Dikili Doğalgaz ve LPG Tesisatı, Kaçak Tespiti

Dikili'de bir dairenin ısınması ve sıcak suyu üç ayrı kaynaktan gelebiliyor: şebeke gazı, merkezi bir sistem ya da tüplü LPG. Hangisinin sizde olduğu, gaz tesisatının kapsamını ve nelerin kontrol edileceğini doğrudan belirliyor. Bu sayfada üç durumu ayrı ayrı yazdık; iç tesisatın teknik anlatımı doğalgaz tesisatı sayfamızda.

Adresinizde hangi kaynak var

Doğal gaz altyapısı sokak sokak ilerleyen bir yatırım; aynı yerleşimde bir cadde şebekeye bağlıyken paralelindeki bir sokak bağlı olmayabiliyor. Merkezi sistemler ise bina bazında.

Kesin bilgiyi dağıtım şirketinden almanız gerekiyor. Adresinizi verdiğinizde o parselin şebekeye bağlanabilir olup olmadığını söylüyorlar; bina daha önce başvurmuşsa kaydı da bulunuyor.

Binada merkezi bir sistem varsa bunu yönetimden öğreniyorsunuz. Merkezi sistemin ısıtmayı mı, kullanım suyunu mu, ikisini birden mi karşıladığı daireye göre değişebiliyor.

Sokaktaki sarı kapaklı vana kutuları ve kaldırımdaki gaz hattı işaretleri altyapının geçtiğini gösteriyor, ama binanızın bağlantısının yapılmış olduğunu göstermiyor.

Aradığınızda durumunuzu dinleyip hangi aşamada olduğunuzu ve hangi kapıyı çalmanız gerektiğini söylüyoruz.

Merkezi ısıtmalı binada gaz tesisatı neyi kapsıyor

Isıtmayı merkezi sistem karşılıyorsa, dairedeki gaz tesisatı daralmış bir kapsamda kalıyor ve buna göre boyutlandırılıyor.

Tipik olarak hatta iki cihaz bulunuyor: mutfak ocağı ve kullanım suyu için kombi ya da şofben. Isıtma için ayrı bir cihaz yok. Toplam gaz debisi bu iki cihaza göre hesaplanıyor ve boru kesiti buna göre seçiliyor.

Burada dikkat edilecek nokta ileriye dönük plan. Merkezi sistemden ayrılıp kendi kombinizle ısınmayı düşünüyorsanız, hattın o yükü de taşıyacak kesitte olması gerekiyor. Sonradan kesit büyütmek, tesisatın yeniden döşenmesi anlamına geliyor. Baştan söylerseniz hat ona göre boyutlandırılıyor.

Havalandırma menfezi kapsam daralsa da zorunlu kalıyor. Gaz yakan bir cihaz varsa — tek bir ocak bile olsa — hacmin dışarıya açılan havalandırması bulunması gerekiyor.

Baca tarafı da cihaz sayısına göre değişiyor. Kullanım suyu cihazı hermetikse dış duvara terminal çıkışı, konvansiyonelse uygun bir bacaya bağlantı gerekiyor.

Menfez kapatıldığında ne oluyor

Bu bölümü yumuşatmadan yazıyoruz, çünkü hayati bir konu.

Gaz yakan cihazın bulunduğu hacimde, dışarıya açılan bir havalandırma menfezi bulunması zorunlu. Kışın soğuk geliyor diye bu menfezi bantlayan, gazete tıkayan, üstüne dolap çeken çok sayıda daire görüyoruz. Menfezin işlevi cihaza yanma havası sağlamak ve eksik yanma durumunda oluşan karbon monoksitin birikmesini engellemek.

Karbon monoksit renksiz ve kokusuz. Zehirlenme belirtileri baş ağrısı ve mide bulantısı gibi sıradan şikâyetlerle başladığı için fark edilmesi zor; uykuda maruz kalındığında kişi uyanmıyor. Türkiye'de her kış yaşanan ölümlerin bir kısmı kapatılmış menfezlerle doğrudan bağlantılı.

