Contalar ve O-Ringler Ne Sıklıkla Yenilenir

Kombide arıza denince akla pompa, kart, eşanjör geliyor. Oysa servis çağrılarının önemli bir bölümü avuç içi kadar bile olmayan lastik parçalardan çıkıyor. Contalar ucuz, ama sızdırdıklarında sonuçları ucuz olmuyor.

Nerede bulunuyorlar

Cihazın içinde su, gaz ve baca gazı taşıyan her ayrılabilir bağlantıda bir sızdırmazlık elemanı var. Hidrolik grubun bağlantı ağızlarında, plakalı eşanjörün oturduğu yüzeylerde, üç yollu vananın gövdesinde, pompanın flanşında contalar bulunuyor.

Gaz tarafında valfin bağlantılarında ve meme bloğunda ayrı malzemeden contalar kullanılıyor. Yoğuşmalı cihazlarda sifon ve tahliye hattında da sızdırmazlık elemanları var. Baca bağlantısındaki lastik contalar ise baca gazının içeri sızmasını engelliyor.

Neden yaşlanıyorlar

Lastik, zamanla esnekliğini kaybeden bir malzeme. Isınma ve soğuma döngüsü her seferinde bir miktar kalıcı deformasyon bırakıyor.

Sıkıştırılmış halde yıllarca duran bir conta yassılaşıyor ve eski haline dönemiyor. Suyun kimyasal bileşimi, özellikle katkı maddeleri ve yüksek sıcaklık, sertleşmeyi hızlandırıyor. Gaz tarafındaki contalar ise gazın içindeki bileşenlerden etkilenerek büzülebiliyor.

Takvim değil, açılma sayısı

Contalar için "kaç yılda bir" sorusunun net bir cevabı yok. Belirleyici olan kaç kez sökülüp takıldıkları.

Bir parça servis sırasında söküldüyse, contası da yenilenmesi gereken bir sarf malzemesi olarak görülüyor. Yassılaşmış bir conta ikinci kez takıldığında aynı sızdırmazlığı vermiyor; ilk ısınmada sızmaya başlıyor. Bu yüzden düzgün bir serviste eşanjör ya da vana sökümü, conta seti değişimiyle birlikte planlanıyor.

Sızıntının erken işaretleri

Conta sızıntısı çoğu zaman damlamadan önce başka izler bırakıyor. Bağlantı çevresinde beyazımsı kireç halkası oluşuyor; bu, buharlaşan suyun bıraktığı iz.

Pas rengi bir akıntı, metal yüzeyden geçen suyu gösteriyor. Cihazın altındaki tabanda kuru tuz izleri birikiyor. Bu izler görüldüğünde henüz görünür bir damlama olmayabiliyor ama sızıntı başlamış oluyor.

Basınç düşüşüyle ilişkisi

Küçük conta sızıntıları tesisat basıncını yavaşça düşürüyor. Kullanıcı bunu fark etmeyip su takviyesi yapıyor ve döngü sürüyor.

Her takviyede tesisata yeni kireç ve çözünmüş oksijen giriyor; bu da başka parçaları yoruyor. Manometrenin soğukken düzenli okunması, bu sessiz kaybı erken yakalıyor. Basıncın haftalar içinde düştüğü ama görünür kaçak bulunamadığı durumlarda conta noktaları tek tek kontrol ediliyor.

Sıkmanın sınırı

Sızdıran bir bağlantıda ilk refleks sıkmak oluyor. Belirli bir noktaya kadar bu işe yarıyor: gevşemiş bir bağlantı ölçülü sıkmayla tutuyor.

Ama conta sertleşmişse sıkmak onu çatlatıyor ve sızıntı artıyor. Aşırı sıkma dişleri sıyırıyor, rakoru deforme ediyor ve küçük bir işi parça değişimine dönüştürüyor. Doğru sıra: önce ölçülü sıkma, sonuç vermezse conta değişimi.

Malzeme seçimi neden önemli

Her conta aynı malzemeden yapılmıyor. Sıcak su devresi, gaz hattı ve yoğuşma suyu farklı dayanım istiyor.

