Kar ve Buzun Bacaya Etkisi

Aliağa'da kar her yıl yağmıyor, ama yağdığında ya da gece sıcaklığı sıfırın altına indiğinde servis telefonu bir anda artıyor. Aramaların çoğu "kombi yanmıyor", "ekranda kod var", "ısıtma bir yanıyor bir sönüyor" diye başlıyor. Cihazın içinde bozulan bir parça olmadan, sadece dışarıdaki baca ucunda biriken kar ya da buz bu tabloyu üretebiliyor. Bu yazı özellikle o dış bağlantıya, yani bacaya odaklanıyor.

Kar ve buz bacada tam olarak neyi bozar

Hermetik bir kombi, yanma havasını dışarıdan alır ve atık gazı yine dışarı verir. Bu iki iş aynı boruda, iç içe geçmiş iki kanalla yapılır: içteki boru atık gazı atar, dıştaki halka boşluk temiz havayı içeri çeker. Kar bu halka boşluğun ağzını kapattığında cihaz nefes alamaz hale gelir.

Buz ise farklı davranır. Kar gibi gevşek durmaz, terminalin ızgara aralıklarına girip erir ve tekrar donarak boruya yapışır. Bir gecede oluşan iki üç milimetrelik tabaka bile geçiş kesitinin belirgin bölümünü kapatabilir, çünkü hermetik terminalin serbest alanı zaten sınırlıdır.

Atık gaz tarafında tıkanma olduğunda cihaz kendi ürettiği su buharını dışarı atamaz. Bu buhar terminalin ağzında yoğuşup damlar, damla dış hava sıfırın altındaysa donar ve tıkanmayı kendi kendine büyütür. Kombi çalıştıkça durum kötüleşir, kombi durunca da soğuyan yüzeyde buz kalır.

Ortaya çıkan tablo şu: cihaz elektronik olarak sağlam, hidrolik olarak sağlam, ama havayla ilişkisi koptuğu için çalışmıyor. Yerinde yapılan ilk iş, paneli sökmek değil, dışarı çıkıp terminale bakmaktır.

Hermetik baca ucu nasıl tıkanır

Terminal ucundaki plastik ya da alüminyum ızgara, kuş ve yaprak girmesini engellemek için delikli yapılır. Bu delikler ıslak karı çok iyi tutar. Rüzgar yönü terminale dikse, ıslak kar deliklere sıvanır ve donduğunda tek parça bir tıkaç oluşturur.

İkinci tıkanma biçimi, terminalin dış yüzeyinde biriken karın aşağı doğru kayarak ağzı örtmesidir. Bu daha çok saçak altına ya da balkon tavanına yakın monte edilmiş bacalarda görülür; üstteki yüzeyden kayan kar doğrudan terminalin üstüne oturur.

Üçüncüsü daha sinsi: terminal görünürde açıktır, ama boru içinde, dışarıya bakan son yirmi otuz santimlik bölümde ince bir buz gömleği oluşmuştur. Dışarıdan bakınca sorun görünmez, cihaz yine de hava akış hatası verir.

Bu üç durumun ortak yanı, hepsinin dışarıdan bakılabilecek bir noktada olmasıdır. Zemin ya da birinci kat dairelerde kullanıcı kendi görebilir. Yüksek katlarda ya da çatıya çıkmayı gerektiren yerlerde bakmaya çalışmak, arızanın kendisinden daha tehlikelidir.

Yoğuşmalı cihazlarda buzlanma neden daha çabuk oluşur

Yoğuşmalı kombilerde baca gazı sıcaklığı klasik cihazlara göre çok daha düşüktür; dönüş suyu sıcaklığına bağlı olarak elli derecenin altında çıkabilir. Düşük sıcaklıktaki gaz, terminalin metal ya da plastik yüzeyini ısıtmaya yetmez.

Klasik bir cihazda baca gazı yüz derecenin üzerinde çıktığı için terminal ucu kendi kendine buz tutmaz, üzerine düşen karı eritir. Yoğuşmalıda bu doğal ısıtma etkisi neredeyse yoktur, dolayısıyla kar terminalin üstünde günlerce kalabilir.

