Yoğuşma Neden 55-60 Derecede Başlar

"Yoğuşmalı kombi aldım ama tasarruf göremedim" cümlesi sahada sık duyuluyor. Cihaz çoğu zaman sağlam; sorun onun yoğuşma yapabileceği koşullarda hiç çalıştırılmamış olması. O koşulun ne olduğunu anlamak için önce yanma sonucunda ne oluştuğuna bakmak gerekiyor.

Yanınca ne oluşuyor

Doğal gaz temelde metandan oluşuyor.

Yandığında karbondioksit ve su buharı açığa çıkıyor.

Bu su buharı, yanmanın kaçınılmaz bir ürünü.

Buharın içinde ciddi miktarda ısı depolanmış durumda.

Buna gizli ısı deniyor; termometrede görünmüyor ama var.

Sıradan bir kombide bu buhar sıcak halde bacadan atılıyor ve gizli ısı da onunla gidiyor.

Gizli ısı ne demek

Suyun hal değiştirmesi enerji gerektiriyor.

Sıvı suyu buhara çevirmek için ısı vermek gerekiyor.

Buharı yeniden sıvıya çevirdiğinizde o ısı geri çıkıyor.

Miktarı küçük değil; suyu ısıtmak için harcanandan kat kat fazla.

Yoğuşmalı cihazın yaptığı iş tam olarak bu geri kazanım.

Ek yakıt yakmadan, zaten üretilmiş bir ısıyı bacadan kaçırmamak.

Çiy noktası nedir

Bir gaz karışımındaki buharın yoğuşmaya başladığı sıcaklık.

Baca gazı bu sıcaklığın altına indiğinde içindeki buhar sıvıya dönüyor.

Üstünde kaldığı sürece buhar olarak kalıyor ve dışarı çıkıyor.

Doğal gaz için bu nokta yaklaşık 55 derece.

Kesin bir sayı değil; yakıtın bileşimine ve yanma havası fazlalığına göre birkaç derece oynuyor.

Pratikte 53 ile 57 arası bir eşikten söz ediliyor.

Yoğuşma nerede oluyor

Cihazın içindeki eşanjörün soğuk yüzeylerinde.

Baca gazı, içinden dönüş suyunun geçtiği yüzeylerle temas ediyor.

O yüzey çiy noktasının altındaysa buhar orada yoğuşuyor.

Yüzeyin sıcaklığını belirleyen şey, içinden geçen suyun sıcaklığı.

Bu su, tesisattan cihaza DÖNEN su.

Yani belirleyici olan gidiş değil, dönüş sıcaklığı.

Neden dönüş suyu, gidiş değil

Bu, konunun en çok yanlış anlaşılan kısmı.

Gidiş suyu cihazdan çıkan, en sıcak su.

Dönüş suyu radyatörleri dolaşıp ısısını bırakmış, en soğuk su.

Eşanjörün baca gazıyla en son temas ettiği bölüm, dönüş suyunun girdiği bölüm.

Orası ne kadar soğuksa yoğuşma o kadar çok oluyor.

Bu yüzden ayar konuşulurken gidiş suyu üzerinden konuşuluyor ama asıl bakılması gereken dönüş.

Konu ayrı bir yazıda ayrıntılı ele alındı.

Gidiş 55 ise dönüş kaç olur

İkisi arasındaki fark tesisata bağlı.

Normal çalışan bir sistemde fark 10 ile 20 derece arasında.

Gidiş 55 ise dönüş kabaca 40-45 civarına iniyor.

Bu değer çiy noktasının rahat altında; yoğuşma oluyor.

Gidiş 75 ise dönüş 60 civarında kalıyor ve yoğuşma oluşmuyor.

Bu yüzden "55-60 derece" tavsiyesi gidiş suyu için veriliyor; dönüşü eşiğin altına indirmenin pratik yolu bu.

Ne kadar kazanç

Fark küçük bir yüzde değil.

Yoğuşma olmadan çalışan bir cihazla yoğuşma bölgesinde çalışan aynı cihaz arasında belirgin bir verim farkı var.

Kazanç sürekli değil; dönüş suyu eşiğin altına indiği sürelerde oluşuyor.

Sezonun büyük kısmı ılık geçtiği için bu süre aslında uzun.

En soğuk günlerde su sıcaklığı zorunlu olarak yükseliyor ve yoğuşma azalıyor.

Bölgemizde kışlar ılıman geçtiği için yoğuşmalı çalışma penceresi geniş.

