Gaz Valfi Arızası Nasıl Anlaşılır

Kombi arızaları içinde en dikkatli ele alınan başlıklardan biri gaz valfi. Hem doğrudan gaz hattının üzerinde bulunuyor hem de ayarları yanma kalitesini belirliyor. Bu nedenle valf hakkında konuşurken iki şeyi ayırmak gerekiyor: valfin gerçekten arızalı olması ve valfin suçlanması. Uygulamada ikincisi çok daha sık yaşanıyor, çünkü alev oluşmaması şikâyetinin arkasında genellikle daha ucuz ve daha sık bozulan parçalar bulunuyor.

Valf ne yapıyor

Gaz valfi iki ayrı işlevi bir arada yürütüyor. Birincisi güvenlik: kart izin vermediği sürece gaz brülöre geçemiyor ve alev söndüğü anda valf kapanıyor. İkincisi ayar: cihazın çalışacağı güce göre geçen gaz miktarını belirliyor.

Modülasyonlu cihazlarda bu ikinci işlev daha karmaşık; valf, kartın verdiği sinyale göre gaz debisini sürekli değiştiriyor ve fan devriyle uyumlu çalışıyor. Bu yüzden valf arızaları yalnızca yanma yokluğu değil, yanma kalitesi sorunu olarak da ortaya çıkıyor.

Birinci tablo: alev hiç oluşmuyor

Cihaz devreye giriyor, fan çalışıyor, ateşleme sesi duyuluyor ama alev oluşmuyor ve cihaz kilitleniyor. Bu tablonun nedenleri arasında valf de bulunuyor ama sırası sonlarda. Önce ateşleme elektrodu, iyonizasyon elektrodu, gaz basıncı ve brülör kontrol ediliyor.

Valf hiç açmıyorsa bobin arızası, kart tarafından sinyal gelmemesi ya da mekanik sıkışma söz konusu olabiliyor. Bobin direnci ölçülerek bu ihtimal hızla doğrulanıyor ya da eleniyor.

İkinci tablo: geç açma

Valf açıyor ama gecikmeyle açıyorsa gaz brülöre kıvılcım penceresinin sonunda ulaşıyor ve tutuşma gecikiyor. Sonuç, ateşleme anında duyulan tok patlama sesi oluyor. Bu belirtinin nedenleri arasında valf de bulunuyor.

Ancak aynı sesin çok daha yaygın nedenleri kirlenmiş elektrot ve düşük gaz basıncı. Konu ateşleme sesi yazısında ayrıntılandırıldı.

Üçüncü tablo: düzensiz yanma

Valf açıyor ama gaz miktarını doğru ayarlayamıyorsa alev dalgalanıyor, cihaz güç değiştirirken kesiyor ya da modülasyon yapamıyor. Bu tabloda cihaz çalışmaya devam ettiği için arıza uzun süre fark edilmiyor.

Belirtiler arasında sıcak su sıcaklığının dalgalanması, gaz tüketiminde artış ve baca gazı değerlerinin bozulması bulunuyor. Ölçüm yapılmadan bu tabloyu görmek mümkün olmuyor.

Dördüncü tablo: alev sönmesi

Cihaz yanıyor, kısa süre çalışıyor ve alev sönüyor. Valfin kapanma eğilimi gösterdiği durumlarda bu görülüyor ama aynı belirti iyonizasyon elektrodu kirlendiğinde de ortaya çıkıyor. İkinci ihtimal çok daha yaygın olduğu için önce o kontrol ediliyor.

Ayrım için iyonizasyon akımı ölçülüyor; değer normalse alev gerçekten sönüyor demektir ve gaz tarafına geçiliyor.

Neden valf en son sırada

Alev oluşmaması şikâyetinde nedenlerin büyük bölümü elektrot, brülör ve gaz basıncı tarafında toplanıyor. Bunlar hem daha ucuz hem daha sık bozulan kalemler. Valf ise görece dayanıklı ve pahalı bir parça.

Bu nedenle teşhis sırası ucuzdan pahalıya kuruluyor; valf, kendinden önceki bütün ihtimaller elendikten sonra değerlendiriliyor. Sıra atlandığında kullanıcı gereksiz bir masrafla karşılaşıyor ve arıza da çözülmemiş oluyor.

