Isınırken Basınç Neden Tırmanıyor

Kombi çalışmaya başladığında basınç göstergesinin bir miktar yükselmesi beklenen bir davranış. Suyun ısınmasıyla hacmi büyüyor ve kapalı bir devrede bu büyüme basınca dönüşüyor. Sorun bu yükselişin varlığında değil, ne kadar ileri gittiğinde.

Normal yükseliş ne kadar

Doğru kurulmuş bir sistemde soğuk hâlden çalışma sıcaklığına geçerken basınç sınırlı bir aralıkta yükseliyor ve orada duruyor. Emniyet ventilinin eşiğine yaklaşmıyor.

Sistem soğuduğunda ise başladığı değere geri dönüyor. Bu döngü her gün tekrarlanıyor ve sorun çıkarmıyor.

Genleşme tankının işi

Genleşen suyun gidecek bir yere ihtiyacı var. Genleşme tankı bu yeri sağlıyor.

Tankın içinde esnek bir zar ve zarın arkasında basınçlı gaz bulunuyor. Su genleştiğinde zarı iterek gazı sıkıştırıyor ve basınç artışı yumuşatılmış oluyor.

Birinci neden: tankın ön basıncı

Zarın arkasındaki gaz basıncı yıllar içinde azalıyor. Bu durumda tank suyu kabul edemiyor ve genleşme doğrudan basınca yansıyor.

Sahada karşılaştığımız birinci neden bu. Kontrolü kısa sürüyor ve yıllık bakımın parçası olması gerekiyor.

Zar delinmesi

Tank içindeki zar yıprandığında delinebiliyor. Bu durumda su gaz bölmesine geçiyor ve tank tamamen işlevsiz kalıyor.

Belirtisi, tankın gaz vanasından su gelmesi. Bu doğrulandığında tank değişiyor; ön basınç tamamlamak çözüm olmuyor.

İkinci neden: fazla su

Sisteme gereğinden fazla su eklenmişse soğuk hâldeki başlangıç değeri zaten yüksek oluyor. Isınınca eşiğe ulaşıyor.

Bu, su eklerken göstergenin izlenmemesinden kaynaklanıyor. Çözümü basit: sistem soğukken fazla su bir purjörden yavaşça boşaltılıyor.

Üçüncü neden: doldurma musluğu

Doldurma musluğu tam kapatılmamışsa sistem şebekeye bağlı kalıyor ve şebeke basıncı sistemi sürekli besliyor.

Bu durumda basınç kontrolsüz yükseliyor ve ventil düzenli su atıyor. Musluğun tam kapatıldığının doğrulanması, kontrol listesinin başında geliyor.

Dördüncü neden: eşanjörde geçiş

Kombide ısıtma ve kullanım suyu devreleri birbirinden ayrı. Plakalı eşanjörde bu iki devre arasında bir geçiş oluşursa, yüksek basınçlı şebeke suyu ısıtma devresine karışıyor.

Bunu doğrulamanın basit bir yolu var: sıcak su musluğu açıldığında ısıtma basıncının değişip değişmediğine bakılıyor. Normalde hiçbir etki olmaması gerekiyor.

Tank kapasitesi yetersizse

Cihazın içindeki tank, belirli bir su hacmine göre boyutlandırılmış. Döküm radyatörlü veya çok uzun hatlı bir sistemde bu hacim aşılıyor.

Bu durumda tank sağlam olsa bile yetmiyor. Çözüm, sisteme ilave bir genleşme tankı eklemek. Eski dökümlü sistemlere yeni cihaz takılırken sık atlanan bir kontrol.

Su sıcaklığı ayarının etkisi

Isıtma su sıcaklığı ne kadar yüksekse genleşme de o kadar fazla oluyor. Gereğinden yüksek bir ayar, basınç yükselişini büyütüyor.

Sıcaklığın evin ihtiyacına göre makul bir değere çekilmesi, hem verimi artırıyor hem basınç tırmanışını yumuşatıyor.

Kışın belirginleşmesi

Sistem kışın daha yüksek sıcaklıkta ve daha uzun süre çalışıyor. Genleşme miktarı buna bağlı olarak artıyor.

Bu yüzden yorulmuş bir tank yazın hiç belirti vermezken kışın kendini gösteriyor. Sezon öncesi kontrolün gerekçesi burada.

Nasıl doğrulanıyor

Sıra şöyle işliyor: önce doldurma musluğunun tam kapalı olduğu doğrulanıyor, sonra soğuk hâldeki basınca bakılıyor, ardından genleşme tankının ön basıncı ölçülüyor ve en sonda eşanjör geçişi değerlendiriliyor.

Bu sıra izlendiğinde neden büyük çoğunlukla ilk üç adımda ortaya çıkıyor.

Tank ölçümü nasıl yapılıyor

Ölçüm, sistem boşaltılmış ve tank su tarafından basınçsız hâldeyken yapılıyor. Tankın üzerindeki gaz vanasından basınç okunuyor.

Değer düşükse hava basılarak tamamlanıyor. Vanadan su geliyorsa zar delinmiş demektir ve tank değişiyor. Bu bir servis işi.

