Sirkülasyon Pompası Değişimi: Karar ve Alternatifler

Radyatörler ısınmadığında akla ilk gelen parçalardan biri pompa. Bazen haklı bir şüphe, bazen değil. Aradaki farkı anlamak, gereksiz bir parça değişimini önlüyor.

Pompa ne iş yapıyor

Kombinin ürettiği sıcak suyu tesisatta dolaştırıyor.

Su kendiliğinden dolaşmıyor; boru sürtünmesini yenmek için basınç gerekiyor.

Pompa bu basıncı üretiyor.

Dolaşım yetersizse cihazda üretilen ısı suya geçemiyor.

Eşanjörde sıcaklık hızla yükseliyor ve aşırı ısınma koruması devreye giriyor.

Yani pompa arızası çoğu zaman kendini bir kilit olarak gösteriyor.

Belirtiler

Birkaç işaret var ve sırayla değerlendiriliyor.

Sesin artması: uğultu, tıkırtı ya da metalik sürtünme sesi.

Radyatörlerin hiç ısınmaması ya da çok yavaş ısınması.

Cihazın kısa süre çalışıp aşırı ısınma kilidine geçmesi.

Gidiş ile dönüş arasındaki farkın çok açılması.

Pompa gövdesinden su sızması.

Cihaz çalışırken pompa gövdesinde hiç titreşim hissedilmemesi.

Sıkışma ile arıza farkı

Bu ayrım para tasarrufu sağlıyor.

Sıkışma, uzun duruş sonrası milin yuvasına yapışması.

Pompaya gerilim gidiyor ama mil dönmüyor.

Genellikle sezon başında, ekim ayında ortaya çıkıyor.

Arıza ise sargı yanması, rulman aşınması ya da elektronik bozulma.

Sıkışmada pompa gövdesi ısınıyor ama hiç titremiyor.

Ayrım, mil elle döndürülerek yapılıyor.

Sıkışmış pompayı açmak

Kurtarma çoğu pompada mümkün.

Cihaz kapatılıyor ve elektrik bağlantısı kesiliyor.

Pompanın ön kapağındaki büyük vida gevşetiliyor; bir miktar su gelmesi normal.

İçerideki milin ucu uygun bir aletle yavaşça döndürülüyor.

Yapışma açılırsa mil serbest kalıyor.

Vida kapatılıp sistem yeniden basınçlandırılıyor ve havası alınıyor.

Bu işlem su ve elektrik içerdiği için servis işi.

Pompadan önce bakılacaklar

Aynı belirtiyi üreten daha ucuz nedenler var.

Tesisatta hava varsa dolaşım kesiliyor; radyatörlerden hava alınıyor.

Tesisat vanaları kapalı kalmış olabiliyor.

Cihaz girişindeki filtre çamurla tıkanmış olabiliyor.

Radyatörlerin içi çamurluysa direnç artıyor.

Tesisat dengesizse bazı kollar hiç su almıyor.

Bu beş neden elenmeden pompa değiştirilmiyor.

Nasıl ölçülüyor

Teşhis birkaç ölçümle kesinleşiyor.

Pompaya gerilim gidip gitmediği kontrol ediliyor.

Çektiği akım ölçülüp etiket değeriyle karşılaştırılıyor.

Gidiş ve dönüş suyu sıcaklıkları ölçülüyor; fark çok açıksa dolaşım yetersiz.

Pompa gövdesindeki titreşim elle hissediliyor.

Değişken devirli pompalarda ekrandaki hata kodu okunuyor.

Bu ölçümler yapıldığında suçlu net biçimde belirleniyor.

Ömrünü ne kısaltıyor

Pompa aslında dayanıklı bir parça; onu yoran şeyler dışarıdan geliyor.

Tesisattaki çamur rulmanları ve mili aşındırıyor.

Sert su kireç birikimi yapıyor.

Sık su takviyesi hem kireç hem oksijen getiriyor.

Uzun duruşlar sıkışmaya zemin hazırlıyor.

Sürekli en yüksek devirde çalışmak yükü artırıyor.

Bu beş etken üzerinde çalışmak, ömrü belirgin biçimde uzatıyor.

Hangi durumda değişiyor

Karar ölçüm sonuçlarına dayanıyor.

Sargı yanmışsa değişiyor; onarımı ekonomik değil.

Rulman aşınmışsa ses ve titreşim geri gelmiyor; değişiyor.

Gövdeden su sızıyorsa değişiyor.

Elektronik modülü arızalıysa bazı modellerde yalnız modül değişebiliyor.

