Baca Gazı Analizi Neyi Gösterir

Bakım fişinde birkaç satır sayı görürsünüz ve çoğu zaman ne anlama geldikleri söylenmez. Oysa bu sayılar cihazın gazı nasıl yaktığını, ısının ne kadarının eve girip ne kadarının bacadan gittiğini ve ortamda bir güvenlik sorunu olup olmadığını anlatıyor. Bu yazıda çıktıdaki her satırı tek tek açtık.

Bakımda alınan diğer ölçümleri ve hangi şikâyetin hangi ölçümle ilişkili olduğunu bakımda hangi ölçümler alınmalı yazısında ele almıştık; burada yalnız baca gazına iniyoruz.

Cihaz aslında ne yapıyor

Analizör, baca borusuna açılmış bir ölçüm deliğinden içeri bir sonda sokup çıkan gazdan örnek alıyor. Sondanın ucundaki sensörler gazın bileşimini okuyor, cihaz da bu okumalardan verimi hesaplıyor.

Ölçüm için cihazın kararlı duruma gelmesi bekleniyor. Yeni çalıştırılmış bir kombide alınan değer gerçek çalışma değerini vermiyor. Ölçüm ayrıca tam güçte alınıyor; modülasyonlu cihazlar ihtiyaca göre güçlerini düşürdüğü için düşük güçte alınan sonuç kapasiteyi göstermiyor.

Bu yüzden aynı cihazda iki farklı kişi farklı sayılar bulabiliyor. Ölçüm koşulu yazılmamış bir değer, karşılaştırma için sınırlı bilgi taşıyor.

Karbon monoksit

Çıktıdaki en önemli satır bu ve iki ayrı şey söylüyor.

Birincisi güvenlik. Karbon monoksit, gazın eksik yanmasıyla oluşan renksiz ve kokusuz bir gaz. Bacadan düzgün atıldığı sürece ortama geçmiyor, ama üretimin kendisi yanmanın bozulduğunu gösteriyor.

İkincisi verim. Eksik yanan gaz, enerjisinin bir kısmını açığa çıkarmadan bacaya gidiyor. Yani yakılan gazın parası ödeniyor ama karşılığı alınmıyor.

Değer yükselmişse birkaç neden akla geliyor: brülör deliklerinin kurumla daralması, yanma havasının yetersiz kalması, gaz-hava karışımının bozulması ya da baca tarafında bir tıkanıklık. Nedeni bulunmadan ayarla oynamak, sayıyı geçici olarak düzeltip sorunu gizleyebiliyor.

Sınır değer cihaz tipine ve üreticiye göre değişiyor ve kılavuzda yazıyor. Önemli olan tek bir sayı değil, değerin sınırın neresinde durduğu.

Oksijen ve karbondioksit

Bu iki değer birbirinin aynası ve yanma odasına ne kadar hava girdiğini anlatıyor.

Yanma için gereken havadan fazlası girdiğinde oksijen oranı yükseliyor, karbondioksit oranı düşüyor. Fazla hava zararsız görünüyor ama değil: içeri giren soğuk havanın ısıtılması için harcanan enerji bacadan dışarı çıkıyor. Cihaz çalışıyor, ev ısınıyor, fatura sessizce yükseliyor.

Ters durumda, yani hava yetersiz kaldığında karbon monoksit üretimi artıyor. Yanma için gereken oksijen bulunamıyor ve gaz tam yanamıyor.

Bu yüzden ayar bir denge işi. Amaç oksijeni sıfırlamak değil, üreticinin verdiği aralıkta tutmak. Aralığın altına inmek güvenlik sorunu, üstüne çıkmak verim kaybı.

Baca gazı sıcaklığı

Bacadan çıkan gazın sıcaklığı, ısının ne kadarının suya geçtiğini gösteriyor. Gaz ne kadar sıcak çıkıyorsa, o kadar ısı kullanılmadan dışarı gidiyor.

Değerin yükselmesinin en yaygın nedeni eşanjörün kirlenmesi. Yanma tarafındaki kurum ya da su tarafındaki kireç, ısının suya geçmesini engelliyor; ısı transfer edilemeyince bacadan çıkıyor.

