Yoğuşma Suyu mu Kaçak mı: Ayırt Etme

Yoğuşmalı cihaz kullananların sık karşılaştığı bir tereddüt var: cihazın altında ya da yanında görülen su normal mi, yoksa tesisat bir yerden mi kaçırıyor. Bu tereddüt haklı, çünkü yoğuşmalı bir kombi tasarımı gereği zaten su üretiyor ve bu suyun bir kısmı gözle görülebilecek miktarda olabiliyor. Ayrımı yapmadan servis çağırmak da, çağırmamak da sorun yaratıyor; birincisi gereksiz masraf, ikincisi ise gerçek bir kaçağın büyümesi anlamına geliyor. Aşağıdaki ölçütler bu ayrımı ev içinde birkaç dakikada yapmayı sağlıyor.

Yoğuşmalı cihaz neden su üretiyor

Doğal gazın yanmasıyla ortaya çıkan baca gazı içinde önemli miktarda su buharı bulunuyor. Klasik cihazlarda bu buhar sıcak halde bacadan atılıyor ve içindeki enerji dışarı gidiyor. Yoğuşmalı cihazlar ise dönüş suyunun düşük sıcaklığından yararlanarak bu buharı yoğuşturuyor, açığa çıkan gizli ısıyı tesisata veriyor ve geriye sıvı su kalıyor. Cihazın verim üstünlüğü tam olarak bu suyu üretmesinden geliyor.

Ortaya çıkan su cihazın içindeki bir toplama teknesinde birikiyor, oradan sifona ve sifondan gidere veriliyor. Sistem düzgün çalıştığında bu suyun hiçbir aşaması kullanıcının gözüne görünmüyor. Su görünür hale geldiyse ya toplama ve tahliye yolunda bir sorun var ya da görülen su hiç kondens değil.

Birinci ölçüt: manometre

Bu ölçüt tek başına ayrımın yarısını yapıyor ve en güvenilir olanı. Kapalı ısıtma devresinden su çıkıyorsa basınç düşmek zorunda; başka türlüsü mümkün değil. Manometre değeri not edilip cihaz birkaç saat gözlendiğinde basınç sabit kalıyorsa görülen su kapalı devreden gelmiyor demektir.

Buna karşılık basınç günler içinde kademeli olarak düşüyorsa konu artık yoğuşma değil, tesisat kaçağı. Bu durumda kondens hattını incelemek zaman kaybı olur; doğrudan rakor, conta ve eşanjör tarafına bakılıyor. Basınç ölçümünün cihaz soğukken yapılması, sıcaklık kaynaklı dalgalanmanın yanıltmasını önlüyor.

İkinci ölçüt: suyun görüntüsü

Kondens suyu berrak ve renksiz oluyor, damladığı yüzeyde koyu bir iz bırakmıyor. Kapalı ısıtma devresindeki su ise yıllarca aynı devrede dolaştığı için koyulaşıyor, bulanıklaşıyor ve metalik bir koku taşıyor. Zeminde ya da beyaz bir bezde bıraktığı iz gri, kahverengi ya da paslı görünüyor.

Bu ayrım için temiz beyaz bir kağıt havlu damlama noktasının altına konuyor ve birkaç damla toplanıyor. Havludaki renk, ölçüm aleti olmadan yapılabilecek en pratik ipuçlarından biri.

Üçüncü ölçüt: damlamanın zamanlaması

Kondens suyu yalnızca cihaz yanarken üretiliyor ve cihaz durduktan kısa süre sonra kesiliyor. Cihaz uzun süredir kapalı olduğu halde damlama sürüyorsa kaynak yoğuşma değil, basınç altındaki bir hat. Bu gözlem için cihazı birkaç saat kapalı tutup damlamanın devam edip etmediğine bakmak yeterli.

Ayrıca kondens miktarı dış hava soğudukça ve cihaz düşük sıcaklıkta çalıştıkça artıyor. Suyun kışın çoğalıp ılık günlerde azalması yoğuşmaya işaret eden bir davranış.

