Sessiz Kombi Diye Bir Şey Var mı

Cihaz tanıtımlarında sessizlik sık kullanılan bir başlık. Gerçekten de cihazlar arasında ölçülebilir ses farkları var. Ancak evde duyulan sesin büyük kısmı cihazın kendisinden değil, nereye ve nasıl monte edildiğinden geliyor. Bu yüzden sessiz bir cihaz alıp gürültülü bir sonuç almak mümkün, tersi de mümkün.

Cihazın kendi sesi neyden oluşuyor

Bir kombide üç ana ses kaynağı var: fan, pompa ve yanma. Fan, havayı yanma bölmesine basıyor ve devri arttıkça sesi yükseliyor. Pompa, suyu tesisatta dolaştırıyor ve düşük frekanslı sürekli bir uğultu üretiyor. Yanma ise ateşleme anında ve alev büyürken duyuluyor.

Bu üç sesin toplamı, etiketteki ses değeriyle ifade ediliyor. Cihazlar arasında bu değerde belirgin farklar bulunabiliyor.

Etiketteki ses değeri ne kadar yol gösterir

Ses değeri belirli bir çalışma noktasında ölçülüyor. Cihaz tam güçte çalışırken bu değerin üstüne çıkıyor. Yani etiketteki sayı, cihazın en sakin halini değil, standart bir noktadaki halini anlatıyor.

Yine de iki cihazı karşılaştırmak için kullanışlı bir satır. Cihaz yaşam alanına yakın bir yere konacaksa, bu değer verim satırından daha çok işinize yarıyor.

Montaj yeri en belirleyici etken

Aynı cihaz, mutfak dolabının içinde ve yatak odası duvarına asıldığında bambaşka duyuluyor. Cihazın arkasındaki duvar sesi taşıyor; hafif bölme duvarlar sesi komşu odaya doğrudan aktarıyor.

Bu yüzden montaj yeri seçilirken, cihazın hangi odaya sırtını verdiği düşünülmeli. Yatak odasıyla ortak duvara yapılan montajlar, en sık şikâyet ürettiğimiz konumlar arasında.

Askı ve titreşim

Cihaz duvara doğrudan ve sıkı biçimde bağlandığında, içindeki pompanın titreşimi duvara geçiyor ve duvar bir yüzey gibi sesi yayıyor. Araya titreşim yalıtan bir tabaka konması bu aktarımı belirgin biçimde azaltıyor.

Askı noktalarının gevşemesi de zamanla ses üretiyor. Yıllık bakımda bu bağlantıların kontrol edilmesi, sessizlik açısından küçük ama etkili bir adım.

Tesisattan gelen sesler

Duyulan seslerin önemli bir kısmı cihazdan değil borulardan geliyor. Isınan boru genleşiyor ve geçtiği delikte sürtünerek tıkırtı üretiyor. Bu ses cihaz her devreye girdiğinde tekrarlanıyor ve cihaz sesi sanılıyor.

Boruların duvar geçişlerinde serbest bırakılması ve kelepçelerin gereğinden sıkı olmaması bu sesi ortadan kaldırıyor. Sesin kaynağını ayırmak için hangi ipuçlarına bakıldığını ayrı bir yazıda anlattık.

Hava sesi ayrı bir başlık

Tesisatta hava kaldığında suyun akışı bozuluyor ve şırıltı, fokurdama gibi sesler çıkıyor. Bu, cihazın sessizliğiyle ilgili değil; sistemin havasının alınmamış olmasıyla ilgili. Hava alma işlemi yapıldığında ses tamamen kayboluyor.

Yeni monte edilmiş bir cihazda ilk günlerde bu sesin duyulması olağan; birkaç hava alma turundan sonra geçmiyorsa devrede sürekli hava üreten bir nokta aranıyor.

Yanıp sönme sesi çoğaltıyor

Gereğinden büyük seçilmiş bir cihaz sık sık devreye girip çıkıyor. Her kalkışta fan hızlanıyor, ateşleme sesi çıkıyor ve borular genleşiyor. Cihazın kendisi sessiz olsa bile bu döngü toplamda rahatsız edici hale geliyor.

Yani sessizlik, kapasite kararıyla da ilgili. Doğru boyutlandırılmış bir cihaz daha uzun ve daha sakin çalışıyor. Bu ilişkiyi ayrı bir yazıda ele aldık.

