Isıtma Eğrisi Nedir, Nasıl Ayarlanır

Dış hava sensörü takılmış ama "hiçbir şey değişmedi" denen cihazların büyük kısmında sensör çalışıyor, eğri ayarlanmamış oluyor. Sensör tek başına bir şey yapmıyor; ne yapacağını eğri söylüyor.

Neyi çözmeye çalışıyor

Evin ısı ihtiyacı sabit değil, dış havaya göre değişiyor.

Sabit bir petek suyu ayarı bu değişimi karşılamıyor.

Ilık günlerde gereğinden sıcak, soğuk günlerde yetersiz kalıyor.

Elle kaydırmak mümkün ama sezon boyunca birkaç kez yapılabiliyor.

Eğri bu kaydırmayı her gün, otomatik olarak yapıyor.

Sonuç: her hava için doğru su sıcaklığı.

Eğri aslında ne

Adı karmaşık ama anlattığı şey basit bir kural.

"Dışarısı şu kadarken petek suyu bu kadar olsun" diyor.

Dışarısı 15 dereceyken su 35 derece.

Dışarısı 5 dereceyken su 50 derece.

Dışarısı sıfırın altındayken su 60 derece.

Bu üç nokta arasındaki ilişkinin dikliği, eğrinin kendisi.

Eğim ne yapıyor

Birinci ayar bu ve en çok karıştırılan.

Eğim, hava soğudukça su sıcaklığının ne kadar hızlı yükseleceğini belirliyor.

Yüksek eğim: hava biraz soğuyunca su çok yükseliyor.

Düşük eğim: hava soğusa da su az yükseliyor.

Isı kaybı yüksek binalarda eğim yüksek olmalı.

Yalıtımlı binalarda düşük eğim yeterli.

Radyatör yüzeyi büyükse yine düşük eğim yetiyor.

Kaydırma ne yapıyor

İkinci ayar; eğrinin tamamını yukarı ya da aşağı taşıyor.

Eğim aynı kalıyor, bütün değerler birlikte artıyor ya da azalıyor.

Ev her havada biraz soğuk kalıyorsa kaydırma yukarı alınıyor.

Her havada biraz sıcak oluyorsa aşağı alınıyor.

Bazı cihazlarda buna paralel kaydırma ya da ofset deniyor.

Bazılarında oda termostatındaki hedef sıcaklık aynı işi görüyor.

Hangisini değiştireceğinizi ayıran tek soru

Bu ayrım, ayarın en pratik kısmı.

Ev yalnız çok soğuk günlerde soğuk kalıyor, ılık günlerde iyiyse: eğim yetersiz.

Ev her havada eşit derecede soğuk kalıyorsa: kaydırma yetersiz.

Ev yalnız ılık günlerde aşırı ısınıyorsa: eğim fazla.

Ev her havada aşırı ısınıyorsa: kaydırma fazla.

Bu dört durumdan hangisinde olduğunuzu bilmek, doğru düğmeyi seçmenizi sağlıyor.

Yanlış düğmeyi oynatmak, sorunu bir mevsimden diğerine taşıyor.

Nereden başlamalı

Başlangıç değerleri bina ve tesisat tipine göre veriliyor.

Yerden ısıtmada 0,4 ile 0,6 arası.

Yalıtımlı bina, panel radyatör: 1,0 ile 1,2 arası.

Orta yalıtım, panel radyatör: 1,2 ile 1,4 arası.

Yalıtımsız bina ya da küçük radyatör yüzeyi: 1,4 ile 1,6 arası.

Döküm radyatörlü eski tesisatlarda daha yüksek değerler gerekebiliyor.

Bu sayıların gösterimi markadan markaya değişiyor; kılavuzdaki karşılığa bakmak gerekiyor.

İnce ayar nasıl yapılır

Yöntem sabırlı olmayı gerektiriyor.

Bir değer seçiliyor ve en az üç dört gün öyle bırakılıyor.

Bu süre boyunca odaların hedefe ulaşıp ulaşmadığı gözleniyor.

Gerekiyorsa tek seferde küçük bir adım değiştiriliyor.

İki ayarı aynı anda oynatmak sonucu okunamaz hale getiriyor.

Sezon boyunca birkaç ince ayarla doğru değere yaklaşılıyor.

Bulunan değer yazılıyor; ertesi yıl aynı noktadan başlanıyor.

Sensörün konumu belirleyici

Yanlış konumdaki sensör, doğru eğriyi de yanlış çalıştırıyor.

