Kapalı Devredeki Su Neden Bozuluyor

Isıtma sisteminde en çok konuşulan şey cihaz, en az konuşulan şey ise sistemin içinde dolaşan su. Oysa bu su, cihazın ve radyatörlerin ömrünü doğrudan belirleyen etken. Sahada gördüğümüz erken arızaların önemli bir kısmı cihazdan değil, cihazın içinde dolaştırdığı sudan kaynaklanıyor.

Kapalı devre ne demek

Isıtma sistemi kapalı bir devre; su tüketilmiyor, aynı su sürekli dolaşıyor. Bu, suyun kalitesinin zamanla iyileşmediği ama bozulabileceği anlamına geliyor.

Sistem düzgün kapalıysa, içindeki oksijen ilk günlerde tükeniyor ve korozyon büyük ölçüde duruyor. Sorun, sisteme sürekli yeni su ve yeni oksijen girdiğinde başlıyor.

Suyun taşıdığı iki sorun

Tesisat suyunun iki temel sorunu var. Birincisi sertlik; su içindeki mineraller ısınan yüzeylerde kireç olarak çöküyor. İkincisi oksijen; metal yüzeyleri oksitleyip çamur üretiyor.

Bu ikisi farklı yerlerde ve farklı biçimlerde ortaya çıkıyor ama sonuçları benzer: ısı geçişi zayıflıyor ve akış daralıyor.

Kireç nerede birikiyor

Kireç en sıcak yüzeylerde çöküyor. Cihazın eşanjörü, sistemdeki en yüksek sıcaklığın olduğu yer ve bu yüzden kireçlenmeye en açık nokta.

Biriken kireç ısı geçişini zayıflatıyor ve cihazın aynı işi yapmak için daha çok çalışmasına yol açıyor. Ayrıntısını ayrı bir yazıda ele aldık.

Çamur nereden geliyor

Çamur, sistemdeki demir esaslı yüzeylerin oksitlenmesiyle oluşuyor. Siyah, ince taneli bir tortu halinde suda askıda kalıyor.

Suyun yavaşladığı yerlerde çöküyor: radyatörlerin alt bölümlerinde, pompa gövdesinde ve yatay hatların dip noktalarında.

Sürekli su eklemenin etkisi

Sisteme her su eklendiğinde içine yeni oksijen ve yeni mineral giriyor. Bu, hem korozyonu hem kireçlenmeyi besliyor.

Bu yüzden basınç düşüyor diye düzenli su eklemek, sorunu çözmek yerine büyütüyor. Konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

Oksijenin diğer kaynakları

Oksijen yalnızca eklenen suyla girmiyor. Bariyersiz plastik borular duvarlarından oksijen geçiriyor, gevşek bir bağlantı hava emebiliyor ve yetersiz genleşme tankı sistemin negatif basınca düşmesine yol açabiliyor.

Bu kaynaklar kapatılmadan yapılan temizlik, kısa sürede tekrar bozuluyor.

Farklı metaller

Aynı devrede çelik, bakır ve alüminyum bir arada bulunduğunda su üzerinden etkileşiyorlar. Bu, daha az soy olan metalin hızla bozulmasına yol açıyor.

Karma sistemlerde koruyucu katkı kullanımı bir tercih olmaktan çıkıp gereklilik haline geliyor.

Suyun asitliği

Tesisat suyunun asitlik dengesi de önem taşıyor. Aşırı asidik bir su metalleri, aşırı bazik bir su ise contaları ve alüminyumu etkiliyor.

Uygun koruyucu katkılar bu dengeyi belirli bir aralıkta tutuyor. Ölçümü servis tarafından yapılıyor.

Belirtiler nasıl görünüyor

Su kalitesi bozulmuş bir sistemde şunlar görülüyor: bazı radyatörlerin alt kısmı soğuk kalıyor, cihaz kısa sürede aşırı ısınıp duruyor, pompadan ses geliyor ve gidiş ile dönüş arasındaki fark olağandışı büyüyor.

Bu belirtiler cihaz arızası sanılıyor ve parça değişimine gidiliyor. Oysa kaynak suyun kendisi.

Suyun rengi ne anlatıyor

Bir purjörden veya tahliye vanasından alınan küçük bir örnek, sistemin durumu hakkında doğrudan bilgi veriyor. Berrak su iyi, bulanık su erken uyarı, koyu siyah su ise ileri düzeyde korozyon anlamına geliyor.

Bu basit kontrolü ayrı bir yazıda ele aldık; kullanıcı kendisi yapabiliyor.

Filtrenin rolü

Cihaz dönüşüne takılan bir filtre, dolaşan tortuyu yakalayıp cihaza ulaşmasını önlüyor. Manyetik tipteki filtreler demir esaslı taneleri tutuyor.

Filtre, tortu üretimini durdurmuyor; yalnızca sonucunu yönetiyor. Neyi tutup neyi tutamadığını ayrı bir yazıda anlattık.