Yoğuşma suyu asidik olduğu için o hatta kullanılan malzeme buna dayanıklı seçiliyor. Gaz tarafında ise gazla uyumlu, şişmeyen bir malzeme gerekiyor. Yanlış malzemeden bir conta ilk aylarda tutuyor gibi görünse de kısa sürede sertleşip sızdırıyor. Bu nedenle orijinal ölçü ve malzeme kullanılıyor; "yakın ölçü" bu parçada işe yaramıyor.

Tekrarlayan sızıntının anlamı

Aynı noktadan ikinci kez sızıntı geliyorsa neden contada olmayabiliyor. Conta yuvası çizilmiş ya da korozyona uğramışsa yeni conta da oturmuyor.

Boruya gelen mekanik gerilim bağlantıyı yana yatırıyor ve sızdırmazlık yüzeyi tam temas etmiyor. Isınma-soğuma hareketi serbest bırakılmamışsa bağlantı sürekli zorlanıyor. Bu üç durumda çözüm conta değiştirmek değil, yuvayı ya da montajı düzeltmek.

Baca tarafındaki contalar

Bu grup ayrı bir güvenlik başlığı. Hermetik baca borularının ek yerlerinde lastik contalar bulunuyor ve baca gazının mekâna sızmasını engelliyor.

Bu contalar yaşlandığında ya da montajda yanlış oturtulduğunda baca gazı içeri kaçabiliyor. Belirti hemen görünmüyor; bu yüzden yıllık bakımda baca bağlantılarının gözle ve gerekiyorsa ölçümle kontrol edilmesi gerekiyor. Mekânda karbon monoksit dedektörü bulundurmak ayrı bir güvence katmanı sağlıyor.

Yoğuşma sifonundaki sızdırmazlık

Yoğuşmalı cihazlarda sifon düzenli olarak sökülüp temizleniyor. Her sökümde contasının durumu kontrol ediliyor.

Sifonun sızdırması iki sorun üretiyor: yoğuşma suyu cihazın altına damlıyor ve baca gazı sifondan içeri sızabiliyor. İkincisi güvenlik konusu olduğu için sifon contası, ucuz olmasına rağmen ihmal edilmemesi gereken bir parça.

Bakımda ne yapılıyor

Contalar yıllık bakımın görünmeyen ama sabit kalemlerinden. Bütün bağlantı noktaları kireç halkası, pas izi ve nem açısından gözle inceleniyor.

Sökülen her parçanın contası yenileniyor. Sifon contası kontrol ediliyor. Baca bağlantılarının oturması doğrulanıyor. Tesisat basıncının soğuk ve sıcak haldeki değerleri ölçülüp fişe yazılıyor; bu iki değer sessiz sızıntıları görünür kılıyor.

Conta seti bulundurmak

Cihaz modeline özel conta setleri bulunuyor. Servisin bu seti yanında taşıması, işi tek ziyarette bitirmesini sağlıyor.

Set yoksa parça söküldükten sonra bekleme başlıyor ve cihaz o süre boyunca çalışmıyor. Servis çağrılırken cihazın marka ve modelinin söylenmesi bu gecikmeyi önlüyor. Yazlık ve uzak konumdaki evlerde bir set yedek bulundurmak pratik bir tercih olabiliyor.

Kullanıcının yapabilecekleri

Bu parçalar cihazın kapağının arkasında olduğu için kullanıcı tarafında müdahale yok. Yapılabilecek şey gözlem.

Cihazın altındaki tabanda ıslaklık, kireç ya da pas izi olup olmadığına bakılabiliyor. Manometre soğukken düzenli okunup değer yazılabiliyor. Radyatör vanalarının çevresindeki izler kontrol edilebiliyor. Bu üç gözlem, sızıntıyı damlamaya dönüşmeden yakalıyor; vanadaki sızıntının ayrıntısı ayrı bir yazıda.

Ne zaman ertelenmemeli

Küçük görünen bir sızıntının birkaç sonucu var ve hepsi zamanla büyüyor. Basınç düşüşü cihazı kilide sokuyor.

Sürekli takviye tesisata kireç ve oksijen taşıyor. Su, elektrikli parçaların yakınına ulaşabiliyor. Alt kata inen su komşuluk sorunu üretiyor. Gaz ya da baca tarafındaki bir sızdırmazlık sorunu ise doğrudan güvenlik konusu; bu durumda beklenmiyor.