Buna bir de yoğuşmalı cihazın ürettiği yoğun su buharı eklenir. Terminal ağzında görülen beyaz duman aslında yoğuşan su buharıdır ve dış hava soğukken bu buhar terminal çevresine buz halkası olarak yapışır.

Cihazın düşük sıcaklıkta çalışması yakıt açısından verimli bir tercihtir, ama kış ortasında terminal çevresinde buz oluşumunu artırır. Dış hava sıfırın altındayken tesisat sıcaklığını bir kademe yükseltmek bu birikmeyi yavaşlatır.

Rüzgarla savrulan kar, düşen kardan daha çok tıkar

Sakin havada yağan kar terminalin üstünde birikir, ağzına girmez. Sorun, rüzgarın karı yatay taşıdığı havalarda çıkar. Aliağa ve Çandarlı kıyı hattında kuzey rüzgarı kar yağışına sık eşlik eder ve kar terminale doğrudan çarpar.

Yatay gelen kar ızgara deliklerinin içine girer. Dışarıdan bakınca terminal beyazlaşmış görünür, ama tıkanma yüzeyde değil bir iki santim içerdedir. Elle silmek çoğu zaman yetmez, ızgaranın arkası açılmadan kar orada kalır.

Rüzgar aynı zamanda terminal ağzında basınç dalgalanması yaratır. Baca zaten yarı tıkalıysa, rüzgarın ters bastığı anlarda cihaz fan basınç anahtarını doğrulayamaz ve emniyete geçer. Kullanıcıya bu, "rüzgar esince kombi sönüyor" diye görünür.

Bu tabloda cihaz suçlu değildir. Terminalin yönü ve konumu rüzgara açıksa, kar olmasa bile aynı sorun sert rüzgarlı günlerde tekrarlar. Kalıcı çözüm baca çıkışının yerini ya da yönünü değiştirmektir.

Çatıdan kayan kar ve terminal hasarı

Kiremitli çatılarda biriken kar, hava ısındığında toplu halde kayar. Saçak hizasına yakın monte edilmiş bir hermetik terminal bu kütlenin tam altında kalır ve darbeyi doğrudan alır.

Darbe çoğu zaman terminali kırmaz, eğer. Eğilen terminal boruyu cihaz tarafına doğru zorlar ve duvar geçişindeki conta bağlantısını gevşetir. Bu gevşeme, atık gazın bir kısmının duvar boşluğuna ya da bina içine sızmasına yol açar.

Görsel olarak fark edilmesi zordur, çünkü terminal hâlâ yerindedir. Bağlantı yerindeki is izi, duvarda sarımsı leke ya da kışın belirginleşen yanık kokusu bu sızıntının işaretidir. Atık gaz sızıntısının ne anlama geldiğini karbon monoksit ve baca güvenliği yazısında ayrıntılı anlattık.

Terminali çatıdan kayan karın yoluna monte etmemek, montaj aşamasında alınacak bir karardır. Mevcut bir tesisatta ise terminalin üstüne uygun bir saptırıcı yapılması ya da çıkışın yan cepheye alınması çözüm üretir.

Buz sarkıtı: görünen kısmı küçük, etkisi büyük

Terminalin üst kenarında oluşan sarkıt sadece estetik bir sorun değildir. Sarkıt büyüdükçe ağırlığı terminale biner ve aşağı doğru bir moment uygular; ince plastik terminallerde bu, zamanla çatlak yapar.

Sarkıt aynı zamanda terminalin üst yarısını kapatır. Hermetik terminallerde hava emişi genellikle çevresel bir halkadan yapıldığı için üst yarının kapanması emiş kesitini yarıya indirir. Cihaz bu kayıpla bir süre çalışır, sonra kilitlenir.

Sarkıtı kırmaya çalışmak da sorun üretebilir. Sert bir cisimle vurulduğunda terminalin ızgarası kırılır ve içeriye kuş, yaprak girişi başlar. Ilık su dökmek ise anlık çözer, dökülen su donunca daha kalın bir tabaka bırakır.

Doğru yaklaşım, sarkıtın neden oluştuğunu ortadan kaldırmaktır. Üstündeki yüzeyden damlayan su varsa, o damlama yolunu terminalden uzaklaştırmak sarkıtı kalıcı olarak bitirir.

