Montaj Sonrası Tesisat Yıkaması

Yeni bir cihaz eski bir tesisata bağlanırken en çok atlanan adım devrenin yıkanması. Cihaz takılıyor, çalışıyor, ilk günlerde bir sorun görünmüyor. Sorun ikinci veya üçüncü ayda, bazen ilk sezonun sonunda ortaya çıkıyor ve o noktada cihazın eşanjörü çoktan zarar görmüş oluyor.

Tesisatın içinde ne birikiyor

Yıllar boyunca çalışan bir devrede iki tür birikinti oluşuyor. Birincisi kireç; suyun sertliğine bağlı olarak ısınan yüzeylerde çöküyor. İkincisi çamur; borulardaki demir yüzeylerin oksitlenmesiyle oluşan siyah, ince taneli bir tortu.

Bu iki birikinti sistemde dolaşıyor ve suyun geçtiği en dar kesitte toplanıyor. Yeni bir cihazda o dar kesit, eşanjörün ince kanalları oluyor.

Neden yeni cihaz daha çok etkileniyor

Eski cihazların eşanjör kanalları görece genişti. Bugünkü yoğuşmalı cihazlarda ısı transferini artırmak için kanallar daralmış durumda. Aynı miktar tortu, eski cihazda sorun çıkarmazken yeni cihazda tıkanmaya yol açıyor.

Yani yıkama, eski cihaz değiştiğinde önemi artan bir adım. Eskiden atlanabiliyordu, bugün atlanamıyor.

Belirtiler nasıl görünüyor

Yıkanmamış bir sisteme bağlanan cihazda şunlar görülüyor: bazı petekler ısınmıyor, cihaz kısa sürede aşırı ısınıp duruyor, pompadan ses geliyor ve gidiş ile dönüş arasındaki sıcaklık farkı olağandışı büyüyor.

Bu belirtiler cihaz arızası sanılıyor ve parça değişimine gidiliyor. Oysa kaynak tesisatta.

Ne zaman yapılıyor

Yıkama, eski cihaz söküldükten sonra ve yeni cihaz bağlanmadan önce yapılıyor. Bu sıra önemli; cihaz bağlandıktan sonra yapılan yıkamada tortu cihazın içinden geçiyor.

Yeni bir tesisatta da yıkama gerekiyor. Montaj sırasında borulara giren talaş, lehim artığı ve kesme yağı sistemde kalıyor.

Basit yıkama nasıl yapılıyor

En temel yöntem, sistemin temiz suyla ve yüksek debiyle durulanması. Kollar sırayla açılıp kapatılarak su akışı yönlendiriliyor ve birikinti dışarı atılıyor.

Bu yöntem gevşek tortuyu alıyor ama yüzeye yapışmış kireci ve sert birikintiyi çıkarmıyor.

Kimyasal yıkama

Ağır kirlenmiş sistemlerde devreye uygun bir temizleyici katılıyor, sistem bir süre bu çözeltiyle dolaştırılıyor ve sonra tamamen boşaltılıp durulanıyor.

Bu işlemin iki kritik noktası var: kullanılan ürünün tesisat malzemesine uygun olması ve sonunda sistemde kimyasal kalmamasını sağlayacak kadar durulanması. Kalan kimyasal, contalarda ve metal yüzeylerde uzun vadede sorun üretiyor.

Basınçlı yıkama

Su ve hava karışımının darbeli biçimde sisteme verildiği bir yöntem de kullanılıyor. Yapışmış tortuyu mekanik olarak koparıyor ve tek başına durulamadan daha etkili sonuç veriyor.

Eski ve zayıflamış tesisatlarda dikkatli uygulanması gerekiyor; incelmiş bir borunun zayıf noktasını açığa çıkarabiliyor. Bu bir sakınca değil, aslında erken bir uyarı; ancak müdahale planında hesaba katılmalı.

Yıkama sonrası filtre

Yıkama sistemi bir kerelik temizliyor ama tortu üretimini durdurmuyor. Devrede demir yüzeyler olduğu sürece çamur yeniden oluşuyor.

Bu yüzden yıkamanın ardından cihaz dönüşüne bir filtre takılıyor. Manyetik tipteki filtreler demir esaslı taneleri tutuyor. Neyi tutup neyi tutamadığını ayrı bir yazıda ele aldık.

Koruyucu katkı

Yıkama ve filtre sonrası sisteme koruyucu bir katkı eklenmesi, yeni tortu oluşumunu yavaşlatıyor. Bu katkı korozyonu baskılayarak çamurun kaynağını azaltıyor.

Katkının ömrü sınırlı; sistem her boşaltıldığında yeniden eklenmesi gerekiyor. Bunun nasıl yönetildiğini ayrı bir yazıda anlattık.

Garanti tarafındaki karşılığı

Yıkanmamış bir tesisata bağlanan cihazın eşanjör arızası, birçok durumda garanti kapsamı dışında değerlendiriliyor. Çünkü arızanın nedeni cihaz değil, çalıştığı ortam.

Bu yüzden yıkamanın yapıldığının devreye alma belgesinde yazılı olması, sonradan yaşanacak tartışmalarda kullanıcı tarafında somut bir dayanak oluşturuyor.

