NTC Sensör Arızası Nasıl Fark Edilir

Kombi kendi başına sıcaklığı hissetmiyor; ne kadar ısıttığını yalnızca sensörlerin verdiği bilgiden biliyor. Bu bilgiyi sağlayan NTC sensörler, sıcaklık değiştikçe direnci değişen küçük elemanlar ve kart bütün kararlarını bu direnç değerine bakarak veriyor. Sensör yanlış bir değer bildirdiğinde kart yanlış karar veriyor ama cihazın kendisi sağlam kalıyor. Bu yüzden NTC arızaları çoğu zaman çok daha büyük ve pahalı arızalar gibi görünüyor.

Cihazda kaç sensör var

Tipik bir kombide en az iki NTC bulunuyor: gidiş suyu sıcaklığını ölçen ve kullanım suyu sıcaklığını ölçen. Birçok modelde dönüş hattında da ayrı bir sensör yer alıyor ve yoğuşmalı cihazlarda baca tarafında ek bir sensör bulunabiliyor. Her biri farklı bir kararı besliyor.

Bu nedenle arızalı olan sensöre göre belirti de değişiyor. Gidiş sensöründeki arıza ısıtma tarafını, kullanım suyu sensöründeki arıza musluk tarafını etkiliyor.

Birinci belirti: soğukken aşırı ısınma kodu

Cihaz devreye giriyor, kısa sürede aşırı ısınma nedeniyle kilitleniyor ama gövdesi ve boruları elle dokunulabilecek kadar ılık. Bu çelişki, kartın gerçekte olmayan bir sıcaklığı gördüğünü gösteriyor. Sensör direnci beklenenden düşük okunduğunda kart sıcaklığı olduğundan yüksek algılıyor.

Gerçek aşırı ısınmada ise cihaz gerçekten sıcak oluyor ve genellikle dolaşım sorunu eşlik ediyor. Elle yapılan bu basit kontrol iki tabloyu büyük ölçüde ayırıyor.

İkinci belirti: sıcak su sıcaklığının dalgalanması

Musluktan gelen suyun sıcaklığı sürekli iniyor çıkıyorsa kullanım suyu sensörü şüpheli hale geliyor. Kart yanlış bilgiyle gücü artırıp azalttığı için su bir sıcak bir soğuk geliyor. Kullanıcı bunu genellikle debi sorunu sanıyor.

Aynı belirti kireçlenmiş eşanjörde ve düşük debide de görüldüğü için tek başına yeterli olmuyor; ölçümle doğrulanıyor.

Üçüncü belirti: modülasyon yapmama

Sağlıklı bir cihaz ihtiyaca göre gücünü kademeli olarak azaltıyor. Sensör hatalı okuduğunda kart bu ayarı yapamıyor ve cihaz ya tam güçte çalışıp kesiyor ya da hiç güç veremiyor. Sonuç, sık devreye girip çıkma ve gaz tüketiminde artış oluyor.

Bu davranış oda termostatı ayarıyla da karışabildiği için ayar kontrolü de yapılıyor.

Dördüncü belirti: ekranda anlamsız sıcaklık

Bazı cihazlar ölçülen sıcaklığı ekranda gösteriyor. Cihaz uzun süredir kapalı olduğu halde ekranda yüksek bir değer görünüyorsa ya da değer hiç değişmiyorsa sensör tarafı doğrudan işaret ediliyor. Bu, en hızlı doğrulama yollarından biri.

Değerin aniden uç noktalara sıçraması da kablo ve soket tarafındaki temassızlığı düşündürüyor.

Arızanın kaynağı her zaman sensör değil

Sensörün kendisi sağlam olduğu halde aynı belirtiler çıkabiliyor. Soket içindeki oksitlenme, kablo kopması ya da kart üzerindeki ilgili devre arızası aynı yanlış okumayı üretiyor. Bu yüzden ölçüm sensör uçlarında ve kart soketinde ayrı ayrı yapılıyor.

Sensörün gövdeye tam temas etmemesi de bir başka neden. Boru üzerine kelepçeyle tutturulan tiplerde temas gevşediğinde okunan değer gerçek sıcaklığın altında kalıyor ve cihaz gereğinden fazla ısıtıyor.

