Bergama Doğalgaz Tesisatı ve Sobadan Dönüşüm

Doğalgaza geçen bir evde en çok konuşulan konu cihaz, en çok atlanan konu baca oluyor. Oysa sobadan ya da kömür kazanından dönüşte işin güvenlik tarafını belirleyen esas kalem baca. Bergama'da yaptığımız tesisat kontrollerinde en sık düzelttiğimiz şeyler de burada toplanıyor. Bu sayfada dönüşüm sürecini ve şebeke dışı adreslerdeki durumu yazdık; iç tesisatın teknik anlatımı doğalgaz tesisatı sayfamızda.

Katı yakıt bacası ile gaz bacası aynı şey değil

Soba ve kömür kazanı, baca gazını yüksek sıcaklıkta atıyor. Bacanın içi bu yüzden kuru kalıyor ve zamanla kalın bir kurum tabakası biriktiriyor. Sistem bu şekilde yıllarca çalışabiliyor.

Doğalgazın yanma ürünü farklı. İçinde belirgin miktarda su buharı var ve baca gazı sıcaklığı katı yakıttakinden düşük. Bu ikisi bir araya geldiğinde baca içinde yoğuşma başlıyor.

Yoğuşan su, baca duvarındaki kurumla temas ettiğinde asidik bir karışım oluşturuyor. Bu karışım baca malzemesini — tuğlayı, harcı, sacı — aşındırıyor. Birkaç sezon içinde bacada delinme ve sızdırma başlayabiliyor; baca gazının komşu dairelere ya da çatı arasına geçmesi bu şekilde oluyor.

İkinci sorun kesit. Katı yakıt için boyutlandırılmış bir baca, gazlı cihaz için çoğu zaman geniş kalıyor. Geniş bir bacada gaz yavaş yükseliyor, daha çok soğuyor ve daha çok yoğuşuyor — sorun kendini besliyor.

Bu yüzden dönüşümde baca ya temizlenip uygunluğu doğrulanıyor, ya içine uygun kesitte bir iç boru geçiriliyor, ya da hermetik cihaza geçilerek baca devre dışı bırakılıyor.

Soba deliği menfez değildir

Dönüşüm yapılan evlerde en yaygın yanlış bu ve düzeltilmesi hayati.

Duvardaki soba deliği kapatılıyor, çünkü artık soba yok. Bunun yerine gaz yakan cihazın bulunduğu hacimde, dışarıya açılan bir havalandırma menfezi bulunması gerekiyor. Soba deliği bu menfezin yerine geçmiyor; ikisi ayrı işlevler için var ve konumları farklı.

Menfezin işlevi cihaza yanma havası sağlamak ve eksik yanma durumunda oluşan karbon monoksitin birikmesini engellemek. Kışın soğuk geliyor diye bu menfezi bantlayan, gazete tıkayan, üstüne dolap çeken çok sayıda ev görüyoruz.

Karbon monoksit renksiz ve kokusuz. Zehirlenme belirtileri baş ağrısı ve mide bulantısı gibi sıradan şikâyetlerle başladığı için fark edilmesi zor; uykuda maruz kalındığında kişi uyanmıyor. Türkiye'de her kış yaşanan ölümlerin bir kısmı kapatılmış menfezlerle doğrudan bağlantılı.

Kontrole gittiğimiz evde kapalı menfez görürsek açıyoruz ve durumu yazılı bildiriyoruz. Soğuk hava girmesinden rahatsızsanız, menfezin kesitini daraltmadan yönlendirme yapan ürünler var; menfezi kapatmak yerine bunu konuşalım.

Müstakil evde tesisat apartmandan farklı

Apartman dairesinde iç tesisat, kat sahanlığındaki sayaçtan başlayıp daire içinde birkaç metre yürüyor. Müstakil evde tablo değişiyor.

Hat daha uzun oluyor; sayaç bahçe duvarında ya da dış cephede, cihaz evin içinde. Aradaki mesafe boru kesitinin yeniden hesaplanmasını gerektiriyor. Uzun bir hatta ince boru bırakmak, cihaza yetersiz basınç gitmesine yol açıyor ve cihaz tam kapasite yanmıyor.

Cihaz sayısı ikinci konu. Müstakil evlerde kombinin yanında ocak, şofben, bazen ikinci bir ısıtıcı bulunuyor. Toplam gaz debisi üzerinden hesap yapılıyor; sonradan cihaz eklemek projede değişiklik gerektiriyor. Baştan söylenirse hat ona göre boyutlandırılıyor.

Dış ortamda kalan hat üçüncü kalem. Bahçeden geçen ya da dış duvara sabitlenen borularda korozyon ve kelepçe gevşemesi takip ediliyor. Kelepçesi gevşemiş bir boru titreşime ve zorlanmaya bırakılmış oluyor.

