Yıllık Bakımda Tam Olarak Neler Yapılır

Bakım yaptıranların çoğu cihazın kapağının açıldığını, bir şeylerin silindiğini ve fişin yazıldığını görüyor. Arada ne olduğu görünmüyor. Bu yazıda kapağın arkasında ne yapıldığını ve her adımın neye yaradığını yazdık — hem yaptırdığınız işin karşılığını görebilmeniz hem de eksik yapıldığında fark edebilmeniz için.

Bakım neden tek bir işlem değil

Kombi üç ayrı sistemin bir arada çalıştığı bir cihaz: gaz yakan bir yanma bölümü, suyu dolaştıran bir hidrolik devre ve bunları yöneten bir elektronik. Üçünün de yıpranma biçimi farklı. Brülör kurumla tıkanıyor, eşanjör kireçle kaplanıyor, genleşme tankı hava kaybediyor, sensörler kayıyor.

Tek bir işlem hepsini birden çözmüyor. Bu yüzden bakım bir temizlik değil, sıralı bir kontrol listesi. Sıra da rastgele değil: yanma bölümü açılmadan ölçüm alınıyor, temizlik sonrası ölçüm tekrarlanıyor, aradaki fark işin gerçekten yapılıp yapılmadığını gösteriyor.

Cihaz açılmadan önce

İşe cihazı çalışır durumda görmekle başlıyoruz. Kapağı açmadan önce alınan bilgi, açtıktan sonra ne arayacağımızı belirliyor.

Manometredeki basınç okunuyor. Cihaz soğukken 1-1,5 bar aralığı bekleniyor. Bunun altındaysa sistemde su eksilmiş demektir ve nedenini bulmak bakımın parçası — su kendiliğinden azalmıyor.

Ekranda bir hata kodu ya da geçmiş kayıt varsa not ediliyor. Çoğu cihaz son arızaları hafızasında tutuyor. Kullanıcının fark etmediği, kendi kendine düzelmiş kilitlenmeler burada görünüyor ve genelde asıl sorunun habercisi oluyor.

Cihaz çalıştırılıp alev gözlemleniyor. Sağlıklı bir alev mavi ve dengeli yanıyor. Sarı, uçları savrulan ya da yanarken içeri kaçan bir alev, yanma havasının ya da gaz karışımının bozulduğunu söylüyor.

Bu üç gözlem birlikte, cihazın hangi durumda olduğuna dair bir resim veriyor. Sonrasında yapılacak temizlik bu resmi düzeltmeye çalışıyor.

Yanma bölümü: brülör ve elektrotlar

Kapak açıldığında ilk sırada brülör var. Gazın yandığı yer burası ve zamanla üzerindeki delikler kurumla daralıyor. Daralan delikten çıkan gaz düzgün yanmıyor; alev boyu değişiyor, yanma verimi düşüyor.

Brülör yerinden çıkarılıp fırçayla ve basınçlı havayla temizleniyor. Yerinde silmek işe yaramıyor, çünkü kurum deliklerin içinde. Temizlikten sonra deliklerin tamamının açık olduğu gözle kontrol ediliyor.

Ateşleme ve iyonizasyon elektrotları ayrı bir konu. Ateşleme elektrodu kıvılcımı üretiyor, iyonizasyon elektrodu alevin gerçekten yanıp yanmadığını cihaza bildiriyor. İkincisi kirlendiğinde cihaz yanan alevi göremiyor ve güvenlik gereği gazı kesiyor — kullanıcı tarafında bu "kombi yanıyor, hemen sönüyor" olarak görünüyor.

Elektrotlar zımpara ile değil, ince bir bezle temizleniyor; zımpara yüzeyi bozuyor. Aralarındaki mesafe üreticinin verdiği ölçüde olmalı, genelde birkaç milimetre. Bu aralık bozulduğunda kıvılcım ya hiç atlamıyor ya da yanlış yere atlıyor.

Eşanjör tarafı

İki tür eşanjör var ve ikisi farklı biçimde kirleniyor.

Ana eşanjör yanma tarafından kurum, su tarafından kireç topluyor. Yanma tarafındaki kurum lamellerin arasını kapatıyor ve ısının suya geçmesini engelliyor; cihaz aynı ısıyı vermek için daha fazla gaz yakıyor. Lameller arası fırçayla açılıyor.

Plakalı eşanjör kullanım suyu tarafında çalışıyor ve kireç orada birikiyor. Belirtisi tanıdık: petekler ısınıyor ama musluktan gelen su ısınmıyor ya da açıp kapadıkça sıcaklık zıplıyor. Hafif kireçlenmede kimyasal temizlik yapılabiliyor, ileri durumda parça değişiyor.