Bu satır, yıldan yıla karşılaştırıldığında en çok bilgi veren değer. Her yıl birkaç derece yükseliyorsa eşanjörde birikme var demektir ve bu, tek bir çıktıya bakarak fark edilmiyor.

Cihaz tipi burada belirleyici. Yoğuşmalı cihazlarda baca gazı sıcaklığının düşük olması beklenen bir sonuç; ısının büyük kısmı suya geçtiği için gaz görece serin çıkıyor. Aynı düşük değer yoğuşmasız bir cihazda eşanjörde yoğuşma ve korozyon anlamına gelebiliyor.

Yanma verimi

Çıktının en altındaki yüzde, yukarıdaki değerlerden hesaplanıyor. Ayrı bir ölçüm değil, bir sonuç.

Verim düştüyse nedenini yukarıdaki satırlarda aramak gerekiyor. Baca gazı sıcaklığı yüksekse eşanjör, oksijen fazlaysa hava ayarı, karbon monoksit yüksekse yanmanın kendisi. Yalnız verim yüzdesine bakıp "cihaz eskimiş" demek, çoğu zaman temizlikle çözülecek bir durumu cihaz değişimi gibi göstermek oluyor.

Verim ayrıca cihazın kapasitesiyle karıştırılıyor. Yüksek verimli bir cihaz, evi ısıtmaya yetmeyen bir kapasitedeyse ev yine ısınmıyor. İki şey ayrı.

Temizlik öncesi ve sonrası ölçüm

Ölçüm bakımın başında ve sonunda alındığında, yapılan işin karşılığı sayıyla görünüyor.

Brülör temizlendikten sonra karbon monoksitin düşmesi, eşanjör açıldıktan sonra baca gazı sıcaklığının inmesi bekleniyor. Değerler değişmediyse ya temizlik yeterli olmamış ya da sorun başka yerde.

Tek ölçüm de bilgi veriyor ama bu karşılaştırmayı vermiyor. Fişinde yalnız tek bir değer varsa, o değerin bakımdan önce mi sonra mı alındığını sormak yerinde oluyor.

Hangi sonuç işi durdurur

Analiz çıktısındaki her sapma aynı ağırlıkta değil.

Karbon monoksitin sınırı aşması işi durduran sonuç. Cihaz, nedeni bulunup giderilmeden çalışır halde bırakılmıyor. Bu, bir sonraki bakıma ertelenecek bir kalem değil.

Baca çekişinin yetersiz çıkması da benzer ağırlıkta, özellikle bacalı cihazlarda. Gaz dışarı atılamıyorsa yaşam alanına geçme ihtimali var.

Oksijen fazlası ya da baca gazı sıcaklığının bir miktar yüksek olması ise genelde aynı bakım içinde giderilen, giderilemiyorsa not edilip takip edilen kalemler.

Ölçümün kendisi doğru mu

Analizör de düzenli kalibrasyon isteyen bir cihaz. Sensörleri zamanla kayıyor ve kalibrasyonu geçmiş bir cihazdan çıkan sayı, hiç ölçüm yapmamaktan daha yanıltıcı olabiliyor, çünkü yanlış bir sayıya güven duyuluyor.

Kalibrasyon tarihi çıktının üzerinde yazıyor. Ölçüm öncesi cihazın temiz havada sıfırlanması da gerekiyor; bu adım atlandığında değerler kayıyor.

Sonda konumu da sonucu etkiliyor. Ölçüm deliğinin yeri üreticinin belirttiği noktada olmalı; yanlış noktadan alınan örnek gerçek bileşimi göstermiyor.

Bacalı ve hermetik cihazda ne değişiyor

Hermetik cihazlar yanma havasını dışarıdan alıyor ve baca gazını dışarı veriyor; yaşam alanıyla bağlantıları yok. Burada analiz ağırlıklı olarak verim ve yanma kalitesi için yapılıyor.

Bacalı cihazlarda konu bir güvenlik meselesine dönüşüyor. Bu cihazlar yanma havasını bulundukları odadan çekiyor, dolayısıyla havalandırma menfezinin açık olması ölçümün bir parçası sayılıyor. Menfezi kapatılmış bir odada alınan iyi bir değer, menfez kapalı kaldığı sürece anlamını yitiriyor.