Nasıl ölçülüyor

İki tür ölçüm yapılıyor. Elektriksel tarafta valf bobinlerinin direnci okunup üreticinin tablosuyla karşılaştırılıyor; kopuk ya da kısa devre bobin doğrudan valfi işaret ediyor. Gaz tarafında ise giriş ve çıkış basınçları ölçülüyor.

Giriş basıncı düşükse sorun valfte değil hatta; çıkış basıncı ayardan sapmışsa valf ayarı ya da valfin kendisi sıraya giriyor. Bu ölçümler baca gazı analiziyle birlikte değerlendiriliyor.

Ayar konusu

Gaz valfinin çıkış basıncı ve modülasyon aralığı ayarlanabilir değerler. Ancak bu ayar göz kararı yapılmıyor; ölçüm cihazıyla ve baca gazı analiziyle birlikte yürütülüyor. Yanlış ayar hem verimi düşürüyor hem eksik yanmaya yol açıyor.

Bu nedenle valf ayarı kullanıcı tarafından yapılabilecek bir işlem olarak görülmüyor ve yetkilendirilmiş kişilerce yapılıyor.

Gaz dönüşümü ve valf

Cihaz farklı bir gaz tipine dönüştürüldüyse valf ayarları ve enjektörler o gaza göre değiştirilmiş olmalı. Eksik yapılmış bir dönüşüm, valf arızasına çok benzeyen belirtiler üretiyor: düzensiz alev, kurum ve tutuşma sorunları.

Bu ihtimal, cihazın geçmişi sorgulanarak eleniyor. İkinci el alınan cihazlarda dönüşüm kaydının bulunması ayrıca önem taşıyor.

Ev içinde yapılabilecekler

Kodun tam yazımını not etmek, alevin hiç oluşup oluşmadığını gözlemlemek ve gaz kokusu olup olmadığını kontrol etmek kullanıcı düzeyinde yapılabiliyor. Gaz kokusu varsa cihaz ve gaz vanası kapatılıp bina dışından aranıyor.

Valfe, ayar vidalarına ve gaz hattına hiçbir koşulda müdahale edilmiyor. Bu bölge tamamen yetkilendirilmiş kişilerin alanı.

Servise ne anlatılıyor

Kodun tam yazımı, ateşleme sesinin duyulup duyulmadığı, alevin hiç oluşmadığı mı yoksa oluşup söndüğü mü ve belirtinin ne zamandır sürdüğü anlatılıyor. Bu dört bilgi elektrot, iyonizasyon ve valf ihtimallerini birbirinden ayırmaya yetiyor.

Bir daha yaşamamak için

Yıllık bakımda gaz giriş ve çıkış basınçları ölçülüyor, baca gazı analizi yapılıyor, elektrotlar temizlenip konumu ayarlanıyor ve brülör temizleniyor. Ölçüm değerlerinin fişe yazılması, valf çıkışındaki kademeli sapmanın yıllar içinde fark edilmesini sağlıyor.

Bu kayıt aynı zamanda gerçek bir valf arızası ile ayar sapmasını ayırmayı da kolaylaştırıyor ve gereksiz parça değişimini önlüyor.

Valfin içinde neler var

Gaz valfi tek parça gibi görünse de içinde birbirinden bağımsız çalışan bölümler bulunuyor. Girişte iki ayrı emniyet bobini yer alıyor ve bunların ikisi de açmadan gaz geçemiyor; bu çift katmanlı yapı, tek bir bobinin arızalanması durumunda bile gazın kontrolsüz geçmesini önlüyor. Bunların arkasında ise gaz miktarını belirleyen ayar bölümü bulunuyor.

Arızanın hangi bölümde olduğu belirtiyi de değiştiriyor. Emniyet bölümündeki bir arıza gazın hiç geçmemesiyle sonuçlanırken, ayar bölümündeki bir sapma gazın geçmesine ama miktarının yanlış olmasına yol açıyor. Bu ayrım ölçümle yapılıyor ve valfin tamamının mı yoksa yalnızca ayarının mı ele alınacağını belirliyor.