Sıkışma açılıp normal çalışıyorsa değiştirilmiyor; not edilip izleniyor.

Aynı sıkışma her sezon tekrarlıyorsa tesisat suyunun durumu değerlendiriliyor.

Değişimde doğru seçim

Daha güçlüsünü takmak yaygın ama yanlış bir refleks.

Gereğinden güçlü pompa akışı hızlandırıyor.

Hızlanan su ısısını bırakamadan dönüyor; dönüş suyu yükseliyor ve yoğuşma azalıyor.

Vanalarda ıslık sesi başlıyor.

Elektrik tüketimi artıyor.

Doğru seçim, tesisatın direncine ve debisine uygun olan.

Değişken devirli tipler, termostatik vanalı tesisatlarda belirgin avantaj sağlıyor.

Değişken devirli pompaya geçiş

Eski sabit devirli pompaların yerine sık tercih ediliyor.

Sistem direncini algılayıp devrini kendisi ayarlıyor.

Vanalar kapandıkça yavaşlıyor; ses ve tüketim düşüyor.

Elektrik tüketimi eski tiplere göre belirgin biçimde az.

Termostatik vanalı sistemlerde by-pass ihtiyacını da azaltıyor.

Çalışma modunun doğru seçilmesi gerekiyor; orantılı basınç modu çoğu konutta uygun.

Değişim sonrası yapılacaklar

Parça takıldıktan sonra iş bitmiyor.

Sistem doldurulup havası alınıyor; pompa içinde kalan hava ses yapıyor.

Basınç ayarlanıyor.

Devir kademesi ya da çalışma modu tesisata göre seçiliyor.

Gidiş ve dönüş sıcaklıkları ölçülüp fark kontrol ediliyor.

Radyatörlerin eşit ısındığı doğrulanıyor.

Gerekiyorsa tesisat yeniden dengeleniyor; ayrıntısı ayrı bir yazıda.

Sıkışmayı önlemek

Sezon başı sorunlarının büyük kısmı alışkanlıkla önleniyor.

Cihaz yaz boyunca kapatılmak yerine yaz konumuna alınıyor.

Bu konumda pompa periyodik olarak kısa süre dönüyor.

Tesisat suyunun temiz tutulması aşınmayı azaltıyor.

Sık su takviyesi gerektiren sızıntılar giderilmiş oluyor.

Yıllık bakımda pompanın sesi ve titreşimi kontrol ediliyor.

Yaz konumunun ayrıntısı ayrı bir yazıda ele alındı.

Ne zaman beklemeden aranmalı

Bazı belirtiler ertelenmiyor.

Cihaz aşırı ısınma kilidine geçiyorsa ve radyatörler soğuksa dolaşım yok demektir.

Pompadan yanık kokusu geliyorsa cihaz kapatılıp aranıyor.

Gövdeden su sızıyorsa elektrikli bir parçanın yanında su var demektir.

Ses birden bire arttıysa rulman tarafında bir şey değişmiş olabiliyor.

Ararken radyatörlerin durumunu ve ekrandaki kodu söylemek, ilk ziyarette çözüm oranını yükseltiyor.

Sesin türü neyi anlatıyor

Pompadan gelen ses, hangi sorunla karşı karşıya olduğunuzu büyük ölçüde söylüyor.

Fıkırtı ve gurultu: içeride hava var; tesisatın havası alınıyor.

Sürekli uğultu: normal çalışma sesi olabiliyor, ama arttıysa devir kademesine bakılıyor.

Metalik sürtünme: rulman aşınması; bu ses geri gelmiyor.

Vurma ve tıkırtı: içeride yabancı madde ya da çark hasarı.

Islık: pompadan değil, akış hızının yüksekliğinden; vanalarda oluşuyor.

Sesi tarif etmek, servise verilecek en yararlı bilgilerden biri.

Kombinin içindeki pompa ile harici pompa

İki farklı yerleşim var ve müdahale biçimleri değişiyor.

Duvar tipi kombilerde pompa cihazın içinde, hidrolik grubun üzerinde bulunuyor.

Kazan dairesi ve bazı kat kaloriferi sistemlerinde pompa tesisat üzerinde ayrı duruyor.

Cihaz içindeki pompaya ulaşmak kapak açmayı gerektiriyor; servis işi.

Harici pompalar daha kolay ulaşılıyor ama vanaları kapatılmadan sökülmüyor.

Her iki durumda da değişim öncesi tesisatın ilgili bölümü boşaltılıyor.