Yoğuşma olduğunu nereden anlarsınız

Birkaç işaret var ve hepsi kullanıcı tarafında.

Cihazın altından çıkan ince tahliye borusundan düzenli su akıyor.

Baca çıkışında yoğun beyaz buhar görünüyor; bu duman değil, su buharı.

Cihaz uzun süre ve düşük güçte çalışıyor, sık yanıp sönmüyor.

Ekranda dönüş suyu sıcaklığı görülebiliyorsa 45-50 civarında.

Tahliyeden hiç su gelmiyorsa yoğuşma olmuyor demektir.

Tahliye hattı

Yoğuşma suyu bir yere gitmek zorunda.

Cihazın altından ince bir boruyla gider bağlantısına veriliyor.

Su asidik olduğu için metal boru kullanılmıyor; plastik tercih ediliyor.

Hattın sürekli aşağı eğimli olması gerekiyor; kırılma ve göllenme tıkanma yapıyor.

Sifon, baca gazının içeri girmesini engelliyor ve içinde su bulunması şart.

Hat dışarıdan geçiyorsa kışın donabiliyor; yalıtım gerekiyor.

Tahliye tıkanırsa ne olur

Cihaz bunu güvenlik sorunu olarak görüyor.

Yoğuşma suyu birikip eşanjöre geri basıyor.

Cihaz kilide geçiyor ve ısıtma duruyor.

Bazı modellerde önce uyarı, sonra kilit geliyor.

Tıkanma çoğu zaman sifonda biriken tortudan kaynaklanıyor.

Yıllık bakımda sifonun sökülüp temizlenmesi bu kilidi önlüyor.

Yoğuşmasız cihazda tam tersi

Aynı olay eski tip cihazlarda istenmeyen bir şey.

O eşanjörler yoğuşmaya dayanacak malzemeden yapılmıyor.

Oluşan asidik su metal yüzeyi aşındırıyor.

Bu yüzden yoğuşmasız cihazlarda dönüş suyunun yüksek tutulması isteniyor.

Gidiş suyu 60-70 aralığında tutuluyor.

Cihaz tipini bilmeden yapılan ayar değişikliği, iki yönde de zarar verebiliyor.

Bacada ne değişiyor

Yoğuşmalı cihazın baca gereksinimleri farklı.

Baca gazı çok daha soğuk çıkıyor; doğal çekiş oluşmuyor.

Bu yüzden fan zorlamalı sistem kullanılıyor.

Baca malzemesinin asidik yoğuşmaya dayanıklı olması gerekiyor.

Baca içinde de yoğuşma oluşuyor ve tahliyesi düşünülmüş olmalı.

Eski bir bacaya yoğuşmalı cihaz bağlamak, uygun iç boru geçirilmeden yapılmıyor.

Tesisatın payı

Cihaz yoğuşma yapabilir durumda olsa da tesisat izin vermeyebiliyor.

Radyatör yüzeyi ihtiyacın altındaysa düşük su sıcaklığında oda ısınmıyor.

Kullanıcı sıcaklığı yükseltiyor ve yoğuşma penceresi kapanıyor.

Tesisat dengesizse uzak odaları ısıtmak için sıcaklık yükseltiliyor; aynı sonuç.

By-pass fazla açıksa sıcak su radyatörlere uğramadan dönüyor ve dönüş suyu ısınıyor.

Yani yoğuşma, cihazdan çok tesisatın izin verdiği bir çalışma biçimi.

Yerden ısıtmayla neden çok iyi çalışıyor

Bu sistemlerde dönüş suyu zaten düşük.

Döşeme geniş yüzeyle ısı verdiği için 35-45 derece gidiş suyu yetiyor.

Dönüş suyu 30 civarına iniyor.

Bu, çiy noktasının çok altında; cihaz neredeyse sürekli yoğuşma yapıyor.

Yoğuşmalı cihaz ile yerden ısıtmanın birlikte anılmasının nedeni bu.

Radyatörlü sistemlerde de yüzey yeterliyse benzer sonuç alınabiliyor.

Servisin ölçtükleri

Cihazın gerçekten yoğuşma yapıp yapmadığı ölçümle görülüyor.

Gidiş ve dönüş suyu sıcaklıkları ölçülüyor.

Baca gazı analizinde gaz sıcaklığı okunuyor; düşük olması yoğuşmanın göstergesi.

Karbondioksit oranı yanmanın ayarını gösteriyor.