Suyunuz sertse bu birikme daha hızlı oluyor. Aliağa ve çevresinde şebeke suyunun sertliği plakalı eşanjörü zorlayacak düzeyde; sahada değiştirdiğimiz tıkalı eşanjörlerin çoğu bu yüzden geliyor.

Su tarafı: basınç, genleşme tankı, pompa

Su tarafında üç şey kontrol ediliyor.

Genleşme tankının ön basıncı. Tankın içi bir membranla ikiye ayrılmış: bir yanda tesisat suyu, öbür yanda basınçlı hava. Su ısınıp genleşince hava yastığı sıkışıyor ve basıncın tehlikeli düzeye çıkmasını engelliyor. Hava zamanla kaçıyor. Tank söndüğünde cihaz ısınırken basınç 3 bara fırlıyor, emniyet ventili boşaltıyor, soğuyunca basınç sıfıra yakın düşüyor. Kullanıcı bunu "sürekli su ekliyorum" diye yaşıyor. Ölçüm sistem boşaltılmış haldeyken yapılıyor; basınçlı sistemde alınan değer yanıltıyor.

Pompa. Uzun süre çalışmadığında mili kilitlenebiliyor. Sesi ve ısınması kontrol ediliyor. Dönmeyen bir pompa peteklere su göndermiyor; cihaz ısınıyor ama ev ısınmıyor.

Kaçak kontrolü. Rakorlar, contalar ve emniyet ventilinin tahliye borusu gözden geçiriliyor. Basınç düşüyorsa nedeni burada aranıyor.

Gaz basıncı ve baca gazı ölçümü

Bakımın ölçüm kısmı burası ve bakımı gözden geçirmeden ayıran şey de bu.

Gaz giriş basıncı manometreyle okunuyor. Değer üreticinin belirttiği aralıkta olmalı. Düşük gaz basıncı cihazın tam güçle çalışmasını engelliyor ve çoğu zaman "kombi eskidi, ısıtmıyor" diye yorumlanıyor — oysa sorun cihazda değil, beslemede.

Baca gazı analizi cihazın gerçekten ne kadar verimli yaktığını gösteriyor. Analiz cihazı bacadan örnek alıp karbon monoksit, oksijen ve karbondioksit oranlarını ölçüyor. Yüksek karbon monoksit eksik yanma demek; hem verim kaybı hem güvenlik konusu. Ölçüm temizlik öncesi ve sonrası alınırsa aradaki fark yapılan işin karşılığını sayıyla gösteriyor.

Bu ölçümlerin sonuçları yazılı olarak verilmeli. Sözlü "her şey normal" bir kayıt değil.

Emniyet düzenekleri gerçekten deneniyor mu

Cihazın üzerinde birkaç güvenlik düzeneği var ve hepsi normal çalışmada hiç devreye girmiyor. Yani bozulduklarında da fark edilmiyorlar — ta ki gerçekten gerektiği ana kadar.

Emniyet ventili aşırı basıncı boşaltıyor. Sıkışmış bir ventil, basınç yükseldiğinde açılmıyor.

Limit termostat cihaz aşırı ısındığında gazı kesiyor. Baca gazı emniyet düzeneği, bacalı cihazlarda baca gazının odaya geri tepmesi halinde cihazı durduruyor — karbon monoksit zehirlenmesine karşı son savunma hattı.

Bunların denenmesi bakımın parçası. Denenmediklerinde bakım fişinde "kontrol edildi" yazması bir anlam taşımıyor.

Baca ve havalandırma

Hermetik cihazlarda baca borusunun bağlantıları ve conta durumu kontrol ediliyor. Gevşemiş bir bağlantıdan baca gazı yaşam alanına sızabiliyor.

Bacalı cihazlarda konu daha ciddi. Bu cihazlar yanma havasını bulundukları odadan çekiyor ve havalandırma menfezine bağımlılar. Menfezin kapatılmış olması sık karşılaştığımız bir durum: soğuk geliyor diye üzeri örtülüyor, mobilyayla kapatılıyor. Menfez kapalıysa cihaz havasız kalıyor, eksik yanma başlıyor ve karbon monoksit üretiyor.

Baca çekişi de ölçülüyor. Çekiş yetersizse baca gazı dışarı atılamıyor.

Hangi işlemler sık atlanıyor

Kısa süren bakımlarda en çok atlanan üç şey var.

Birincisi baca gazı ölçümü. Analiz cihazı gerektirdiği ve zaman aldığı için yapılmıyor, yerine gözle bakılıp geçiliyor.