Koruyucu katkı

Uygun bir koruyucu katkı, korozyonu baskılayarak çamurun kaynağını azaltıyor ve kireç oluşumunu yavaşlatıyor. Ömrü sınırlı; sistem her boşaltıldığında yeniden eklenmesi gerekiyor.

Katkının gerçekten gerekli olup olmadığını ayrı bir yazıda değerlendirdik.

Bölgesel su farkı

Şebeke suyunun sertliği bölgeden bölgeye değişiyor. Sert su bölgelerinde kireçlenme belirgin biçimde hızlanıyor.

Aliağa ve çevresi gibi su sertliğinin hissedildiği yerlerde, doldurma suyunun durumu bakım planının merkezinde duruyor.

Cihaz değişiminde

Yeni bir cihaz eski bir suya bağlandığında, o suyun bütün geçmişini devralıyor. Bu yüzden cihaz değişimi, devrenin yıkanması ve suyun yenilenmesi için doğal bir fırsat.

Atlandığında yeni cihaz ilk sezonda eski sistemin tortusunu kendi eşanjörüne çekiyor.

Kapalı devre suyunun bozulması özeti

Tesisat suyu, sistemin içindeki asıl malzeme ve kalitesi cihazın ömrünü doğrudan belirliyor. Kireç ısı geçişini zayıflatıyor, oksijen ise çamur üretiyor. İkisinin de en büyük besleyicisi sürekli su takviyesi. Sistemin sızdırmaz tutulması, doldurma suyunun uygun olması, dönüşe filtre takılması ve koruyucu katkının korunması, cihazın hiçbir parçasını değiştirmeden ömrünü uzatan dört adım olarak öne çıkıyor.

Doldurma suyu nereden alınıyor

Sistem şebeke suyuyla dolduruluyor ve bu suyun özellikleri doğrudan devreye giriyor. Sert bir bölgede doldurulan sistem, baştan yüksek mineral yüküyle çalışmaya başlıyor.

Bazı uygulamalarda doldurma suyu şartlandırılıyor veya arıtılmış suyla dolduruluyor. Bu, sert su bölgelerinde sistemin başlangıç durumunu belirgin biçimde iyileştiriyor.

Su ne zaman değiştirilir

Kapalı devredeki su normalde değiştirilmiyor; korunduğu sürece yıllarca kalabiliyor. Değişim, ancak kirlilik ileri düzeye ulaştığında ve yıkamayla birlikte gündeme geliyor.

Gereksiz yere yapılan her boşaltma ve doldurma, sisteme yeni oksijen ve yeni mineral sokuyor. Konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

Ölçüm ve takip

Servis tarafında tesisat suyunun sertliği ve asitlik dengesi ölçülebiliyor. Bu değerlerin yıllık bakım raporuna yazılması, sistemin seyrini görünür kılıyor.

Tek bir ölçüm sınırlar içinde mi değil mi sorusuna cevap veriyor; yan yana duran birkaç yıllık ölçüm ise bir eğilim gösteriyor ve müdahale zamanını erkene çekiyor.

Kullanıcının yapabilecekleri

Suyun kalitesini korumak için kullanıcı tarafında yapılabilecek üç şey var: basınç düşüşünü takip edip sürekli su eklemek yerine nedenini araştırmak, purjörden alınan örneğin rengini ara sıra kontrol etmek ve yıllık bakımda filtrenin temizlendiğinden emin olmak. Bu üçü, hiçbir teknik bilgi gerektirmeden sistemin ömrünü uzatıyor.

Yaz aylarında durum

Isıtma sezonu kapandığında sistem durgun kalıyor ve su hareketsiz oluyor. Bu dönemde korozyon yavaşlıyor ama tortu çöküyor ve dip noktalarda birikiyor.

Sezon başında sistemin çalıştırılmasıyla bu tortu yeniden dolaşıma giriyor. Bu yüzden sezon açılışı, filtrenin kontrol edilmesi için en uygun an oluyor.

Suyun korunması, cihazın hiçbir parçasına dokunmadan ömrünü uzatan en ucuz müdahale olarak kalıyor ve her yıl tekrarlanan küçük kontrollerle sürdürülüyor.

Cihazın en pahalı parçası eşanjör; onu koruyan şey ise içinden geçen suyun durumu oluyor.

Sık sorulanlar

Tesisat suyunun durumunu nasıl anlarım?+

Purjörden veya tahliye vanasından alınan küçük bir örneğin rengine bakılıyor. Berrak su iyi, bulanık su erken uyarı, koyu siyah su ileri düzeyde korozyon anlamına geliyor.

Basınç düşünce su eklemek zararlı mı?+

Sürekli tekrarlanıyorsa evet. Her eklemede sisteme yeni oksijen ve yeni mineral giriyor; bu hem korozyonu hem kireçlenmeyi besliyor. Asıl yapılması gereken basıncın neden düştüğünü bulmak.

Cihaz değiştirirken suyu da yenilemeli miyim?+

Evet. Yeni cihaz eski suya bağlandığında o suyun bütün geçmişini devralıyor ve ilk sezonda eski sistemin tortusunu kendi eşanjörüne çekiyor.