Montaj sırasında yapılan hatalar

Contaların erken bitmesinin bir bölümü daha ilk günden başlıyor. Yuvasına tam oturmayan, kıvrılmış ya da yağlanması gerekirken kuru takılan bir o-ring ilk ısınmada zedeleniyor.

Bağlantı sıkılırken contanın kayması da yaygın bir hata; sıkma sırasında parçanın hizada tutulması gerekiyor. Eski contanın kalıntısı yuvada bırakılırsa yeni conta düzgün oturmuyor. Bu üç ayrıntı, ustanın işini birkaç dakika uzatıyor ama contanın ömrünü yıllarca uzatıyor.

Su kimyasının payı

Tesisat suyunun bileşimi contaları doğrudan etkiliyor. Sert suda oluşan kireç, sızdırmazlık yüzeylerinde birikip contanın oturmasını bozuyor.

Yanlış seçilmiş ya da aşırı dozda kullanılmış kimyasal katkılar lastiği şişirebiliyor ya da sertleştirebiliyor. Özellikle sızdırmazlık amacıyla tesisata dökülen ürünler, dar kanalları tıkamalarının yanında conta malzemesine de zarar verebiliyor. Bu yüzden ısıtma sistemlerinde katkı seçimi tesisat tipine göre yapılıyor.

Sezon başında yoğunlaşan sızıntılar

Conta kaynaklı başvurular ekim ve kasımda artıyor. Cihaz aylarca soğuk durduktan sonra ilk kez ısınıyor ve bütün bağlantılar aynı anda genleşiyor.

Yaz boyunca sertleşmiş bir conta bu ilk genleşmede sızmaya başlıyor. Aynı şekilde uzun süre boş kalan konutlarda kuruma, lastiğin büzülmesine yol açıyor. Sezon öncesi bakımda bağlantıların gözden geçirilmesi, kışın ortasında damlayan bir cihazla uğraşmayı önlüyor.

Maliyet açısından yeri

Contalar kombideki en ucuz sarf malzemeleri arasında. Bir set, cihazın herhangi bir elektronik parçasının küçük bir kesri kadar tutuyor.

Buna karşılık zamanında yenilenmediğinde doğurduğu masraf çok daha büyük olabiliyor: sürekli su takviyesi, kireçlenen eşanjör, ıslanan elektrikli parçalar ve alt kata inen su. Bu oran, bakım sırasında conta değişimini tereddütsüz yapılması gereken bir kalem haline getiriyor.

Servis fişinde ne görünmeli

Conta değişimi görünmeyen bir iş olduğu için fişte yazılı olması önem taşıyor. Hangi parçanın söküldüğü, hangi contaların yenilendiği ve sızıntı testinin yapılıp yapılmadığı belirtiliyor.

Bu kayıt, aynı noktadan kısa süre sonra tekrar sızıntı çıktığında neyin denendiğini gösteriyor. Ayrıca sonraki serviste hangi parçaların yeni olduğunu bilmek, teşhis sırasını kısaltıyor.

Sık sorulanlar

Contalar kaç yılda bir değişir?+

Takvimle değil, açıldıkça değişiyorlar. Bir parça söküldüyse contası da yenileniyor; sıkıştırılmış eski conta ikinci kez aynı sızdırmazlığı vermiyor.

Sızdıran contayı sıkarak durdurabilir miyim?+

Geçici olarak durabiliyor ama sertleşmiş bir conta sıkıldıkça çatlıyor. Aşırı sıkma ayrıca dişleri sıyırıp küçük bir sorunu büyük bir işe dönüştürüyor.

Neden hep aynı noktadan sızıyor?+

O noktada ya conta yuvası zarar görmüş ya da bağlantı sürekli zorlanıyor. Boruya gelen gerilim, ısınma-soğuma hareketi ya da yanlış hizalama contayı tekrar tekrar bozuyor.

Her conta aynı malzeme mi?+

Değil. Sıcak su, gaz ve yoğuşma suyu farklı malzeme istiyor. Yanlış malzeme kısa sürede sertleşip sızdırıyor; bu yüzden orijinal ölçü ve malzeme kullanılıyor.

Söktüğümüz her parçanın contasını yeniliyoruz

Sızıntı noktasını kurulama yöntemiyle belirliyor, sökülen parçaların contalarını orijinal ölçüyle yeniliyoruz. Telefonda çözülmeyen durumlarda kombi servisi veriyoruz; bölgemiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.