İkincisi genleşme tankının ön basıncı. Doğru ölçüm için sistemin boşaltılması gerekiyor; bu da işi uzatıyor.

Üçüncüsü emniyet düzeneklerinin denenmesi. Cihaz çalışıyorsa hepsi çalışıyor varsayılıyor.

Bu üçünün ortak yanı, atlandıklarında hemen bir sonuç doğurmamaları. Fark, bir yıl sonra ortaya çıkıyor.

Bakım ne zaman yaptırılmalı

Yaz sonu ile eylül arası en uygun dönem. Cihaz aylardır kapalı durduğu için pompa kilitlenmesi, tank sönmesi gibi sorunlar birikmiş oluyor ve bunlar sezon başında değil, bakımda ortaya çıkıyor.

Ekim ve kasımda talep yoğunlaşıyor; hem randevu bulmak zorlaşıyor hem de bir parça gerekirse tedariki uzuyor. Kışın ortasında bozulan bir cihazı soğukta beklemek yerine, eylülde yapılan bir kontrolle aynı sorunu önceden görmek daha rahat.

Aralık uzunluğu konusunda üreticiler yılda bir kez öneriyor. Cihaz yoğun kullanılıyorsa ya da su sertse bu aralık kısalabiliyor.

Cihazın yaşı bakımda neyi değiştiriyor

Yeni bir cihazda bakım büyük ölçüde koruyucu: temizlik yapılıyor, değerler ölçülüyor, kayıt tutuluyor. Ölçümler zaten üreticinin verdiği aralıkta çıkıyor ve iş bir saatte bitiyor.

Sekiz on yaşını geçmiş bir cihazda ağırlık değişiyor. Contalar sertleşiyor, sensörler kayıyor, genleşme tankı daha sık hava kaybediyor. Burada bakım bir yenileme çalışmasına dönüşüyor: değişmesi gereken küçük parçalar belirleniyor ve hangisinin bu sezonu çıkaracağı, hangisinin şimdiden değişmesi gerektiği konuşuluyor.

On beş yaşın üzerindeki cihazlarda ayrı bir soru gündeme geliyor. Cihaz hâlâ çalışıyor olabilir ama yanma verimi yeni bir cihazın belirgin biçimde altında kalıyor ve yedek parça bulmak zorlaşıyor. Bakım sırasında ölçülen baca gazı değerleri bu kararı vermek için elle tutulur bir veri sağlıyor — "eskidi" hissi yerine sayıya bakılabiliyor.

Yaştan bağımsız olarak bir şey değişmiyor: emniyet düzeneklerinin denenmesi. Yeni cihazda da eski cihazda da aynı biçimde yapılıyor.

Sık sorulanlar

Bakım ne kadar sürer?+

Sorunsuz bir cihazda 45 dakika ile 1 saat arası. Brülör ağır kirliyse ya da eşanjörde kireç varsa iki saati bulabiliyor. Yirmi dakikada biten bir işlem bakım değil, gözden geçirmedir.

Kombi çalışıyorsa yine de bakım gerekir mi?+

Gerekir. Bakımın büyük kısmı arıza gidermek değil, arıza çıkmadan önce yakalamak. Tıkanmaya başlamış bir brülör cihazı hemen durdurmaz; gazı verimsiz yakar, faturayı yükseltir ve bir noktada kilitlenir.

Bakımı kendim yapabilir miyim?+

Bir kısmını yapabilirsiniz: basınç kontrolü, petek havası alma, cihazın dış temizliği. Yanma bölümü, gaz valfi ve baca ölçümü yetkilendirilmiş kişinin işi. Gaz tarafına müdahale hem tehlikeli hem de sigortanızı geçersiz kılabiliyor.

Bakımdan sonra fatura düşer mi?+

Cihaz kirli çalışıyorduysa düşer. Temiz bir cihazda bakım faturayı değiştirmez; orada kazanç arızayı önlemekten geliyor.

Bakım kaydınızı saklayın

Yapılan işlemlerin ve ölçüm değerlerinin yazılı kaydı, bir sonraki bakımda karşılaştırma imkânı veriyor. Baca gazı değerleri yıldan yıla kötüleşiyorsa bu, tek başına bakılan bir ölçümün söylemeyeceği bir şeyi söylüyor. Garanti kapsamındaki cihazlarda düzenli bakım kaydı ayrıca üretici tarafından aranıyor.

Kombi bakımı hizmetimizde yaptığımız işlemleri ve ölçüm değerlerini fişe yazıyoruz; hangi değerin ne anlama geldiğini de yerinde anlatıyoruz.