Terminalin konumu: saçak altı, balkon, ışıklık

Baca çıkışının kapalı ya da yarı kapalı bir hacme verilmesi, kar olmasa da hatalı bir montajdır. Kışın bu hata daha görünür hale gelir, çünkü atılan nemli gaz o dar hacimde soğuyup yüzeylere buz olarak yapışır.

Kapalı balkonlarda terminal ağzının önünde biriken buz, birkaç gün içinde emiş kesitini daralttığı için cihaz aralıklı arıza verir. Kullanıcı balkon kapısını açtığında sorun geçici olarak kaybolur, bu da teşhisi zorlaştırır.

Işıklık boşluklarında hava sirkülasyonu zaten düşüktür. Atık gaz yukarı çıkamaz, soğuk havada ağırlaşıp aşağı çöker ve alt kattaki terminaller bu gazı tekrar içeri çeker. Kış ortasında bu boşluklarda ölçüm yapıldığında karbon monoksit değerleri belirgin şekilde yükselir.

Terminalin serbest dış havaya, açık cepheye verilmesi bu sorunların hepsini birden ortadan kaldırır. Mevcut binada bu her zaman kolay olmaz, ama kışlık arıza tekrar ediyorsa masaya konması gereken ilk seçenek budur.

Cihazın donma karşısında verdiği tepkiler

Baca tıkandığında modern bir kombi genellikle yanmayı hiç başlatmaz. Fan döner, basınç anahtarı beklenen farkı görmediği için ateşleme izni verilmez ve ekranda hava akış ya da baca kaynaklı bir kod belirir.

Kısmi tıkanmada tablo daha karışıktır. Cihaz yanar, bir iki dakika çalışır, sonra emniyete geçer. Soğuduktan sonra tekrar denediğinde yine yanar. Bu "bir yanıp bir sönme" hali kullanıcıya elektronik arıza gibi görünür.

Bazı cihazlarda alev iyonizasyonu düşer ve alev kaybı kodu çıkar. Kod baca kaynaklı olduğunu söylemez, kart ya da elektrot değişimiyle uğraşmak da sonuç vermez. Kod okumanın mantığını kombi arıza kodu çıkınca yazısında açıkladık.

Kışın çıkan bu kodlarda ilk kontrol noktası her zaman dış terminal olmalıdır. Terminal açıldığında cihaz normal çalışıyorsa teşhis tamamlanmış demektir, içeride aranacak bir şey yoktur.

Fan ve basınç anahtarı üzerindeki dolaylı etki

Baca kısmen tıkalıyken fan daha yüksek direnç karşısında çalışır. Kısa sürede sorun çıkarmaz, ama her kış tekrarlayan bu zorlanma fan rulmanının ömrünü kısaltır ve ilk belirtisi soğuk sabahlarda duyulan uğultudur.

Basınç anahtarına giden silikon hortumlar da bu dönemde yoğuşma suyu biriktirir. Hortumun alçak bir noktasında toplanan su donduğunda anahtar sinyali hiç alamaz ve cihaz yanmaz. Hortumu ısıtıp suyu boşaltmak geçici olarak çözer.

Kalıcı çözüm hortumun eğimini düzeltmek, su birikecek çukur bırakmamaktır. Bu, bakımda gözden kaçan ama kışın doğrudan arıza üreten bir ayrıntıdır.

Fan ya da basınç anahtarı değiştirilmeden önce baca tarafının temiz olduğundan emin olunması gerekir. Tıkanma sürerken yapılan parça değişimi işi uzatır ve pahalıya gelir.

Yoğuşma suyu tahliyesi donarsa ne olur

Yoğuşmalı bir kombi ısıtma sezonunda saatte litre mertebesinde asidik su üretir. Bu su sifondan geçip gidere ya da dışarıya verilir. Tahliye hattının bir bölümü dış havaya açıksa, sıfırın altındaki gecelerde içindeki su donar.

Hat dolduğunda su geri kaçar ve sifonu doldurur. Sifon dolunca yoğuşma haznesi taşar, cihaz içindeki seviye ya da basınç emniyeti devreye girer ve kombi durur. Bazı modellerde bu, doğrudan yoğuşma tahliyesi kodu olarak görünür.

