventilinden su damladığından şikâyet ediyor. İkisinin de cihazı aynı marka, ikisi de aynı ayarı kullanıyor. Aradaki fark bulundukları kat.

Su sütunu nedir

Dolu bir borudaki suyun kendi ağırlığı aşağıya doğru bir basınç uyguluyor. Bu basınç yükseklikle doğrudan artıyor.

Neden önemli

Bina ne kadar yüksekse alt ve üst kat arasındaki basınç farkı o kadar büyüyor. Cihazlar bu farkı hissediyor.

Manometre ne gösteriyor

Cihazın üzerindeki gösterge o cihazın bulunduğu noktadaki basıncı gösteriyor. Binanın tamamının basıncını göstermiyor.

Alt katta

Üstteki su sütunu ağırlığını aşağıya bindirdiği için alt katta okunan değer yüksek çıkıyor. Bu beklenen bir durum.

Üst katta

Yukarıda üstte kalan sütun az olduğu için değer düşük okunuyor. Aynı sistem, farklı gösterge.

Karışıklık nereden çıkıyor

Komşusuyla değerini karşılaştıran kullanıcı birinde arıza olduğunu düşünüyor. Oysa iki cihaz da doğru çalışıyor.

Daire içi sistemlerde

Her dairenin kendi kombisi ve kendi kapalı devresi varsa fark daire yüksekliğiyle sınırlı kalıyor. Dubleks dairelerde belirginleşiyor.

Merkezi sistemlerde

Tek kazanla beslenen binalarda sütun bütün binayı kapsıyor. Kat farkı çok daha etkili oluyor.

Üst kat şikâyeti

Merkezi sistemde en üst kat radyatörleri geç ve az ısınıyor. Basınç ve debi orada en zayıf durumda.

Hava toplanması

Sistemdeki hava en üst noktaya çıkıyor. Üst kat peteklerinde hava şikâyeti bu yüzden sık görülüyor.

Havalık düzeni

Kolonların en üst noktasında otomatik havalık bulunması gerekiyor. Yoksa hava sürekli üst kata yığılıyor.

Alt kat şikâyeti

Alt katta basınç yüksek kaldığı için emniyet ventilinden damlama görülebiliyor. Ventil arızası sanılıyor.

Ventil ne zaman açıyor

Basınç güvenlik sınırını aştığında açması gerekiyor. Alt katta bu sınıra ulaşmak daha kolay oluyor.

Doğru dolum değeri

Sistem soğukken doldurma yapılıyor ve cihazın kendi kılavuzundaki aralık esas alınıyor. Komşunun değeri ölçü olmuyor.

Isınınca yükselme

Su ısındıkça genleşiyor ve basınç yükseliyor. Soğukken doğru ayarlanan sistem sıcakken normal biçimde artmış görünüyor.

Ne kadar artmalı

Ilımlı bir artış normal karşılanıyor. Ventili açtıracak kadar yükseliyorsa genleşme tankına bakılıyor.

Genleşme tankı

Tank genleşen suyu karşılamak için var. Hava basıncı düşmüşse görevi yapamıyor.

Tank kontrolü

Ön basıncının bakımda ölçülmesi gerekiyor. Bu kontrol atlandığında ventilden damlama tekrarlıyor.

Yüksek katlarda tank

Merkezi sistemlerde tank hacmi bina yüksekliğine göre hesaplanıyor. Yetersiz tank üst katlarda sorun büyütüyor.

Basınç düşürücü

Şebeke basıncı yüksek binalarda girişte basınç düşürücü kullanılıyor. Alt katları koruyan bir uygulama.

Hidrofor tarafı

Hidroforlu binalarda ayar yapılırken en üst kata yeterli basınç sağlanması hedefleniyor. Bu ayar alt katta basıncı daha da yükseltiyor.

Denge sorunu

Üstü memnun eden ayar altta zorlanma yaratıyor. Çözüm kat bazında basınç düşürücüde bulunuyor.

Sıcak su tarafı

Kullanım suyunda da aynı mantık işliyor. Üst katta debi düşük, alt katta yüksek oluyor.

Debi anahtarı

Cihazın sıcak su üretmeye başlaması belirli bir debiyi gerektiriyor. Üst katta bu eşiğe ulaşmak zorlaşabiliyor.

Üst katta sıcak su gelmiyorsa

Musluk tam açıkken bile cihaz devreye girmiyorsa debi yetersiz demek. Şebeke veya hidrofor tarafı inceleniyor.

Süzgeç etkisi

Tıkalı süzgeç zaten düşük olan üst kat debisini eşiğin altına indiriyor. Aynı tıkanma alt katta fark edilmiyor bile.

Kolon dengeleme

Merkezi sistemlerde kolonlara denge vanası konuluyor. Alt katlara giden fazla debi kısılarak üste bırakılıyor.

Dengeleme yapılmazsa

Alt katlar aşırı ısınırken üst katlar sürekli şikâyet ediyor. Kazan büyütmek bu sorunu çözmüyor.