Kullanıcı neyi kontrol edebilir

Montaj sırasında yıkama yapılıp yapılmadığı gözle görülebiliyor. Sistemden çıkan ilk suyun rengi güçlü bir gösterge; koyu siyah veya kahverengi su, sistemde ciddi tortu olduğunu anlatıyor.

Suyun renginin ne anlattığını ayrı bir yazıda ele aldık. Berrak su çıkana kadar durulanması gerekiyor.

Ne kadar sürüyor

Basit bir durulama kısa sürüyor, kimyasal yıkama ise çözeltinin sistemde dolaşması için zaman istiyor. Bu, montajın aynı gün bitmesini engelleyebiliyor.

Süre baskısı nedeniyle bu adımın atlanması, sahada en sık karşılaştığımız durumlardan biri. Montaj planlanırken yıkama için ayrı bir zaman ayrılması gerekiyor.

Yaptırmadıysanız ne yapmalı

Cihaz takıldıktan sonra fark edilmişse, yıkama yine de yapılabiliyor; ancak cihaz devreden ayrılarak veya baypas edilerek çalışılması gerekiyor. Bu, montaj öncesinde yapmaya göre daha zahmetli.

Yine de beklemekten iyi. Tortu cihazın eşanjörüne oturduktan sonra çıkarılması çok daha zor, bazen imkânsız hale geliyor. Belirtiler başlamadan önce müdahale etmek, eşanjör değişimini önlüyor.

Hangi sistemlerde daha kritik

Yıkama her sistemde gerekli ama bazı durumlarda kaçınılmaz hale geliyor. Uzun yıllar bakımsız kalmış devreler, sürekli su takviyesi yapılmış sistemler, açık genleşme depolu eski kurulumlar ve içinde farklı metaller bulunan karışık tesisatlar bu grupta.

Açık depolu sistemlerde su sürekli havayla temas ettiği için korozyon çok daha ileri seviyede oluyor. Böyle bir sistemden kapalı devreye geçilirken yıkama, montajın en belirleyici adımı haline geliyor.

Yerden ısıtmalı sistemlerde

Zemine gömülü borularda tortu birikmesi çok daha ciddi sonuçlar doğuruyor, çünkü tıkanan bir devreye ulaşmak mümkün olmuyor. Bu sistemlerde yıkama kolektör üzerinden devre devre yapılıyor.

Her devrenin ayrı ayrı ve yeterli debiyle durulanması gerekiyor. Toplu yapılan bir yıkamada su en kolay yoldan geçiyor ve tıkalı devre temizlenmeden kalıyor.

Yıkama sonrası doldurma

Sistem boşaltıldıktan sonra yeniden doldurulurken suyun kalitesi önem taşıyor. Sert bir suyla doldurmak, yeni temizlenmiş bir sisteme baştan kireç sokmak anlamına geliyor.

Doldurma sırasında havanın sistemde kalmaması için kolların sırayla açılması ve purjörlerin kullanılması gerekiyor. Aceleye getirilen bir doldurma, ilk haftalarda süren hava seslerinin en yaygın nedeni.

Kayda geçmesi

Yıkamanın yapıldığı, hangi yöntemin kullanıldığı ve sisteme koruyucu eklenip eklenmediği devreye alma belgesinde yazılı olmalı. Bu satır, ileride bir eşanjör arızası yaşandığında garanti tarafında doğrudan işe yarıyor.

Belgede yer almıyorsa, işlem yapılmış olsa bile sonradan kanıtlanması güçleşiyor.

Kim yapıyor

Yıkama, cihazı monte eden ekibin işi ve montaj hizmetinin bir parçası olarak ele alınıyor. Ayrı bir uzmanlık gerektirmiyor ama zaman ve ekipman istiyor. Teklif alırken bu kalemin dahil olup olmadığının açıkça sorulması gerekiyor; dahil değilse montaj gününde ek bir maliyet olarak ortaya çıkıyor.

Bazı firmalar yalnızca durulama yapıp bunu yıkama olarak sunuyor. Hangi yöntemin uygulanacağının baştan netleştirilmesi, ikisinin sonucu birbirinden farklı olduğu için önem taşıyor.

Yıkama atlanırsa ne oluyor

Yıkama, yeni cihazın ömrünü doğrudan belirleyen ve montaj gününde birkaç saat alan bir adım. Atlandığında sonucu ilk sezonda değil, ikinci veya üçüncü yılda ortaya çıkıyor ve o noktada telafisi eşanjör değişimine kadar gidebiliyor. Yeni bir cihaza harcanan bütçenin karşılığını almanın en doğrudan yolu, cihazın bağlanacağı devrenin temiz olmasını sağlamak.

Sık sorulanlar

Montaj sonrası yeni tesisatta da yıkama gerekir mi?+

Gerekiyor. Montaj sırasında borulara giren talaş, lehim artığı ve kesme yağı sistemde kalıyor ve ilk çalıştırmada cihaza taşınıyor.

Yıkama yapılmazsa ne olur?+

Eski tesisattaki tortu yeni cihazın dar eşanjör kanallarına oturuyor. Bazı petekler ısınmıyor, cihaz aşırı ısınıp duruyor ve eşanjör zarar görüyor.

Yıkamanın yapıldığını nasıl anlarım?+

Sistemden çıkan suyun rengine bakılıyor. Koyu siyah veya kahverengi su ciddi tortu olduğunu gösteriyor; berrak su çıkana kadar durulanması gerekiyor.