Devreye Koruyucu Katkı Eklemek Gerekir mi

Tesisat temizliği yaptıranların çoğuna işlem sonunda bir koruyucu eklenmesi öneriliyor. Bu, gereksiz bir ek satış gibi görünebiliyor ama teknik bir karşılığı var. Bu yazıda ne işe yaradığını ve hangi durumlarda gerçekten fark yarattığını yazdık.

Koruyucu ne yapıyor

Adı inhibitör olan bu katkılar, korozyonu durdurmuyor; yavaşlatıyor.

Sistemdeki metal yüzeylerde çok ince bir koruyucu film oluşturuyorlar. Bu film, suyla metal arasındaki doğrudan teması azaltıyor.

Temas azaldığında korozyon tepkimesi yavaşlıyor ve manyetit oluşumu düşüyor.

Bazı ürünler ayrıca kireç oluşumunu geciktiren bileşenler de içeriyor.

Bir kısmı suyun pH değerini istenen aralıkta tutmaya yardımcı oluyor; bu, özellikle alüminyum eşanjörlü cihazlarda değerli.

Neden temizlikten sonra

Zamanlama tesadüf değil.

Koruyucu, temiz bir yüzeyde işe yarıyor. Çamurla ve kireçle kaplı bir metale uygulandığında film düzgün oturmuyor.

Temizlik sonrası sistem boşaltılıp dolduruluyor; ekleme için zaten uygun bir an oluşuyor.

Ayrıca temizlikten sonra sisteme taze su giriyor ve bu su yeni oksijen getiriyor. Koruyucu, bu yeni başlangıcı yavaşlatıyor.

Temizlik yapıp koruyucu eklememek, sistemi sıfırlayıp aynı süreci yeniden başlatmak anlamına geliyor.

Nasıl ekleniyor

İşlem basit ama birkaç ayrıntısı var.

Ürün, sistem doldurulurken ya da doldurulduktan sonra uygun bir noktadan veriliyor. Petek purjörü, doldurma hattı ya da özel bir dozaj kabı kullanılıyor.

Miktar, sistemin su hacmine göre hesaplanıyor. Hacim, petek sayısı ve boru uzunluğundan tahmin ediliyor.

Az verilen ürün etkisiz kalıyor; fazlası ek fayda getirmiyor.

Ekleme sırasında sisteme hava girmemesine dikkat ediliyor.

Ardından cihaz çalıştırılıp ürünün sistemde dolaşması sağlanıyor; bu, birkaç saat sürüyor.

Ömrü ne kadar

Koruyucu tükenen bir madde ve süresiz değil.

Üreticiler genelde birkaç yıllık bir ömür veriyor. Bu süre, sistemin koşullarına göre değişiyor.

Sisteme sürekli taze su ekleniyorsa ürün seyreliyor ve etkisi düşüyor. Sık su ekleyen bir sistemde koruyucu bir yıl bile dayanmayabiliyor.

Sistem kapalı ve kararlıysa ömrü uzuyor.

Yıllık bakımda seviyesinin kontrol edilmesi öneriliyor; bunun için basit test kitleri bulunuyor.

Seviye düştüyse tamamlama yapılıyor; bu, tam bir temizlik gerektirmiyor.

Hangi sistemlerde daha çok fark yaratıyor

Etki her sistemde aynı değil.

Çelik borulu ve çelik panel petekli sistemlerde korozyon yükü yüksek; koruyucu burada belirgin fark yaratıyor.

Karışık malzemeli sistemlerde farklı metaller arasındaki etkileşim var; koruyucu bunu azaltıyor.

Alüminyum eşanjörlü cihazlarda pH dengesine katkısı ayrıca değerli oluyor.

Tamamen plastik borulu ve alüminyum petekli bir sistemde etki daha sınırlı kalıyor.

Yerden ısıtmalı sistemlerde ise koruyucu daha da anlamlı: borular sökülemediği için önleme, onarımdan çok daha önemli.

Kullanılan ürünün uygunluğu

Ürün seçimi, temizlik kimyasalındaki kadar dikkat gerektiriyor.

Sistemdeki bütün malzemelere uygun olmalı: çelik, bakır, pirinç, alüminyum ve conta malzemeleri.

Alüminyum eşanjörlü cihazlarda üreticinin onayladığı ürünler tercih ediliyor.