Güney cepheye konan sensör güneşte ısınıp dışarıyı olduğundan sıcak ölçüyor.

Bu durumda cihaz suyu gereğinden düşük tutuyor ve ev soğuk kalıyor.

Baca ya da havalandırma çıkışına yakın konum da aynı hatayı üretiyor.

Rüzgâr almayan bir çıkıntı altı, hava akışını göremiyor.

Doğru konum: kuzey cephe, gölge, yerden birkaç metre yükseklik.

Ev soğuk kalıyorsa eğriyi oynatmadan önce sensörün yerine bakmak gerekiyor.

Oda termostatıyla birlikte kullanımı

İkisi çakışabiliyor ve bu yaygın bir kurulum hatası.

Eğri, suyun sıcaklığını belirliyor; oda termostatı cihazı durdurup çalıştırıyor.

Basit bir aç-kapa termostatı eğriyi kesintiye uğratıyor.

Bu durumda cihaz doğru su sıcaklığını üretse bile sürekli kesiliyor.

Doğru kurulum, cihazla haberleşen bir oda ünitesi kullanmak.

Böyle bir ünite, oda sıcaklığındaki sapmaya göre eğriyi otomatik kaydırıyor.

Bu ikisi birlikte çalıştığında hem konfor hem verim en iyi noktasına geliyor.

Yoğuşmayla ilişkisi

Eğrinin asıl kazancı burada.

Doğru ayarlanmış bir eğri, sezonun büyük kısmını düşük su sıcaklığıyla geçiriyor.

Düşük gidiş suyu, düşük dönüş suyu demek.

Dönüş suyu yeterince soğuksa cihaz yoğuşma bölgesinde çalışıyor.

Yüksek ayarlanmış bir eğri bu pencereyi kapatıyor.

Yani eğriyi ihtiyatla yüksek tutmak, yoğuşmalı cihazın avantajını harcıyor.

Konu petek suyu yazısında da ele alındı.

Modülasyona etkisi

Cihazın çalışma biçimi de eğriden etkileniyor.

Yüksek su sıcaklığında cihaz hedefe hızla ulaşıp kesiyor.

Kısa çevrimler hem yakıt hem parça ömrü açısından verimsiz.

Doğru eğride cihaz uzun süre ve düşük güçte çalışıyor.

Bu, modülasyonlu cihazların en verimli bölgesi.

Sık yanıp sönen bir cihazda eğriye bakmak, arıza aramadan önce yapılacak iş.

Yerden ısıtmada farkı

Bu sistemlerde eğri çok daha yatay.

Döşeme geniş yüzeyle ısı verdiği için düşük su sıcaklığı yetiyor.

Zemin yüzey sıcaklığının belirli bir sınırı aşmaması gerekiyor.

Bu yüzden eğrinin üst sınırı ayrıca sınırlanıyor.

Radyatörle birlikte kullanılan sistemlerde iki devre için ayrı eğri gerekiyor.

Karışım grubu yerden ısıtma tarafına düşük sıcaklık veriyor.

Kaçınılması gerekenler

Sahada tekrarlayan yanlışlar var.

Sensör takılıp eğri hiç ayarlanmaması; cihaz fabrika değeriyle çalışıyor.

Ev soğuk diye eğrinin bir anda çok yükseltilmesi; bu kez ılık günlerde aşırı ısınıyor.

Eğim ile kaydırmanın aynı anda değiştirilmesi.

Sonucun tek günde değerlendirilmesi.

Sensörün güneş gören bir cepheye konması.

Beşincisi de eklenebilir: tesisat dengelenmeden eğriyle uğraşmak.

Eğri yetmiyorsa nereye bakılır

Bazı şikâyetler eğriyle çözülmüyor.

Uzak odalar hiç ısınmıyorsa tesisat dengesi bozuk olabiliyor.

Radyatörlerin üstü soğuksa hava var.

Altı soğuksa çamur birikmiş.

Radyatör yüzeyi ihtiyacın altındaysa hiçbir eğri yetmiyor.

Bu durumlarda eğriyi yükseltmek belirtiyi örtüyor ve tüketimi artırıyor.

Dengeleme konusu ayrı bir yazıda anlatıldı.

Değerleri kaydetmek

Eğri ayarı görünmez bir iş; yapıldığı yalnız sonuçtan anlaşılıyor.

Kullanılan eğim ve kaydırma değerleri yazılıyor.

Hangi tarihte hangi değere geçildiği not ediliyor.

Servis müdahalesinden sonra ayarın korunup korunmadığı bu kayıtla kontrol ediliyor.