Tahliye hattından akış kontrol ediliyor.

Sifon sökülüp temizliği yapılıyor.

Bu ölçümler bakım fişine yazıldığında sonraki yıl karşılaştırma yapılabiliyor.

Yüzde yüzü aşan verim rakamı ne anlama geliyor

Katalogda yüzde 100'ün üzerinde verim yazması ilk bakışta anlamsız görünüyor.

Bunun nedeni verimin hangi ısı değerine göre hesaplandığı.

Alt ısıl değer, buharın gizli ısısını hesaba katmıyor.

Yoğuşmalı cihaz o ısıyı da geri kazandığı için, alt ısıl değere göre hesaplandığında oran yüzü aşıyor.

Üst ısıl değere göre hesaplandığında oran yüzün altında kalıyor; fizik yasası çiğnenmiş olmuyor.

Yani rakam bir pazarlama abartısı değil, hangi ölçüye göre hesaplandığıyla ilgili.

Ilık ve soğuk günler arasındaki fark

Yoğuşma sürekli değil, koşullu bir kazanç.

Ilık günlerde düşük su sıcaklığı yettiği için cihaz sürekli yoğuşma yapıyor.

Sert soğuklarda su sıcaklığı yükseltilmek zorunda kalıyor ve yoğuşma azalıyor.

Sezonun büyük kısmı ılık geçtiği için toplamda kazanç yine de anlamlı oluyor.

Bölgemizde sıfırın altına inen gün sayısı sınırlı; bu, yoğuşmalı çalışma penceresini genişletiyor.

En soğuk birkaç haftada yoğuşmanın azalması beklenen bir davranış, arıza değil.

Baca çıkışındaki beyaz duman

Yoğuşmalı cihaz takıldıktan sonra en sık sorulan sorulardan biri.

Baca gazı soğuk çıktığı için içindeki buhar dış havada hemen yoğuşuyor.

Görünen şey duman değil, su buharı; soğuk sabahlarda ağızdan çıkan buharla aynı olay.

Yoğun olması cihazın kötü çalıştığını değil, yoğuşmalı olduğunu gösteriyor.

Kokulu ya da isli bir çıkış ise farklı; o durumda yanma ayarına bakılıyor.

Buharın komşu pencereye ya da yaya geçişine yönlenmemesi, montajda dikkat edilen bir ayrıntı.

Yoğuşma suyunun miktarı

Tahliyeden gelen su miktarı çalışma koşuluna göre değişiyor.

Düşük su sıcaklığında ve uzun süreli çalışmada belirgin bir akış oluyor.

Yüksek sıcaklıkta çalışırken akış azalıyor ya da tamamen kesiliyor.

Yani "su gelmiyor" gözlemi önce ayarlara bakmayı gerektiriyor.

Ayarlar düşükken de hiç su gelmiyorsa tahliye hattı tıkalı olabiliyor.

Bu ayrımı yapmadan sifonu sökmek gereksiz bir işlem oluyor.

Sık sorulanlar

Cihazım yoğuşmalı ama tahliyeden su gelmiyor, arıza mı?+

Arıza olmayabilir. Dönüş suyu çiy noktasının üstündeyse yoğuşma zaten oluşmuyor. Önce ayarlara bakılıyor; sonra tahliye hattının tıkalı olup olmadığına.

Yoğuşma suyu zararlı mı, gidere verilebilir mi?+

Asidik bir su ve konut ölçeğinde gidere verilmesine izin veriliyor. Metal boru yerine plastik tahliye kullanılıyor; nötralizasyon büyük kazanlarda gündeme geliyor.

55 derece kesin bir sınır mı?+

Kesin değil, yaklaşık. Çiy noktası yakıtın bileşimine ve yanma havası fazlalığına göre birkaç derece oynuyor. Pratikte 53-57 arası bir eşikten söz ediliyor.

Yoğuşmasız cihazda dönüş suyunu düşürmek zararlı mı?+

Zararlı. O cihazların eşanjörü yoğuşmaya dayanacak malzemeden değil; oluşan asidik su metali aşındırıyor. Orada dönüş suyunun yüksek tutulması isteniyor.

Cihazın yoğuşmaya girip girmediğini ölçüyoruz

Gidiş-dönüş sıcaklıklarını ve baca gazı değerlerini ölçüp cihazın gerçekten yoğuşma bölgesinde çalışıp çalışmadığını söylüyoruz. Yıllık kombi bakımı için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'ye geliyoruz.