Isıtma sistemleri için üretilmiş ürünler kullanılıyor; başka amaçlar için satılan katkılar bu işte yeri olmayan ürünler.

Kullanılan ürünün adı ve miktarı servis formuna yazılıyor. Bir sonraki bakımda hangi ürünün eklendiğini bilmek gerekiyor, çünkü farklı ürünler karıştırılmıyor.

Antifriz ile karışıklık

İki ürün sık karıştırılıyor ama farklı işler yapıyorlar.

Antifriz, suyun donma noktasını düşürüyor. Uzun süre boş kalan yazlıklarda ve donma riski olan sistemlerde kullanılıyor.

Koruyucu, korozyonu yavaşlatıyor ve donmayla ilgisi yok.

Bazı antifriz ürünleri içinde koruyucu bileşen de bulunduruyor; hepsi değil. Ürünün etiketinde bu bilgi yer alıyor.

Antifriz kullanılan sistemlerde ısı taşıma kapasitesi bir miktar düşüyor ve bu, tasarımda hesaba katılıyor.

İki ürün gelişigüzel karıştırılmıyor; uyumsuz karışım çökelme yapabiliyor.

Seviyesi nasıl kontrol ediliyor

Yıllık bakımda yapılabilecek basit bir kontrol.

Sistemden alınan küçük bir su örneği test kitiyle ölçülüyor. Kit, koruyucu seviyesinin yeterli olup olmadığını gösteriyor.

Bazı üreticiler kendi ürünleri için özel test kitleri sunuyor.

Ölçüm sonucu bakım formuna yazılıyor; yıllar arası karşılaştırma bu sayede mümkün oluyor.

Seviye hızlı düşüyorsa sisteme su giriyor demektir ve bu, bir kaçağın işareti olabiliyor.

Yani koruyucu seviyesi, dolaylı olarak sistemin sızdırmazlığı hakkında da bilgi veriyor.

Koruyucu tek başına yeterli mi

Hayır ve bu beklentiyi doğru kurmak gerekiyor.

Koruyucu, mevcut çamuru temizlemiyor. Zaten kirli bir sisteme eklendiğinde birikim sürüyor.

Filtrenin yerini de tutmuyor. Oluşan çamurun cihaza gitmesini engellemiyor.

Kaçağı gidermiyor; sürekli su ekleniyorsa etkisi seyreliyor.

En iyi sonuç üçünün birlikte uygulanmasıyla alınıyor: temizlik, filtre ve koruyucu. Biri eksik olduğunda diğerlerinin ömrü kısalıyor.

Garanti tarafı

Bazı üreticiler bu konuyu garanti koşullarına yazıyor.

Tesisat suyunun şartlandırılması, garanti kapsamının koşullarından biri olabiliyor. Özellikle alüminyum eşanjörlü cihazlarda bu daha yaygın.

Kullanılan ürünün üretici tarafından onaylanmış olması, bir tartışma çıktığında dayanak sağlıyor.

Ekleme tarihi, ürün adı ve miktarı servis formunda yer almalı.

Su analizi yapıldıysa sonucun saklanması da işe yarıyor.

Ne zaman gerekmiyor

Her sisteme koruyucu eklemek gerekmiyor ve bunu söylemek dürüstlük.

Yeni kurulmuş, kapalı ve su eklenmeyen bir sistemde ilk yıllarda birikim zaten yavaş.

Tamamen plastik ve alüminyum bileşenlerden oluşan sistemlerde korozyon yükü düşük.

Zaten koruyucu eklenmiş ve seviyesi yeterli olan bir sisteme yeniden eklemek gerekmiyor.

Kirli bir sisteme, temizlik yapılmadan koruyucu eklemek de anlamlı değil; önce temizlik gerekiyor.

Bu dört durumda öneriyi sorgulamak yerinde oluyor.

Sorulacak sorular

Koruyucu önerildiğinde birkaç soru işi netleştiriyor.

Hangi ürün ve tesisattaki malzemelere uygun mu?

Sistemin su hacmi nasıl hesaplandı ve ne kadar eklenecek?

Cihazın eşanjör malzemesine uygunluğu doğrulandı mı?

Seviyesi bir sonraki bakımda ölçülecek mi?

Ürün adı ve miktarı forma yazılacak mı?

Bu sorulara cevap veren bir öneri, ürün adı söyleyip geçen bir öneriden daha sağlam oluyor.