Gaz borusunun görünür geçirilmesi kuralı burada da geçerli; duvar içine gömülmesine izin verilmiyor. Nedeni bir kaçakta gazın gizli bir boşlukta birikmesini engellemek.

Şebeke gazı olmayan adreslerde

Bergama'nın çevre yerleşimlerinde şebeke gazının bulunmadığı adresler var. Orada kombi LPG ile çalıştırılıyor ve tesisat mantığı birkaç noktada ayrışıyor.

Gaz yoğunluğu. Doğal gaz havadan hafif, kaçtığında yukarı çıkıyor. LPG havadan ağır, kaçtığında zemine çöküyor ve alçak noktalarda birikiyor. Bu fark havalandırma menfezinin konumunu değiştiriyor: doğal gazda üst seviyede, LPG'de zemine yakın havalandırma isteniyor. Bodrum ve zemin altı hacimlerde LPG kullanımı kısıtlı.

Enjektörler. Cihaz hangi gazla çalışacaksa ona uygun enjektörle donatılıyor. Doğal gaz enjektörüyle LPG yakan bir cihaz düzgün çalışmıyor. Dönüşüm kiti üreticiden temin ediliyor ve değişimden sonra gaz basıncı ile baca gazı değerleri yeniden ayarlanıyor.

Regülatör. LPG sistemlerinde çalışma basıncı regülatörle düşürülüyor. Regülatörün ömrü sınırlı; üzerindeki tarihe bakılıyor ve süresi geçmişse değiştiriliyor.

Depolama. Tanklı sistemlerde tankın konumu, binaya ve komşu sınırlarına mesafesi kurala bağlı. Tüplü kullanımda tüpün bulunduğu hacmin havalandırılması ve tüpün dik durması gerekiyor.

Kim ne yapıyor

Gaz sürecinde en çok vakit kaybettiren şey, hangi işin kimde olduğunun bilinmemesi. Dört ayrı taraf var.

Dağıtım şirketi aboneliği açıyor, sayacı takıyor, iç tesisat projesini onaylıyor ve kontrolden sonra gazı veriyor. Binaya kadar olan hat onların sorumluluğunda.

Sertifikalı iç tesisat firması sayaçtan sonrasını çiziyor ve döşüyor. Sertifikasız bir uygulamanın projesi onaylanmıyor.

Cihaz servisi kombiyi, ocağı ve şofbeni bağlayıp devreye alıyor. Gaz açıldıktan sonraki iş; bizim yaptığımız kısım bu.

Bina ya da apartman yönetimi ortak alandaki güzergâh, baca durumu ve ilk kez gaza geçiliyorsa kat malikleri kararı tarafında. Müstakil evde bu taraf yok, kararı ev sahibi veriyor.

Aradığınızda durumunuzu dinleyip hangi aşamada olduğunuzu ve hangi kapıyı çalmanız gerektiğini söylüyoruz. Cihazı önceden alıp bekletmek yaygın bir hata; gaz açılmadan devreye alınamıyor ve garantisi kutuda beklerken işlemeye başlıyor.

Sızdırmazlık testi ve gaz açma

Tesisat bittiğinde hat basınçlı hava ile doldurulup belirlenen süre boyunca manometreden izleniyor. Basınçta düşüş varsa kaçak var demektir ve gaz açılmıyor. Kaçak noktası köpükle taranıp bulunuyor, düzeltiliyor, test tekrarlanıyor.

Gaz açma randevusunda dağıtım şirketinin görevlisi geliyor. O gün evde bulunmanız ve cihazların bağlantılarının hazır olması gerekiyor. Kombinin montajının yapılmış ve gaz bağlantısının vanadan sonra hazır bekletiliyor olması işi tek seferde bitiriyor.

Gaz verildikten sonra hattaki hava tahliye ediliyor, cihazlar sırayla devreye alınıyor. İlk ateşleme birkaç denemede olabiliyor; hattaki hava boşalana kadar bu normal.

Alev rengine bakmak işe yarıyor. Düzgün bir yanmada alev mavi oluyor; sarı ve titrek alev eksik yanmayı gösteriyor ve o cihazın kontrol edilmesi gerekiyor. Tüplü ocaktan doğalgaza geçişte enjektör değişmediyse alev bu şekilde kalıyor.

Vanaları tanımak ve gaz kokusu

Bir sorun anında hangi vananın nerede olduğunu bilmek, telefonla anlatılan talimatları uygulanabilir hale getiriyor. Evde üç ayrı kesme noktası var: sayaç vanası, cihazların kendi vanaları ve — gazla ilgisi olmayan — su vanaları.