Donan hattı çözmek için açık alev ya da kaynar su kullanılmaz; plastik boru deforme olur, bağlantı yerinde sızıntı bırakır. Ilık suyla dışarıdan ısıtmak ya da hattı sökülüp boşaltmak daha güvenlidir.

Kalıcı çözüm, dışarıda kalan bölümün çapını büyütmek, eğimini artırmak ve mümkünse hattı iç mekândaki bir gidere bağlamaktır. Dışarıda kalması zorunluysa yalıtım kılıfı donma süresini uzatır.

Sifon, eğim ve tahliye detayları

Sifon, atık gazın tahliye hattından odaya kaçmasını engelleyen su kilididir. İçindeki su donarsa ya da uzun süre kullanılmayan cihazda buharlaşırsa, bu kilit ortadan kalkar.

Kilit yokken cihaz çalıştığında baca gazının küçük bir kısmı tahliye borusundan geri gelebilir. Kokusuz olduğu için fark edilmez, bu yüzden sezon başında sifonun suyla doldurulması yapılacaklar listesinde yer alır.

Tahliye hattında yüzde bir civarında sürekli eğim aranır. Eğimin bozulduğu her nokta su biriktirir ve donma orada başlar. Askı aralığının seyrek bırakıldığı montajlarda boru zamanla sarkar, eğim kendiliğinden bozulur.

Kış öncesi kontrolde hattın gözle takip edilmesi yeterlidir. Gözle görünen çukurlanma varsa, ilk sert gecede arıza çıkacağı öngörülebilir; benzer kontrolleri kış öncesi tesisat kontrolü yazısında topladık.

Bacalı cihazlarda durum neden daha ciddi

Doğal çekişli, yani ortak bacaya bağlı cihazlarda atık gaz fanla değil sıcaklık farkının yarattığı çekişle atılır. Baca ağzı karla ya da buzla daraldığında bu çekiş zayıflar.

Hermetik cihazda tıkanma cihazı durdurur; bacalı cihazda ise cihaz çalışmaya devam edebilir. Devrilme emniyeti bulunan modellerde gaz kesilir, ama bu emniyet is ve toz nedeniyle zamanla tepki vermeyebilir.

Atık gaz bacadan çıkamayınca cihazın davlumbazından odaya döner. Karbon monoksit renksiz ve kokusuzdur; bu yüzden kar yağışlı günlerde bacalı cihaz kullanılan dairelerde risk gerçek anlamda artar.

Bacalı cihazı olan bir dairede kar yağdıktan sonra ortak baca ağzının açık olduğundan emin olunması gerekir. Bina yönetiminin bu kontrolü kış başında bir kez yaptırması, tek tek dairelerin uğraşmasından daha sonuç verici olur.

Ortak baca ağzında kar tıkacı

Çatıdaki ortak baca ağzına takılan şapkalar kar tutmaya elverişlidir. Şapkanın altındaki boşluk dar bırakılmışsa, savrulan kar burada sıkışır ve donarak katı bir tıkaç oluşturur.

Bu tıkaç bazen tek bir daireyi değil, o bacaya bağlı tüm daireleri etkiler. Aynı anda birden çok dairede kombi sorunu bildiriliyorsa akla önce ortak baca gelmelidir.

Baca ağzına kuş teli çekilmiş binalarda tıkanma daha hızlı olur. Tel gözleri kar tanesini tutar, bir saatlik yoğun yağış geçişi belirgin şekilde daraltabilir.

Ortak baca temizliği ve ağız kontrolü çatıda yapılan bir iştir, ekipmansız çıkılmaz. Kar ya da buz varken çatıya çıkmak, çözülmeye çalışılan sorundan çok daha tehlikelidir.

Kar yağmadan önce yapılacak baca kontrolü

Sezon başında terminale gözle bakmak ilk adımdır. Izgarada kırık, boruda eğilme, duvar geçişinde çatlak sıva ya da is izi aranır. Bu üçü de kışın büyüyecek kusurlardır.

Terminalin duvara göre eğimi kontrol edilir. Hermetik boru dışarı doğru hafif aşağı eğimli olmalıdır ki yoğuşan su cihaza değil dışarı aksın. Ters eğimli montajlarda su cihaza döner ve donma cihazın içinde başlar.