Merkezi sistemlerde ve apartmanlarda

Bina ölçeğindeki sistemlerde koruyucu kullanımı, daire içi sistemlerden farklı işliyor ve kararı yönetim veriyor.

Kazan dairesindeki merkezi sistemde su hacmi çok daha büyük; dozaj hesabı ve maliyet buna göre değişiyor. Buna karşılık koruma bütün binaya yayılıyor.

Merkezi sistemlerde genelde otomatik dozajlama düzenekleri bulunuyor. Bu düzenekler, sisteme su eklendikçe koruyucuyu da orantılı olarak veriyor.

Daire içi bağımsız kombisi olan binalarda ise her daire kendi sistemini şartlandırıyor. Ortak kolon yoksa bir dairenin uygulaması diğerini etkilemiyor.

Ortak kolonlu sistemlerde tek dairenin koruyucu eklemesi seyreliyor ve etkisi sınırlı kalıyor; bu, yönetimle konuşulması gereken bir konu.

Yönetimin yaptırdığı uygulamalarda kullanılan ürünün ve tarihin daire sakinleriyle paylaşılması, ileride yapılacak müdahalelerde karışıklığı önlüyor.

Farklı ürünlerin karıştırılması

Sistemde zaten koruyucu varken farklı marka bir ürün eklemek sık yapılan ve sonucu görünmeyen bir hata.

Farklı üreticilerin ürünleri farklı kimyasal ailelerden olabiliyor. Uyumsuz iki ürün bir arada çökelme yapabiliyor ve ortaya çıkan katı madde, önlemeye çalıştığınız birikimin kendisine dönüşüyor.

Bu yüzden ekleme yapmadan önce sistemde hangi ürünün bulunduğu bilinmeli. Bilinmiyorsa sistemin boşaltılıp durulanması, ardından tek bir ürünle yeniden şartlandırılması daha güvenli oluyor.

Servis formuna ürün adının yazılması tam olarak bu yüzden önemli; bir sonraki uygulamada karar bu kayda dayanıyor.

Aynı ürünle tamamlama yapmak sorun çıkarmıyor ve en yaygın uygulama bu oluyor.

Sistem boşaltıldığında ne oluyor

Koruyucu suyun içinde çözünmüş halde bulunuyor; sistem boşaltıldığında onunla birlikte gidiyor.

Bir onarım için sistem boşaltıldıysa, yeniden doldurulurken koruyucunun da yenilenmesi gerekiyor. Bu adım sık atlanıyor ve koruma sessizce ortadan kalkıyor.

Kısmi boşaltmalarda, örneğin tek bir peteğin sökülmesinde, kayıp orantılı oluyor ve tamamlama yeterli kalıyor.

Bu yüzden her onarımdan sonra koruyucu seviyesinin kontrol edilmesi, yıllık bakımı beklemekten daha doğru oluyor. Onarımı yapan servise bunu hatırlatmak da yerinde bir istek.

Sık sorulanlar

Koruyucu eklemek zorunlu mu?+

Zorunlu değil ama temizlikten sonra eklenmezse aynı birikim yeniden başlıyor. Üreticilerin bir kısmı garanti koşullarında tesisat suyunun şartlandırılmasını arıyor.

Ne kadar süre koruyor?+

Genelde birkaç yıl. Sisteme sürekli taze su ekleniyorsa seyreliyor ve ömrü kısalıyor. Yıllık bakımda seviyesinin kontrol edilmesi öneriliyor.

Kendim ekleyebilir miyim?+

Ekleme noktası ve doğru miktar bilinmiyorsa önerilmiyor. Yanlış dozaj işe yaramıyor; fazlası da fayda getirmiyor. Ayrıca sisteme ekleme yaparken hava girmemesi gerekiyor.

Antifriz ile koruyucu aynı şey mi?+

Değil. Antifriz donmayı engelliyor, koruyucu korozyonu yavaşlatıyor. Bazı antifriz ürünleri içinde koruyucu da bulunduruyor ama hepsi değil.

Gerekliyse ekliyor, gerekmiyorsa söylüyoruz

Sistemin malzemesine ve durumuna bakıp koruyucunun fark yaratıp yaratmayacağını değerlendiriyoruz. Eklediğimizde ürün adını ve miktarını forma yazıyor, bir sonraki bakımda seviyesini ölçüyoruz. Tortu tespit edilirse temizlik için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'ye çıkıyoruz.