Ortak bacaya bağlı dairelerde komşu cihazların çalışması da çekişi etkileyebiliyor. Tek daireye bakılarak verilen karar burada eksik kalıyor.

Ölçüm deliği ve sonrası

Baca borusunda ölçüm için küçük bir delik bulunuyor. Cihaz montajı sırasında açılmış olması gerekiyor; yoksa analiz için açılıyor ve ölçüm bittikten sonra uygun tapayla kapatılıyor.

Açık kalan bir ölçüm deliği, hermetik bir sistemde baca gazının kaçabileceği bir nokta demek. Bakım sonrası bu deliğin kapatıldığını gözle görmek, kullanıcının kendi yapabileceği bir kontrol.

Delik yeri de rastgele değil. Üreticinin belirttiği mesafede, akışın düzgün olduğu bir noktada olması gerekiyor. Dirseğin hemen ardına açılan bir delikten alınan örnek türbülans nedeniyle gerçek bileşimi göstermiyor.

Değerler iyi çıktı, yine de ev ısınmıyorsa

Analiz cihazın gazı ne kadar iyi yaktığını söylüyor, evi ısıtmaya yetip yetmediğini söylemiyor. Bu ikisi sık karıştırılıyor.

Yanma verimi yüksek çıkmış bir cihaz, radyatör yüzeyi ihtiyacın altındaysa evi yine ısıtmıyor. Aynı şekilde tesisatta dolaşım sorunu varsa üretilen ısı peteklere ulaşmıyor. Bunların hiçbiri baca gazı çıktısında görünmüyor.

Bu durumda bakılacak yer tesisat tarafı: gidiş-dönüş sıcaklık farkı, pompa durumu, peteklerin içindeki çamur ve hava. Analiz çıktısı temizse sorunun cihazın yanma tarafında olmadığı anlaşılmış oluyor, bu da aramayı daraltıyor.

Yıllar içindeki eğilimi okumak

Tek bir çıktı fotoğraf, art arda çıktılar film. İkisi farklı şeyler anlatıyor.

Bir cihazın baca gazı sıcaklığı üç yıl boyunca yavaşça yükseliyorsa, her yılın değeri tek başına sınır içinde kalsa bile bir birikme sürüyor demektir. Bunu ancak eski çıktılar elinizde olduğunda görebiliyorsunuz.

Aynısı karbon monoksit için de geçerli. Sınırın altında ama her yıl biraz artan bir değer, brülörün ya da baca tarafının gözden geçirilmesi gerektiğini erkenden söylüyor. Beklenirse bu, bir kış günü cihazın kilitlenmesi olarak ortaya çıkıyor.

Sık sorulanlar

Analiz çıktısını saklamalı mıyım?+

Saklamak işe yarıyor. Tek yılın değeri cihazın o anki durumunu, iki yılın değeri gidişatı gösteriyor. Baca gazı sıcaklığının her yıl birkaç derece yükselmesi eşanjörde birikme demek ve bu, tek çıktıya bakarak anlaşılmıyor.

Karbon monoksit yüksek çıkarsa cihaz kullanılabilir mi?+

Nedeni bulunup giderilmeden kullanılmaması gerekiyor. Yüksek karbon monoksit eksik yanmanın göstergesi; bir sonraki bakıma bırakılacak bir kalem değil.

Analiz her bakımda yapılıyor mu?+

Yapılması gerekiyor ama pratikte en sık atlanan ölçüm. Cihaz gerektirdiği ve zaman aldığı için yerine gözle bakılıp geçiliyor. Fişte değer yoksa yapılmamış demektir.

Yoğuşmalı cihazda değerler farklı mı olur?+

Baca gazı sıcaklığı belirgin biçimde düşük çıkıyor, çünkü ısının büyük kısmı suya geçiyor. Aynı düşük değer yoğuşmasız bir cihazda farklı yorumlanıyor; o yüzden sayı, cihaz tipi bilinmeden okunmuyor.

Çıktınızı birlikte okuyalım

Elinizde önceki yıllara ait analiz çıktıları varsa saklayın. Değerlerin nasıl değiştiğini birlikte bakmak, tek bir ölçümün söyleyemeyeceğini gösteriyor. Kombi bakımı sırasında aldığımız değerleri yazılı veriyor, hangi satırın ne anlama geldiğini yerinde anlatıyoruz.