Terminalin çevresinde en az yarım metrelik serbest alan olması beklenir. Yakınında pencere, saçak, sundurma ya da klima dış ünitesi varsa, kışın atık gazın geri emilmesi kolaylaşır.

Bu kontrol yıllık bakımın parçası olarak yapılabilir. Baca gazı analizi de aynı ziyarette alınırsa, terminalin gerçekten yeterli hava geçirip geçirmediği sayısal olarak doğrulanmış olur.

Kar yağdıktan sonra kullanıcı neye bakabilir

Zeminden ya da pencereden görülebilen bir terminal varsa, ağzının açık olup olmadığına bakmak yeterlidir. Terminal beyaz bir tıkaçla kapanmışsa, uzun saplı yumuşak bir fırçayla üstteki gevşek kar alınabilir.

Elle ulaşılamayan yükseklikteki terminale merdivenle çıkılmaz. Kar ya da buzlu zeminde kurulan merdiven kayar; bu iş için gelen ekibin ekipmanı ve emniyet donanımı bulunur.

Terminal açıldıktan sonra cihaz sıfırlanıp yaklaşık on dakika izlenir. Yanma kararlıysa ve arıza tekrarlamıyorsa sorun bacaydı. Kod tekrar çıkıyorsa boru içinde buz kalmış olabilir.

Terminalin ağzına naylon, bez ya da köpük tıkanması hiçbir koşulda yapılmaz. Kar girmesini engellemek amacıyla yapılan bu müdahale, doğrudan atık gaz tıkanması yaratır.

Cihazı ne zaman kapatıp servis çağırmalı

Yanık ya da is kokusu alınıyorsa cihaz kapatılır, pencere açılır ve içeride kimse kalmadan servis beklenir. Koku, atık gazın bina içine döndüğünün doğrudan işaretidir.

Aynı kod gün içinde birkaç kez tekrarlıyorsa cihazı sürekli sıfırlayarak çalıştırmaya devam etmek doğru değildir. Emniyet devresi bir nedenle devrededir ve sürekli sıfırlama o nedeni ortadan kaldırmaz.

Baş ağrısı, halsizlik, mide bulantısı gibi belirtiler birden fazla kişide aynı anda görülüyorsa gaz kesilir ve ortam havalandırılır. Bu tabloda beklenecek zaman yoktur.

Terminalden çıkan dumanın rengi kalıcı olarak grileşmişse yanma bozulmuş demektir. Normal koşulda görülen beyaz buhar birkaç metre sonra kaybolur; grileşen ve kalıcı olan duman baca gazı analiziyle incelenmelidir.

Aliağa çevresinde donma gerçekten sorun mu

Kıyı hattında kar yağışı iç kesimlere göre seyrektir, ama gece sıcaklığının sıfırın altına inmesi her kış birkaç kez yaşanır. Yoğuşma tahliyesinin donması için sıcaklığın kısa süre donma noktasının altına inmesi yeterlidir.

Nem burada belirleyici olur. Deniz etkisiyle bağıl nem yüksek olduğu için terminal çevresindeki yüzeylerde buz oluşumu, aynı sıcaklıktaki kuru bir iklime göre daha hızlı gerçekleşir.

Bergama ve iç kesimlerde gece sıcaklıkları daha düşük seyreder, kar yağışı daha sık görülür. Aynı marka cihaz Aliağa'da tahliye donmasıyla, Bergama'da terminal tıkanmasıyla arıza verebilir.

Bölgesel farkın anlamı, hazırlığın da farklı olmasıdır. Kıyıda tahliye hattı ve sifon önceliklidir, iç kesimde terminalin konumu ve çatı karıyla ilişkisi öne çıkar.

Kalıcı çözümler ve montaj düzeltmeleri

Terminal yanlış yerdeyse en sağlıklı çözüm baca çıkışını taşımaktır. Duvarda yeni bir geçiş açmak ilk anda zahmetli görünse de, her kış tekrarlayan servis çağrılarından daha ucuza gelir.

Taşıma mümkün değilse terminalin üstüne, atık gazı engellemeyen bir kar saptırıcı yapılabilir. Saptırıcı terminal ağzından yeterince uzakta ve önünü kapatmayacak biçimde konumlandırılır.