Sık karşılaşılan yanlış: doğrudan valf değişimi

Alev oluşmaması şikâyetinde doğrudan valf değiştirmek, uygulamada zaman zaman görülen bir yaklaşım ve çoğu zaman sonuç vermiyor. Yeni valf takıldıktan sonra cihaz yine yanmıyorsa asıl neden elektrot, iyonizasyon ya da gaz basıncı tarafında kalmış demektir. Bu durumda hem masraf boşa gidiyor hem arıza çözülmemiş oluyor.

Bunun tersi de yaşanıyor: valf değişiminden sonra cihaz çalışsa bile ayar yapılmadıysa yanma değerleri bozuk kalıyor. Yeni valf fabrika ayarıyla geliyor ve o ayar her tesisata uymayabiliyor; bu yüzden değişimden sonra mutlaka basınç ölçümü ve baca gazı analizi yapılıyor. Ayarsız takılan bir valf, kısa sürede kurum ve verim sorunu olarak geri dönüyor.

Gaz basıncı ile valfi karıştırmamak

Valf arızasına en çok benzeyen tablo, hattan gelen gaz basıncının düşük olması. Bu durumda valf tamamen sağlam olduğu halde brülöre yeterli gaz ulaşmıyor ve cihaz ya hiç yanmıyor ya güç veremiyor. Belirti özellikle sabah ve akşam saatlerinde, hattaki kullanım yoğunluğunun arttığı zamanlarda belirginleşiyor.

Ayrım basit bir ölçümle yapılıyor: giriş basıncı üreticinin verdiği alt sınırın altındaysa konu cihazdan çıkıp hatta geçiyor. Aynı binada birden fazla dairede benzer şikâyet varsa bu ihtimal daha da güçleniyor ve inceleme dağıtım tarafını ilgilendiriyor. Bu kontrol yapılmadan valf değiştirilirse aynı belirti yeni parçayla da sürüyor.

Valf ömrünü etkileyen koşullar

Gaz valfleri hareketli parçası az olan elemanlar olduğu için genellikle uzun ömürlü oluyor, ancak bazı koşullar bu süreyi kısaltıyor. Hattan gelen tozun ve montaj sırasında sisteme giren kalıntının valf içine ulaşması, ayar bölümündeki hassas yüzeyleri zorluyor. Elektriksel tarafta ise gerilim dalgalanmaları ve yıldırım kaynaklı ani yükselmeler bobinleri etkileyebiliyor.

Bu nedenle gaz hattı üzerindeki filtrenin bulunması ve montaj sonrası hattın temizlenmiş olması, valf ömrü açısından doğrudan belirleyici oluyor. Aynı şekilde cihazın topraklamasının düzgün yapılmış olması, elektriksel kaynaklı arızaların önüne geçen basit ama etkili bir önlem.

Sık sorulanlar

Gaz valfi ne yapıyor?+

Brülöre giden gazın açılıp kapanmasını ve miktarını denetliyor. Kart isteği verse bile gaz ancak valf açarsa geçiyor.

Alev yoksa suçlu valf midir?+

Genellikle değil. Alev oluşmamasının en sık nedeni ateşleme elektrodu ve iyonizasyon tarafı. Valf sırası bunlardan sonra geliyor.

Valf arızası nasıl doğrulanıyor?+

Gaz giriş ve çıkış basınçları ile bobin dirençleri ölçülüyor. Değerler üreticinin verdiği tablonun dışındaysa valf sıraya giriyor.

Valf arızasında ayarı kullanıcı yapabilir mi?+

Yapılmıyor. Ayar gaz basıncı ölçümü ve baca gazı analizi gerektiriyor; yetkilendirilmiş kişilerce yapılıyor.

Valfi en son sırada değerlendiriyoruz

Elektrot, brülör ve gaz basıncı sırasını tamamlamadan valf önermiyor, ayarı yalnızca ölçüm ve baca gazı analiziyle birlikte yapıyoruz. Servis gerekiyorsa kombi servisi hizmet bölgemiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.