Nasıl ölçülüyor

NTC bir dirençli eleman olduğu için ölçümü basit; cihaz elektriği kesildikten sonra sensör uçları arasındaki direnç okunuyor ve o andaki su sıcaklığına karşılık gelen değerle karşılaştırılıyor. Üretici, sıcaklık ile direnç arasındaki tabloyu servis dokümanında veriyor.

Değer tablonun dışındaysa sensör değişiyor. Değer doğruysa arama kablo, soket ve kart tarafına kayıyor.

Kireçlenmenin sensöre etkisi

Su içinde çalışan daldırma tipi sensörlerin gövdesi zamanla kireçle kaplanıyor. Kireç bir yalıtkan tabaka gibi davrandığı için sensör su sıcaklığını gecikmeli algılıyor. Cihaz bu gecikme yüzünden gereğinden fazla ısıtıp sonra ani kesme yapıyor.

Bu tabloda sensör elektriksel olarak sağlam çıkıyor ama davranış yine hatalı. Temizlik çoğu zaman çözüyor.

Neden önce sensör kontrol ediliyor

NTC, kombinin en ucuz parçalarından biri ama ürettiği belirtiler eşanjör, pompa ve kart gibi çok daha pahalı parçaların belirtilerine benziyor. Bu nedenle aşırı ısınma ve sıcaklık dalgalanması şikâyetlerinde sensör kontrolü ilk sıralarda yapılıyor.

Sıranın ucuzdan pahalıya kurulması hem zaman hem maliyet açısından kullanıcı lehine sonuç veriyor.

Ev içinde yapılabilecekler

Cihazın gövdesine ve gidiş borusuna elle dokunup gerçekten sıcak olup olmadığını kontrol etmek, ekranda gösterilen sıcaklığın mantıklı olup olmadığına bakmak ve kodun tam yazımını not etmek kullanıcı düzeyinde yapılabiliyor. Bu üç gözlem sensör ihtimalini büyük ölçüde doğruluyor ya da eliyor.

Sensör sökümü ve ölçümü servis işi; parçalar cihazın elektrikli bölümünde ve basınçlı su devresinde bulunuyor.

Servise ne anlatılıyor

Kodun tam yazımı, kod çıktığında cihazın gerçekten sıcak olup olmadığı, belirtinin ısıtmada mı sıcak suda mı görüldüğü ve ekranda gösterilen sıcaklık değeri yeterli oluyor. Bu dört bilgi hangi sensörün şüpheli olduğunu doğrudan gösteriyor.

Bir daha yaşamamak için

Yıllık bakımda sensör soketleri ve kabloları gözden geçiriliyor, daldırma tipi sensörlerde kireç kontrolü yapılıyor ve okunan sıcaklık değerleri gerçek değerlerle karşılaştırılıyor. Tesisat suyunun temiz tutulması bu parçaların doğru okuma yapmasını da destekliyor.

Ölçülen değerlerin fişe yazılması, bir sonraki bakımda sapmanın fark edilmesini sağlıyor ve sensör tamamen bozulmadan değişebiliyor.

Sensör arızasının iki farklı yönü

NTC arızaları yönlerine göre birbirinden çok farklı sonuçlar üretiyor ve bu ayrım teşhiste doğrudan kullanılıyor. Sensör gerçekte olduğundan yüksek bir sıcaklık bildiriyorsa cihaz erken kesiyor, güç veremiyor ve ev ısınmıyor; kullanıcı bunu "kombi çalışmıyor" diye tarif ediyor. Sensör gerçekte olduğundan düşük bir sıcaklık bildiriyorsa cihaz durması gerektiği halde ısıtmaya devam ediyor ve bu kez emniyet termostatı devreye girene kadar aşırı ısınma yaşanıyor.

İkinci yön daha az görülüyor ama daha riskli, çünkü cihazın koruma katmanlarından biri devre dışı kalmış oluyor. Bu nedenle sıcaklık bilgisiyle ilgili şüphe doğduğunda cihazın çalıştırılmaya devam edilmesi doğru bulunmuyor. Emniyet termostatının devreye girmesi son koruma olduğu için, ona kadar gelinmesi normal çalışma sayılmıyor.