Elektrik tarafındaki nedenler

Her pompa arızası mekanik değil.

Kartın pompa çıkışı arızalanmışsa pompaya gerilim hiç gitmiyor.

Konektörde oksitlenme varsa gerilim düşük gidiyor ve pompa zorlanıyor.

Kondansatörü ayrı olan tiplerde kondansatör zayıflarsa pompa dönmüyor ya da uğulduyor.

Şebeke gerilimi düşükse aynı belirti ortaya çıkıyor.

Bu nedenle ölçüm önce gerilimle başlıyor; pompa sonra sıraya giriyor.

Gerilim yoksa değiştirilecek parça pompa değil.

Yanlış teşhisin maliyeti

Pompa, gereksiz yere en sık değiştirilen parçalardan biri.

Tesisatta hava varken değiştirilen pompa, aynı belirtiyi ertesi gün veriyor.

Tıkalı bir filtre yüzünden değiştirilen pompa da öyle.

Dengesiz tesisatta değiştirilen pompa, uzak odaları yine ısıtmıyor.

Üç durumda da hem parça bedeli hem işçilik boşa gidiyor.

Ölçüm değerlerinin fişte yazılı olmasını istemek, bu riski azaltıyor.

Devir kademesi nasıl seçiliyor

Sabit devirli pompaların çoğunda üç kademe bulunuyor.

En yüksek kademe en çok su basıyor ama en çok ses ve elektrik demek.

Uygun kademe, bütün radyatörler ısınıyorken en düşük olanı.

Seçim, en düşük kademeden başlanıp yukarı çıkılarak yapılıyor.

Uzak radyatörler ısınmaya başladığı kademede duruluyor.

Çoğu dairede en yüksek kademe gereksiz; fabrika çıkışı öyle bırakıldığı için kullanılıyor.

Filtre ve tortu tutucu

Pompayı koruyan ama sık unutulan parça.

Cihaz girişindeki filtre, tesisattan gelen çamuru tutuyor.

Tıkandığında akış kısıtlanıyor ve belirti pompa arızasıyla aynı görünüyor.

Bakımda sökülüp temizleniyor; içinden çıkan tortu tesisatın durumu hakkında da bilgi veriyor.

Manyetik tortu tutucu takılmışsa aynı işi daha etkili yapıyor ve yıllık temizliği gerekiyor.

Filtre temizlenmeden pompa değiştirilirse yeni pompa da aynı yükle karşılaşıyor.

Yaz sonunda kontrol

Pompayla ilgili en iyi zamanlama sezon öncesi.

Ağustos ya da eylülde cihaz çalıştırılıp pompanın döndüğü doğrulanıyor.

Sıkışma varsa ekim yoğunluğuna kalmadan açılıyor.

Ses artışı varsa parça sipariş etmek için zaman kalıyor.

Kışın ortasında beklemek yerine yaz sonunda bakmak, hem randevu bulmayı hem parça teminini kolaylaştırıyor.

Bu kontrol yıllık bakımın parçası olarak yapılıyor.

Sık sorulanlar

Pompa çalışıyor ama radyatörler ısınmıyor, pompa mı suçlu?+

Mutlaka değil. Aynı belirtiyi tesisatta hava, kapalı vana, tıkalı filtre ve dengesizlik de veriyor. Pompanın çalışıp çalışmadığı gövdeye dokunularak ve akım ölçülerek anlaşılıyor.

Sıkışmış pompa kurtarılabilir mi?+

Çoğu zaman kurtarılıyor. Ön kapaktaki vida gevşetilip mil elle döndürülünce yapışma açılabiliyor. Bu işlem cihaz kapalıyken ve yetkili kişi tarafından yapılıyor.

Pompayı daha güçlüsüyle değiştirmek iyi mi?+

Genelde hayır. Gereğinden güçlü pompa akışı hızlandırıp dönüş suyunu yükseltiyor, vanalarda ses yapıyor ve elektrik tüketimini artırıyor. Doğru seçim tesisata uygun olan.

Değişken devirli pompa fark yaratır mı?+

Yaratıyor. Sistem direncine göre devrini ayarladığı için hem sesi hem elektrik tüketimini düşürüyor; termostatik vanalı tesisatlarda özellikle uygun.

Değiştirmeden önce ölçüyoruz

Pompaya gerilim gidip gitmediğini, çektiği akımı ve sıcaklık farkını ölçüp sorunun gerçekten pompada olup olmadığını belirliyoruz. Bu noktadan sonrası servis işi: kombi servisi için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de biz bakıyoruz.