Kullanıcı ne yapabilir

Kullanıcı tarafında yapılabilecekler sınırlı ama işe yarar: doldurma musluğunun tam kapalı olduğunu kontrol etmek, sistem soğukken fazla suyu boşaltmak ve durumu not etmek.

Bu üçü sorunu çözmüyorsa genleşme tankı kontrolü gerekiyor ve o noktada servis çağrılıyor.

Neyi not etmeli

Servise verilecek en yararlı bilgiler şunlar: soğuk hâldeki değer, çalışırken çıktığı en yüksek değer, ventilden su gelip gelmediği ve bu durumun ne zamandır sürdüğü.

Bu dört bilgi, tanılamayı belirgin biçimde hızlandırıyor ve gereksiz denemeleri ortadan kaldırıyor.

Isınırken tırmanan basıncın özeti

Isınırken basıncın yükselmesi normal; anormal olan, yükselişin emniyet ventilini açacak kadar sürmesi. Nedeni sırasıyla genleşme tankının ön basıncı, sisteme fazla su eklenmiş olması, açık kalmış doldurma musluğu ve eşanjörde iki devre arasında geçiş oluşması. İlk üçü basit kontrollerle eleniyor, dördüncüsü ise servis müdahalesi gerektiriyor. Sorunun kendiliğinden geçmesi beklenmiyor; her ısınma çevriminde tekrarlıyor ve her seferinde bir miktar su kaybediliyor.

Yeni montajlarda sık görülmesi

Yeni takılmış cihazlarda ilk haftalarda bu şikâyet sık geliyor. Nedeni genelde genleşme tankının ön basıncının devreye almada ayarlanmamış olması.

Tank fabrika değeriyle geliyor ve bu değer her sistemin su hacmine uymuyor. Devreye alma sırasında ölçülüp ayarlanması gereken bir kalem; atlandığında ilk soğuk günlerde kendini gösteriyor.

Kat yüksekliğinin etkisi

Sistemin en üst noktasına su ulaşabilmesi için gereken basınç, bina yüksekliğiyle artıyor. Çatı katındaki bir dairede başlangıç basıncı, zemin kattakinden yüksek olmak zorunda.

Genleşme tankının ön basıncı da bu değere göre ayarlanıyor. Standart bir değerle bırakılan tank, üst katlarda yetersiz kalabiliyor.

Ölçüm ne zaman yapılıyor

Tank ön basıncı, sistem boşaltılmış ve tank su tarafından basınçsız hâldeyken ölçülüyor. Sistem doluyken yapılan bir ölçüm gerçek değeri vermiyor.

Bu, işlemin neden servis tarafından yapıldığını da açıklıyor; sistemin kısmen boşaltılmasını gerektiriyor.

Kısaca kontrol sırası

Doldurma musluğu tam kapalı mı, soğuk hâldeki basınç uygun mu, genleşme tankının ön basıncı doğru mu ve musluk açıldığında basınç değişiyor mu. Bu dört soru sırayla cevaplandığında neden büyük çoğunlukla ortaya çıkıyor.

Fazla suyu boşaltmak

Sistem soğukken bir radyatörün purjöründen az miktarda su alınarak basınç düşürülebiliyor. İşlem yavaş yapılıyor ve gösterge sürekli izleniyor.

Bu geçici bir düzeltme; nedeni ortadan kaldırmıyor. Ancak basınç aşırı yüksekken sistemi çalıştırmamak için ilk adım olarak işe yarıyor ve servis gelene kadar ventilin sürekli su atmasını önlüyor.

Isınırken tırmanan basıncın özeti

Isınmayla yükselen basınç normal; ventili açacak kadar yükselen basınç değil. Aradaki farkı belirleyen şey neredeyse her zaman genleşme tankının durumu oluyor.

Ne zaman servis çağrılmalı

Doldurma musluğu kapalı, soğuk basınç uygun ve fazla su boşaltılmış olmasına rağmen basınç her ısınmada ventili açacak kadar yükseliyorsa, konu genleşme tankına gelmiş demektir. Bu noktada kullanıcı tarafında yapılabilecek bir şey kalmıyor.

Servise verilecek bilgi ise net: soğuk hâldeki değer, çalışırken çıktığı en yüksek değer ve ventilin ne sıklıkla su attığı. Bu üç bilgiyle gelen bir çağrı, tanılamayı doğrudan tank ölçümüne getiriyor.

Sık sorulanlar

Basınç sürekli yükseliyorsa bu normal mi?+

Sınırlı bir yükseliş normal; ısınan su genleşiyor. Anormal olan, yükselişin emniyet ventilini açacak kadar devam etmesi ve her çevrimde su atılması.

Genleşme tankının bozuk olduğunu nasıl anlarım?+

Ölçüm servis tarafından yapılıyor. Tankın gaz vanasından su gelmesi zarın delindiğini gösteriyor; bu durumda ön basınç tamamlamak çözüm olmuyor, tank değişiyor.

Musluk açınca basınç değişiyor, ne demek?+

Normalde ısıtma ve kullanım suyu devreleri tamamen ayrı olduğu için hiçbir etki olmaması gerekiyor. Etki görülüyorsa plakalı eşanjörde iki devre arasında geçiş oluşmuş olabilir.