Yoğuşma tahliyesinin dışarıda kalan bölümü için boru çapını büyütmek etkili bir önlemdir. Geniş boruda donma yavaşlar, tam tıkanma için çok daha uzun süre gerekir.

Bu düzeltmeler cihazın kendisine dokunmadan yapılan işlerdir. Cihaz sağlamken kışın tekrar tekrar arıza veriyorsa, aranacak yer neredeyse her zaman baca ve tahliye tarafıdır.

Kışın sık yapılan hatalar

Terminale sıcak su dökmek en yaygın hatadır. Dökülen su birkaç dakika içinde donar ve önceki tabakanın üstüne yenisini ekler; ikinci denemede buz kalınlığı iki katına çıkmış olur.

Bir diğeri, terminal önüne rüzgarlık ya da karton koymaktır. Bu, hava emişini kısıtladığı için cihazın eksik hava ile yanmasına ve karbon monoksit üretiminin artmasına yol açar.

Cihazı tamamen kapatarak donmayı önlemeye çalışmak da ters teper. Kapalı cihazda donma koruması çalışmaz, tesisat suyu ve pompa donma riskine girer. Uzun süre evde olunmayacaksa cihaz düşük sıcaklıkta açık bırakılır.

Kışın çıkan her arızada kart ya da elektronik parça değiştirme eğilimi de işi uzatır. Baca tarafı elenmeden yapılan parça değişimi çoğu zaman sorunu çözmez, ilk soğuk gecede aynı kod geri gelir.

Sık sorulanlar

Kar yağınca kombi neden arıza veriyor?+

Hermetik baca ucundaki ızgaraya sıkışan kar, cihazın yanma havasını almasını ve atık gazı atmasını engeller. Fan basınç anahtarı beklenen farkı göremediği için kombi ateşleme izni vermez ve hava akış kodu verir. Terminal açıldığında cihaz genellikle sorunsuz çalışmaya döner.

Baca ucundaki buzu sıcak suyla eritebilir miyim?+

Sıcak su anlık olarak eritir, ama dökülen su birkaç dakika içinde tekrar donarak daha kalın bir tabaka bırakır. Buzu kırmak için sert cisim kullanmak da terminal ızgarasını çatlatır. Ulaşılabilecek yükseklikte değilse ve buz kalınsa servise bırakmak daha güvenlidir.

Yoğuşma tahliye borusu donarsa ne olur?+

Hat tıkanınca su geri kaçar, sifon ve yoğuşma haznesi dolar, cihaz emniyete geçip durur. Bazı modellerde doğrudan yoğuşma tahliyesi kodu görünür. Dışarıda kalan bölümün çapını büyütmek ve eğimini düzeltmek bu arızayı büyük ölçüde önler.

Kar yağdığında kombiyi tamamen kapatmak doğru mu?+

Kapalı cihazda donma koruması ve pompa turlama fonksiyonu çalışmaz, tesisat suyu donma riskine girer. Evde uzun süre bulunulmayacaksa cihazı düşük sıcaklıkta açık bırakmak daha doğrudur. Gaz vanasını kapatmak yalnızca koku, is ya da gaz kaçağı şüphesinde gerekir.

Aliağa ve çevresinde baca kaynaklı kış arızalarında ne yapıyoruz

ADEK Isıtma Soğutma olarak Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de kış aylarında gelen çağrıların önemli bölümü cihazın kendisinden değil, baca ve tahliye tarafından kaynaklanıyor. Yerinde önce terminal ve yoğuşma hattı kontrol ediliyor, gerekirse baca gazı analizi alınıyor ve yapılan işlem servis formuna yazılıyor. Cihazınız kışın tekrarlayan kod veriyorsa kombi servisi sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Kış girmeden yapılan kontrol, sezon ortasında acil çağrı beklemekten hem daha rahat hem daha ucuza geliyor. Terminal konumu, tahliye eğimi ve sifon kontrolünü kombi bakımı kapsamında birlikte yapıyoruz. Özel servis olarak çalışıyoruz; yetkili servis değiliz, garanti kapsamındaki cihazlarda bunu baştan söylüyoruz.