Pompa ayarı

Pompanın gereğinden yüksek bir kademede çalışması, hem uğultuyu hem borulardaki akış sesini artırıyor. Tesisata uygun kademeye alınmış bir pompa hem daha sessiz oluyor hem daha az elektrik çekiyor.

Bu ayar devreye alma sırasında yapılıyor ama sonradan tesisatta değişiklik olduysa gözden geçirilmesi gerekiyor.

Baca ve terminal tarafı

Hermetik cihazlarda baca borusundaki hava akışı da ses üretiyor. Boru güzergâhında keskin dönüşler varsa akış sesi artıyor. Ayrıca terminalin konumu, dışarıdaki sesin içeri taşınmasını etkiliyor.

Sessizlik için ne yapılabilir

Sıralama şöyle işliyor: önce cihazın yaşam alanından uzağa ve sağlam bir duvara monte edilmesi, sonra titreşim yalıtımı, ardından tesisat havasının alınması ve boru bağlantılarının serbestleştirilmesi, en sonda pompa kademesinin ayarlanması. Bu adımlar yapıldığında, etiketinde çok iyi bir ses değeri yazmayan bir cihaz bile evde neredeyse duyulmuyor.

Tersine, bu adımlar atlandığında sessiz diye alınan bir cihaz sürekli şikâyet konusu oluyor. Yani sessiz kombi diye bir şey var ama sessizlik cihazda değil, kurulumun bütününde aranıyor.

Hangi ses ne zaman duyuluyor

Sesin ne zaman çıktığı, kaynağını daraltmanın en hızlı yolu. Yalnızca cihaz devreye girerken duyulan kısa bir ses ateşlemeye ait. Cihaz çalıştığı sürece devam eden uğultu pompadan geliyor. Cihaz kapandıktan sonra bir süre daha süren tıkırtılar borulardaki soğuma kaynaklı.

Yalnızca sıcak su alırken duyulan sesler ise kullanım suyu tarafına işaret ediyor; genelde debiye bağlı akış sesi oluyor.

Komşuya geçen ses

Apartman dairelerinde cihaz sesi bazen kendi dairenizde değil komşu dairede şikâyet konusu oluyor. Ortak duvara asılmış bir cihazın titreşimi doğrudan karşı tarafa geçiyor. Bu durumda yapılacak ilk şey askı düzenine titreşim yalıtımı eklemek.

Terminal çıkışının konumu da benzer bir başlık. Komşu balkona veya pencereye yakın verilen çıkışlarda hem ses hem buhar şikâyeti doğuyor.

Zamanla artan sesler

Yeni takıldığında sessiz olan bir cihaz yıllar içinde ses yapmaya başlayabiliyor. Bunun üç yaygın nedeni var: eşanjörde kireç birikmesi, pompa rulmanlarının yorulması ve askı bağlantılarının gevşemesi.

Kireçlenmiş bir eşanjörde su kaynama sesine benzer bir ses üretiyor. Bu, cihazın sessizliğiyle değil bakım durumuyla ilgili ve temizlikle geri dönüyor.

Beklenti tarafı

Hiçbir kombi tamamen sessiz değil; içinde dönen bir pompa ve bir fan bulunuyor. Beklenti, cihazın kapalı bir kapı ardında duyulmaması yönünde olmalı. Yaşam alanının içine monte edilmiş bir cihazın hiç duyulmaması gerçekçi değil. Bu yüzden sessizlik arayışı, cihaz seçiminden önce montaj yeri kararında başlıyor.

Montaj öncesi kararlaştırılacaklar

Ses konusunda en etkili müdahale montaj gününden önce yapılıyor. Cihazın hangi duvara asılacağı, o duvarın arkasında hangi odanın bulunduğu, askı düzeninde titreşim yalıtımı kullanılıp kullanılmayacağı ve boru geçişlerinin nasıl bırakılacağı bu aşamada belirleniyor.

Montajdan sonra yapılan düzeltmeler ise sınırlı kalıyor; cihazın yerini değiştirmek baca, gaz ve tahliye hatlarının da taşınmasını gerektirdiği için nadiren tercih ediliyor. Bu yüzden sessizlik beklentisi, cihaz siparişi verilmeden önce konuşulması gereken bir başlık.

Özetle, cihazlar arasındaki ses farkı gerçek ama evde duyulan sesin belirleyicisi montaj. Doğru duvara, titreşim yalıtımıyla ve serbest boru geçişleriyle monte edilmiş bir cihaz, etiketinde daha yüksek bir ses değeri yazsa bile pratikte daha sessiz kalıyor.