Sık yapılan hata

Üst kat ısınmıyor diye kazan sıcaklığı yükseltiliyor. Alt katlar bunaltıcı hale geliyor ve tüketim artıyor.

Doğru yaklaşım

Sıcaklığı yükseltmek yerine debi dağılımı düzeltiliyor. Sonuç hem daha konforlu hem daha ekonomik oluyor.

Ölçüm yapmak

Şüphe varsa farklı katlarda basınç ve sıcaklık ölçülüyor. Tablo çıktığında sorun nerede olduğu net görülüyor.

Bireysel sistemde ne yapılır

Her dairenin ayrı cihazı varsa komşu karşılaştırması bırakılıyor. Kendi cihazınızın kılavuz değeri esas alınıyor.

Ne zaman sorun var

Değer sürekli düşüyor ve takviye gerekiyorsa kaçak aranıyor. Kat farkı bu durumu açıklamıyor.

Kaçak nerede aranır

Radyatör vanaları, cihaz altı bağlantılar ve gizli tesisat sırayla kontrol ediliyor. Alt kattaki komşunun tavanı da ipucu verebiliyor.

Yönetime bildirmek

Merkezi sistemde tespit edilen dengesizlik bina yönetimine iletiliyor. Çözüm daire içinde değil, tesisat genelinde bulunuyor.

Değeri doğru okumak

Manometre okunurken sistemin soğuk mu sıcak mı olduğu mutlaka not ediliyor. Aynı sistemde soğuk ve sıcak okuma arasında fark bulunması normal olduğu için, iki durumu karıştırmak yanlış teşhise yol açıyor.

Düzenli takip

Basıncın ayda bir kez aynı koşulda okunup not edilmesi en pratik izleme yöntemi oluyor. Yavaş ilerleyen bir kaçak ancak böyle bir kayıtla fark ediliyor, tek seferlik bakışla gözden kaçıyor.

Dubleks ve çatı katı

İki katı kapsayan dairelerde sütun farkı tek dairenin içinde oluşuyor. Üst kattaki radyatörlerin havası daha sık toplanıyor ve dolum değerinin alt kata göre değil, cihazın konumuna göre değerlendirilmesi gerekiyor.

Asansörsüz eski binalar

Merkezi sistemden bireysele dönmüş eski yapılarda kolonların bir kısmı kullanımda kalmış olabiliyor. Bu hatlar sistem basıncını beklenmedik biçimde etkileyebildiği için tesisatın gerçek durumu yerinde çıkarılıyor.

Kat maliki değişimi

Yeni taşınılan dairede önceki sahibin yaptığı vana ayarları bilinmiyor olabiliyor. İlk sezonda bütün radyatörlerin vanaları kontrol edilip sistemin dengesi baştan kuruluyor.

Komşu karşılaştırmasının sınırı

Basınç değerini komşuyla karşılaştırmak, bina yüksekliği devreye girdiği için yanıltıcı sonuç veriyor. Her cihazın kendi kılavuzunda yazan aralık esas alındığında karışıklık ortadan kalkıyor ve gereksiz müdahalelerin önüne geçilmiş oluyor.

Yönetimle teknik konuşmak

Merkezi sistemlerde tespit edilen dengesizliğin yönetime somut biçimde aktarılması gerekiyor. Hangi katta hangi değerin ölçüldüğü yazılı olarak iletildiğinde konu kişisel bir şikâyet olmaktan çıkıp üzerinde işlem yapılabilir teknik bir tespite dönüşüyor.

Çözümün maliyeti

Kolon dengeleme, kazan büyütme veya cihaz değiştirme gibi seçeneklere göre çok daha düşük maliyetli bir müdahale oluyor. Buna rağmen sık atlanmasının sebebi, sorunun kaynağının cihazda aranması ve tesisat genelinin hiç değerlendirilmemesi.

Sonucu ölçerek doğrulamak

Yapılan dengeleme işleminden sonra aynı noktalarda tekrar ölçüm yapılması gerekiyor. Öncesi ve sonrası karşılaştırıldığında müdahalenin gerçekten işe yarayıp yaramadığı görülüyor ve gerekiyorsa ince ayar aynı ziyarette tamamlanıyor.

Sık sorulanlar

Alt komşumun basıncı benden yüksek, arıza mı var?+

Arıza değil. Üstteki su sütununun ağırlığı aşağıya bindiği için alt katta okunan değer doğal olarak yüksek çıkıyor; her cihaz kendi kılavuz aralığına göre değerlendiriliyor.

Üst katta radyatörler neden geç ısınıyor?+

Basınç ve debi en zayıf orada oluyor, ayrıca sistemdeki hava en üst noktada toplanıyor. Havalık kontrolü ve kolon dengeleme çözümün asıl adımları.

Emniyet ventilinden damlıyor, ventili mi değiştirmeliyim?+

Önce sebep aranıyor. Alt katlarda yüksek basınç ve ön basıncı düşmüş genleşme tankı en sık iki sebep; ventil çoğu zaman görevini yapıyor olduğu için değiştirilmesi çözüm getirmiyor.

Buradaki kararı etkileyen başka bir konu: Site Yönetimli Binalarda Tesisat.