Kart değişiminde ayarlar sıfırlanıyor; kayıt olmadan baştan başlanıyor.

Bu küçük not, ertesi sezonda haftalarca deneme yapmaktan kurtarıyor.

Sensör mü, oda ünitesi mi

Kurulumda iki farklı yaklaşım var ve karıştırılıyor.

Yalnız dış hava sensörü: cihaz dışarıya bakarak su sıcaklığını seçiyor, içeride ne olduğunu bilmiyor.

Yalnız oda termostatı: cihaz içeriye bakıyor, dışarıyı bilmiyor; su sıcaklığı sabit kalıyor.

İkisi birlikte: cihaz dışarıya göre su sıcaklığını seçiyor, içerideki sapmaya göre ince ayar yapıyor.

Üçüncüsü en iyi sonucu veriyor ama oda ünitesinin cihazla haberleşen tipte olması gerekiyor.

Basit bir aç-kapa termostatı bu işbirliğini kuramıyor; yalnız cihazı durduruyor.

Kurulum kararı verilirken bu ayrımın sorulması, sonradan hayal kırıklığını önlüyor.

Güneş kazancı ve iç ısı üretimi

Eğri yalnız dış havayı biliyor; evin içindeki diğer ısı kaynaklarını bilmiyor.

Güneşli bir öğleden sonra güney cepheli odalar kendiliğinden ısınıyor.

Kalabalık bir akşam yemeğinde insanlar ve fırın ciddi ısı üretiyor.

Bu durumlarda eğrinin seçtiği su sıcaklığı gereğinden yüksek kalıyor.

Oda ünitesi varsa bu sapmayı görüp cihazı kısıyor.

Yoksa oda bir süre fazla ısınıyor; termostatik vanalar kısmen dengeliyor.

Ayarı ne zaman yeniden gözden geçirmeli

Bir kez bulunan değer sonsuza kadar doğru kalmıyor.

Pencere değişimi ya da yalıtım yapıldığında ısı kaybı düşüyor; eğim azaltılmalı.

Radyatör eklendiğinde yüzey arttığı için yine düşürülebiliyor.

Tesisat dengelendikten sonra çoğu evde eğri bir kademe indirilebiliyor.

Petek temizliği sonrası da aynı durum ortaya çıkıyor.

Bu iyileştirmelerden sonra eğriye dokunulmazsa kazanç faturaya yansımıyor.

Ayarın faturada karşılığı

Eğri, tek başına bir tasarruf düğmesi değil; doğru çalışmanın koşulu.

Gereğinden yüksek ayarlanmış bir eğri, yoğuşma penceresini kapatarak verimi düşürüyor.

Gereğinden düşük ayarlanmış bir eğri ise konforu bozuyor ve kullanıcıyı kaydırmayı yükseltmeye itiyor.

Doğru ayarda ise cihaz uzun, düşük güçlü ve yoğuşmalı çalışıyor.

Fark, sezonun tamamına yayıldığı için tek bir faturada değil, kış boyunca görülüyor.

Bu yüzden değerlendirme, aylık tüketimi dış hava koşullarıyla birlikte okuyarak yapılıyor.

Sık sorulanlar

Eğri değeri kaç olmalı?+

Bina tipine göre değişiyor. Yalıtımlı ve panel radyatörlü bir dairede 1,0-1,2 civarı; yalıtımsız ya da döküm radyatörlü evlerde 1,4-1,6; yerden ısıtmada 0,4-0,6. Bunlar başlangıç, ince ayar denemeyle yapılıyor.

Ev soğuk kalıyorsa eğimi mi kaydırmayı mı artırmalıyım?+

Yalnız soğuk günlerde soğuk kalıyorsa eğim; her havada eşit soğuksa kaydırma. Ayrım bu tek soruyla yapılıyor.

Dış hava sensörü yoksa eğri ayarı yapılabilir mi?+

Yapılamıyor; eğri dış hava ölçümüne dayanıyor. Sensörsüz cihazlarda petek suyu elle kaydırılıyor.

Eğri ayarını değiştirdim, sonucu ne zaman görürüm?+

Bir günlük gözlem yeterli değil. Dış hava her gün değiştiği için en az üç dört gün aynı ayarla devam edip değerlendirmek gerekiyor.

Eğriyi binaya göre ayarlıyoruz

Sensörün konumunu, eğim ve kaydırma değerlerini binanın ısı kaybına göre belirleyip kullanılan değerleri yazılı bırakıyoruz. Bu kontrolleri bakım sırasında yapıyoruz; bölgemiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.