Dördüncü ölçüt: suyun çıktığı nokta

Kondens suyu cihazın alt orta bölgesinden, tahliye hortumunun bağlandığı yerden geliyor. Isıtma devresinden gelen kaçak ise gidiş dönüş rakorlarından, pompa flanşından ya da eşanjör bağlantılarından çıkıyor. Kullanım suyu kaçağı ise soğuk giriş ve sıcak çıkış bağlantılarında yoğunlaşıyor.

Bu noktalara ayrı ayrı kuru kağıt havlu sarıp cihazı kısa süre çalıştırmak, kaynağı doğrudan gösteriyor. Yöntemin ayrıntısı cihaz altındaki su yazısında anlatıldı.

Kondens hattında ne bozulur

Sifonun içindeki su seviyesi, baca gazının hattan geri kaçmasını engelleyen bir tıpa görevi görüyor. Cihaz uzun süre kullanılmadığında bu su buharlaşıyor ve sifon boşalıyor; ilk çalıştırmada hem koku hem düzensiz akış ortaya çıkıyor. Sifon ayrıca yanma kalıntılarıyla zamanla tıkanabiliyor.

Tahliye hortumu ise ezilme, kıvrılma ya da bağlantıdan çıkma nedeniyle işlevini kaybediyor. Hortumun gidere doğru sürekli aşağı eğimle inmesi ve hiçbir noktada yukarı çıkmaması gerekiyor; ters eğim suyun geri birikmesine yol açıyor.

Tıkalı sifonun görünmeyen riski

Kondens hattının tıkanması yalnızca su damlatması nedeniyle önemli değil. Sifon görevini yapamadığında baca gazı bu hat üzerinden mekâna sızabiliyor ve bu, gözle görülmeyen bir risk oluşturuyor. Ayrıca biriken su cihaz içindeki yanma bölgesine doğru yükselerek hatalı çalışmaya ve kilitlenmeye yol açıyor.

Bu nedenle kondens tarafındaki tıkanma, "sadece su damlıyor" diye ertelenen bir konu olarak ele alınmıyor. Sifonun sökülüp temizlenmesi ve suyla yeniden doldurulması bakımın standart adımlarından biri.

Donma riski

Kondens tahliyesi dış duvardan geçiriliyorsa çok soğuk gecelerde hat içinde donma oluşabiliyor. Donan hat suyu geçirmediği için cihaz içinde birikme başlıyor ve cihaz emniyete geçip duruyor. Belirti tipik olarak sabahın ilk saatlerinde, en soğuk anda ortaya çıkıyor ve gün ısındığında kendiliğinden düzeliyor.

Kalıcı çözüm hattın iç mekândan geçirilmesi ya da yalıtılması oluyor. Geçici çözüm olarak hattın ılık suyla çözülmesi uygulanıyor ama tekrarlanıyorsa montaj düzeltilmesi gerekiyor.

Yoğuşma suyunun özellikleri

Kondens suyu hafif asidik oluyor ve bu nedenle metal yüzeylerde zamanla iz bırakabiliyor. Doğru montajda gidere verildiği için ne kullanıcıyla ne de cihazın diğer parçalarıyla temas ediyor. Cihazın altına damlıyorsa hem zemine hem cihazın alt kısmındaki metal parçalara zarar verme ihtimali doğuyor.

Bu yüzden "zaten normal su" diye bırakılmıyor; normal olan suyun üretilmesi, damlaması değil.

Ne zaman servis aranıyor

Manometre düşüyorsa, damlama cihaz kapalıyken de sürüyorsa, su koyu renkliyse ya da sifon temizliğine rağmen damlama devam ediyorsa servis aranıyor. Kondens hattının donması tekrarlıyorsa da montaj değerlendirmesi için çağrı yapılıyor.

Buna karşılık su berrak, manometre sabit ve damlama yalnızca cihaz çalışırken oluyorsa büyük olasılıkla hortum bağlantısı ya da sifon konusu; bu da bakım sırasında ele alınabiliyor.

Önlem tarafı

Yıllık bakımda sifon sökülüp temizleniyor ve suyla dolduruluyor, tahliye hortumunun eğimi ve bağlantısı kontrol ediliyor, dış duvardan geçen hatlarda yalıtım gözden geçiriliyor. Aynı bakımda manometre ve genleşme tankı da kontrol edildiği için kaçak tarafı da eş zamanlı elenmiş oluyor.