Kopuk devre ile kısa devre farkı

Ölçüm sırasında iki uç değer sık karşılaşılıyor ve ikisi farklı şeyler anlatıyor. Direnç sonsuz okunuyorsa devre kopuk demektir; sensör kablosu kesilmiş, soket çıkmış ya da eleman içeriden ayrılmış olabiliyor. Direnç neredeyse sıfır okunuyorsa kısa devre var demektir ve bu genellikle kablo yalıtımının zedelenip gövdeye temas etmesinden kaynaklanıyor.

Cihazların çoğu bu iki durumu ayrı kodlarla bildiriyor, dolayısıyla ekrandaki kodun tam yazımı ölçüm yapılmadan bile yönü gösterebiliyor. Kablo kaynaklı arızalarda sensör değişimi sonuç vermiyor; asıl işlem kablo ve soket onarımı oluyor.

Titreşim ve nemin payı

Sensör bağlantıları cihaz gövdesinin içinde, fan ve pompanın ürettiği sürekli titreşimin altında çalışıyor. Yıllar içinde soket bağlantıları gevşiyor ve temas direnci artıyor; bu da okunan değeri kaydırıyor. Belirti çoğu zaman kesintili oluyor, yani cihaz bazen normal çalışıp bazen kod veriyor.

Nem ise ikinci etken; gövde içinde yoğuşma oluşan cihazlarda soket uçlarında oksitlenme başlıyor. Bu tabloda temizlik ve bağlantının yenilenmesi çoğu zaman yeterli oluyor, parça değişimine gerek kalmıyor. Kesintili belirtilerde bu iki ihtimal ilk sıralarda değerlendiriliyor.

Yedek parça seçiminde dikkat edilenler

NTC sensörler dışarıdan birbirine çok benziyor ama direnç eğrileri farklı olabiliyor; aynı görünen iki sensörden biri cihaza uymayabiliyor. Yanlış eğriye sahip bir sensör takıldığında cihaz kod vermeden çalışmaya devam ediyor ama sıcaklıkları sürekli kaydırarak okuyor. Sonuç, hiçbir kod olmadan süren bir konfor ve verim sorunu oluyor ve nedeni bulmak zorlaşıyor.

Bu yüzden sensör değişiminde cihaz modeline uygun parça kullanılıyor ve takıldıktan sonra okunan sıcaklık, ayrı bir termometreyle ölçülen gerçek sıcaklıkla karşılaştırılıyor. İki değerin birbirini tutması, işlemin doğru sonuçlandığını gösteren tek kontrol oluyor.

Bu karşılaştırma bakım fişine yazıldığında, ileride ortaya çıkacak bir sapmanın ne zaman başladığı da anlaşılabiliyor.

Sık sorulanlar

NTC sensör ne yapıyor?+

Suyun sıcaklığını ölçüp karta bildiriyor. Kart bütün kararlarını bu bilgiye göre veriyor.

Arızası nasıl belli oluyor?+

Cihaz gerçekte olmayan bir sıcaklık gördüğü için ya erken kesiyor ya hiç modülasyon yapmıyor ya da aşırı ısınma kodu veriyor.

Gerçek aşırı ısınmadan nasıl ayrılıyor?+

Gerçek aşırı ısınmada cihaz ve borular elle sıcak hissediliyor. Sensör arızasında cihaz soğuk olduğu halde kod çıkıyor.

Sensör ucuz bir parça mı?+

Genellikle cihazın en ucuz parçalarından biri. Buna rağmen arızası pahalı parçalara benzeyen belirtiler ürettiği için önce o kontrol ediliyor.

Ucuz parçayı pahalı parçadan önce kontrol ediyoruz

Aşırı ısınma ve sıcaklık dalgalanması şikâyetlerinde önce sensör ve bağlantılarını ölçüyor, pahalı parçalara ancak gerekiyorsa geçiyoruz. Bu noktadan sonrası servis işi: kombi servisi için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de biz bakıyoruz.