Müstakil evlerde sayaç genelde bahçe duvarında ya da dış cephede bulunuyor. Yerini ve nasıl kapatıldığını evdeki herkesin bilmesi gerekiyor; kolu boruya dik konuma getirildiğinde kapalı oluyor. Kontrol sırasında gösteriyor ve üzerine etiket yapıştırıyoruz.

Koku aldığınızda sıra şu: ateş yakmayın, sigara içmeyin, elektrik düğmelerine ve prizlere dokunmayın, kapı zilini çalmayın, kapı ve pencereleri açın, sayaç vanasını kapatın, binayı terk edin ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını arayın. LPG kaynaklı bir kokuda tüpü sağlayan firmaya ve gerekiyorsa itfaiyeye haber verilmesi gerekiyor.

Elektrik anahtarına dokunmama uyarısının nedeni somut: anahtar açılıp kapanırken oluşan kıvılcım, gaz-hava karışımını tutuşturabilecek düzeyde. Aynı risk kapı zilinde de var.

Sert kışa girerken tesisat

Gaz hattı donmuyor, ama aynı güzergâhta ilerleyen su boruları donuyor ve Bergama'da sıfırın altındaki gece sayısı bunu gerçek bir kalem haline getiriyor.

Tesisat planlanırken su hattını iç duvarlardan yürütmek ya da yalıtmak, kışın patlayan bir boru yüzünden gaz hattına da müdahale edilmesinin önüne geçiyor.

Dış ortamda ya da yalıtımsız bir boşlukta kalan mevcut hatlar için sonradan yalıtım yapılabiliyor. Kontrolde bu noktaları işaretleyip söylüyoruz.

Uzun süre evden ayrılacaksanız iki yol var: ya cihaz ve elektrik açık kalıp donma koruması devrede olacak, ya tesisata donma noktasını düşüren katkı eklenecek. Sık kesinti yaşanan adreslerde ikincisi daha güvenli çünkü koruma elektriğe bağımlı değil.

Ana su vanasını kapatmak da öneriliyor. Kimsenin olmadığı bir evde fark edilmeyen bir su kaçağı, günler içinde ciddi zarar bırakabiliyor.

Tesisat kontrolü ve su kaçağı

Kontrolde bakılanlar: hattın sızdırmazlığı, bağlantı ve rakor durumu, esnek bağlantı elemanının üzerindeki tarih, vanaların çalışıp çalışmadığı, havalandırma menfezinin açık olması ve baca durumu.

Esnek bağlantı hortumlarının belirli bir kullanım ömrü var. Dışarıdan sağlam görünse de süresi geçmişse değiştiriliyor; malzeme zamanla esnekliğini kaybediyor ve conta yüzeyinde sızdırma başlıyor.

Boruların dış yüzeyi boyandığı için sağlam görünebiliyor. Boyanın altındaki korozyon, bağlantı noktaları açıldığında ortaya çıkıyor. Şüphelendiğimiz noktaları açıp gösteriyoruz.

Su kaçağı tespitinde basınç testi, akustik dinleme ve gerektiğinde termal görüntüleme kullanıyoruz. Zemin altındaki kaçaklarda amaç kırım noktasını daraltmak; bu, kırılan alanı ve tamirat masrafını doğrudan düşürüyor. Bahçesi olan evlerde dış hatlardaki kaçaklar da aynı yöntemlerle aranıyor.

Kullanılmayan çıkışlar ve eski bağlantılar

Dönüşüm yapılmış ya da yıllar içinde cihaz değiştirmiş evlerde en sık düzelttiğimiz şey, kullanılmayan gaz çıkışlarının durumu.

Sökülmüş bir cihazdan kalan çıkışın körlenmiş olması gerekiyor. Yalnızca vanası kapatılmış ya da ucuna hortum takılıp bırakılmış bir çıkış, kapalı sayılmıyor. Vana zamanla geçirmeye başlayabiliyor ve o noktada kimse kontrol etmiyor.

İkinci sık durum, mutfak dolabının içinde kalmış eski bir bağlantı. Yenileme sırasında dolabın arkasında bırakılan bir çıkış, görünmediği için unutuluyor. Kaçak durumunda gaz kapalı bir hacimde birikiyor.

Üçüncüsü ömrünü doldurmuş esnek bağlantı. Ocak ve şofben bağlantılarında kullanılan hortumların üzerinde son kullanım bilgisi yazıyor. Dışarıdan sağlam görünse de süresi geçmişse değiştiriliyor; malzeme zamanla esnekliğini kaybediyor.

Kontrolde bu üçüne ayrıca bakıyoruz. Körlenmemiş bir çıkış bulursak yerinde kapatıyor ve durumu yazılı bildiriyoruz.