Kondens miktarını doğru okumak

Kullanıcıların sık sorduğu sorulardan biri, çıkan su miktarının fazla olup olmadığı. Yoğuşma miktarı cihazın gücüne, çalışma süresine ve en önemlisi dönüş suyu sıcaklığına bağlı olarak değişiyor; dönüş sıcaklığı ne kadar düşükse yoğuşma o kadar artıyor. Bu yüzden yerden ısıtmalı bir tesisatta kondens miktarı, aynı cihazın yüksek sıcaklıkta çalışan radyatörlü bir tesisattaki miktarından belirgin biçimde fazla oluyor. Miktarın çok görünmesi tek başına arıza değil, cihazın yüksek verimde çalıştığının göstergesi olabiliyor.

Buna karşılık miktar aniden değiştiyse bu bir bilgi taşıyor. Aynı hava koşullarında ve aynı ayarlarda çalışan bir cihazda kondens miktarının kısa sürede belirgin biçimde artması, yanma ayarındaki bir sapmayı ya da eşanjör tarafındaki bir değişimi gösterebiliyor. Bu değerlendirme baca gazı analiziyle birlikte yapılıyor.

Sifon suyunun buharlaşması

Cihaz yaz boyunca yalnızca sıcak su için kullanıldığında ya da yazlık konutlarda aylarca hiç çalıştırılmadığında sifonun içindeki su buharlaşıp azalıyor. Sezon başında cihaz ilk kez ısıtma için çalıştığında sifon henüz dolmadığı için baca gazı bu boşluktan geri gelebiliyor ve mekânda tanımlanamayan bir koku hissediliyor. Kullanıcı bu kokuyu genellikle gaz kokusuyla karıştırıyor ve haklı olarak telaşlanıyor.

Bu nedenle uzun süre kullanılmayan cihazlarda sezon açılışında sifonun sökülüp temiz suyla doldurulması standart bir adım olarak uygulanıyor. İşlem birkaç dakika sürüyor ve hem koku hem düzensiz tahliye şikâyetlerini baştan ortadan kaldırıyor.

Kondens hattının gidere bağlanma biçimi

Tahliye hortumunun doğrudan gider deliğine sokulması yaygın bir uygulama ama tek başına yeterli olmuyor. Hortum ucu gider suyunun içine dalıyorsa geri emiş ve tıkanma riski doğuyor; hortum gidere hiç ulaşmıyorsa su zemine dökülüyor. Doğru uygulamada hortum, gidere sürekli aşağı eğimle inip ucu su seviyesinin üstünde kalacak biçimde bağlanıyor.

Bir başka sık hata, hortumun uzun bir mesafe boyunca yatay çekilmesi. Yatay bölümlerde su birikip zamanla kalıntı bağlıyor ve hat daralıyor; sonuçta cihaz içinde birikme başlıyor. Kısa, eğimli ve gereksiz dirsek içermeyen bir güzergâh bu sorunların çoğunu baştan önlüyor.

Sık sorulanlar

Yoğuşmalı kombiden su çıkması normal mi?+

Evet. Cihaz çalışırken baca gazındaki su buharını yoğuşturuyor ve bu suyu sifon üzerinden gidere veriyor. Suyun görünmesi ancak hat bozulduğunda oluyor.

Kondens suyu ne kadar olur?+

Cihaz gücüne ve çalışma süresine göre değişiyor ama soğuk günlerde saatler içinde litrelerle ölçülebilecek miktara ulaşabiliyor. Miktarın fazlalığı tek başına arıza göstergesi değil.

En kesin ayrım hangisi?+

Manometre. Basınç düşüyorsa kapalı devreden su çıkıyor ve bu kaçaktır. Basınç sabitse su yoğuşma tarafından geliyordur.

Kondens suyu zararlı mı?+

Hafif asidik olduğu için metal ve bazı yüzeylerde iz bırakabiliyor. Doğru montajda gidere verildiği için temasa açık kalmıyor.

Normal suyu kaçaktan ayırıyoruz

Manometre takibi ve nokta kontrolüyle suyun kondens mi kaçak mı olduğunu belirleyip yalnızca gereken işlemi yapıyoruz. Cihazı yerinde görmemiz gerekiyorsa servis olarak Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'ye çıkıyoruz.