İş yeri ve tarımsal yapılarda

Konut dışındaki abonelikler ayrı bir kategoride ilerliyor ve kuralları daha sıkı.

Ticarethane aboneliğinde kullanılacak cihazların toplam gaz debisi üzerinden proje hazırlanıyor. Mutfağı olan bir işletmede ocak, fırın ve sıcak su cihazı birlikte hesaplanıyor; hattın kesiti bu toplama göre belirleniyor.

Havalandırma tarafında konuttan yüksek bir standart isteniyor. Mutfak hacimlerinde mekanik havalandırma zorunluluğu, gaz algılama sistemi ve otomatik kesme vanası talep edilebiliyor. Algılayıcının kesme vanasıyla birlikte çalışması, kaçak durumunda hattı otomatik kapatıyor.

Isıtma tarafında yüksek tavanlı atölye ve depo tipi hacimlerde radyatör verimsiz kalıyor. Bu mekânlarda farklı ısıtma çözümleri daha uygun düşüyor; keşifte hacmi ölçüp seçenekleri anlatıyoruz.

Periyodik kontrol yükümlülüğü de konuttan farklı. İşletmelerde tesisat ve cihazların düzenli kontrolünün belgelenmesi isteniyor; bu kayıtları tutuyor ve size veriyoruz.

Dönüşümde merak edilenler

Sobadan geçiyorum, mevcut kalorifer tesisatım kullanılır mı

Çoğu durumda kullanılabiliyor. Boruların malzemesi ve iç durumu ile radyatör yüzeylerinin evin ihtiyacını karşılayıp karşılamadığına bakılıyor. Kullanılacaksa, kombiye bağlanmadan önce yıkanması gerekiyor — eski borulardaki tortu aksi halde yeni eşanjöre gidiyor. Petek temizliği sayfasında bunu ayrıntılı yazdık.

Bacamı yenilemem şart mı

Mevcut bacanın durumuna bağlı. Temizlenip uygunluğu doğrulanabiliyorsa yenileme gerekmiyor. Kurum birikimi fazlaysa, kesit uygun değilse ya da yoğuşmalı cihaz takılacaksa yenileme veya iç boru geçirilmesi gündeme geliyor. Hermetik cihaza geçmek de bacayı devre dışı bırakan bir seçenek; bu durumda dış duvara terminal çıkışı gerekiyor.

Kontrol ne kadar sürüyor

Bir evde bir-iki saat. Bakım ya da başka bir işle aynı güne alındığında ayrı bir çıkış gerektirmediği için toplam maliyet düşüyor. Uzak adreslerde bunu birleştirmenizi öneriyoruz.

Tesisatı siz mi döşüyorsunuz

İç tesisat projesi ve uygulaması sertifikalı firma işi. Bu işin hangi aşamada kimde olduğunu anlatıyor, cihaz tarafındaki montaj, devreye alma, kontrol ve kaçak tespitini biz yapıyoruz.

Dönüşüm sürecinde sıra

Sobadan ya da kömür kazanından geçişte yapılacak işlerin sırası, sonradan çıkacak masrafı belirliyor. İzlenmesi gereken sıra şu:

1. Adresin şebeke gazına bağlanabilir olup olmadığının dağıtım şirketinden teyit edilmesi.
2. Abonelik başvurusu ve gerekli belgelerin tamamlanması.
3. Bacanın durumunun değerlendirilmesi — temizlik, iç boru ya da hermetik cihaza geçiş kararı burada veriliyor.
4. Mevcut kalorifer tesisatının incelenmesi; kullanılacaksa yıkanması.
5. İç tesisat projesinin çizilmesi ve onaylanması.
6. Tesisatın döşenmesi ve havalandırma menfezinin açılması.
7. Sızdırmazlık testi ve gaz açma randevusu.
8. Cihaz montajı ve devreye alma ölçümleri.

Üçüncü ve dördüncü maddeler en çok atlananlar. Baca kararı cihaz seçimini belirlediği için, cihaz alınmadan önce verilmesi gerekiyor. Tesisat yıkaması ise cihaz bağlanmadan önce yapılmazsa, eski borulardaki tortu yeni eşanjöre gidiyor.

Cihazı önceden alıp bekletmek yaygın bir hata; gaz açılmadan devreye alınamıyor ve garantisi kutuda beklerken işlemeye başlıyor.

Bergama'da tesisat için

Bergama merkez ve çevre yerleşimlerde gaz hattı kontrolü, sızdırmazlık testi, cihaz bağlantısı, LPG dönüşümü ve su kaçağı tespiti yapıyoruz. Diğer işlerimiz Bergama kombi servisi sayfasında.