Isıtmasını merkezi sistemden alan dairelerde bu risk gözden kaçıyor, çünkü "zaten kombi çalışmıyor" düşünülüyor. Oysa mutfak ocağı da gaz yakıyor ve aynı kural geçerli.

Kontrole gittiğimiz dairede kapalı menfez görürsek açıyoruz ve durumu yazılı bildiriyoruz. Soğuk hava girmesinden rahatsızsanız, menfezin kesitini daraltmadan yönlendirme yapan ürünler var; menfezi kapatmak yerine bunu konuşalım.

LPG kullanılan adresler

Bademli ve çevre yerleşimlerde şebeke gazının bulunmadığı adresler var. Orada cihazlar LPG ile çalışıyor ve tesisat mantığı birkaç noktada ayrışıyor.

Gaz yoğunluğu. Doğal gaz havadan hafif, kaçtığında yukarı çıkıyor. LPG havadan ağır, kaçtığında zemine çöküyor ve alçak noktalarda birikiyor. Bu fark havalandırma menfezinin konumunu değiştiriyor: doğal gazda üst seviyede, LPG'de zemine yakın havalandırma isteniyor. Bodrum ve zemin altı hacimlerde LPG kullanımı kısıtlı.

Enjektörler. Cihaz hangi gazla çalışacaksa ona uygun enjektörle donatılıyor. Doğal gaz enjektörüyle LPG yakan bir cihaz düzgün çalışmıyor; alev sarı kalıyor ve eksik yanma ürünü veriyor. Dönüşüm kiti üreticiden temin ediliyor ve değişimden sonra gaz basıncı ile baca gazı değerleri yeniden ayarlanıyor.

Regülatör. LPG sistemlerinde çalışma basıncı regülatörle düşürülüyor. Regülatörün ömrü sınırlı; üzerindeki tarihe bakılıyor ve süresi geçmişse değiştiriliyor.

Depolama. Tanklı sistemlerde tankın konumu, binaya ve komşu sınırlarına mesafesi kurala bağlı. Tüplü kullanımda tüpün bulunduğu hacmin havalandırılması ve tüpün dik durması gerekiyor.

Deniz havasının hatta etkisi

Sahil hattındaki tesisatlarda, iç kesimdekilerden farklı bir yıpranma kalemi var.

Sayaç dolabı dış cephedeyse içindeki bağlantılar tuzlu neme doğrudan maruz kalıyor. Dolabın kapağının tam kapanması ve içinde su birikmemesi gerekiyor; alt kısmında su tutan bir dolapta korozyon hızlanıyor.

Balkondan geçen ya da dış duvara sabitlenen boru hatlarında yüzey pası başlıyor. Erken aşamada temizleyip koruyucu boya uygulamak yeterli; kesit kaybı oluşmuşsa parça değişiyor.

Kelepçe ve sabitleme elemanları üçüncü kalem. Paslanıp gevşeyen bir kelepçe, boruyu titreşime ve zorlanmaya bırakıyor.

Yıllık kontrolde bu üç noktaya ayrıca bakıyoruz; iç kesimdeki bir dairenin listesinde bu ağırlıkta yer almıyor.

Vanaları tanımak

Bir sorun anında hangi vananın nerede olduğunu bilmek, telefonla anlatılan talimatları uygulanabilir hale getiriyor. Dairede üç ayrı kesme noktası var.

Sayaç vanası. Sayacın girişinde, genelde bina girişindeki ya da kat sahanlığındaki dolapta. Dairenin gazının tamamını kesiyor. Kolu boruya dik konuma getirildiğinde kapalı oluyor.

Cihaz vanaları. Kombinin altında gaz girişinde bir küresel vana, ocak için mutfakta ayrı bir vana bulunuyor.

Su vanaları. Kombinin altında gidiş, dönüş ve soğuk su için ayrı vanalar sıralanıyor. Bunlar gazla ilgili değil; su kaçağı durumunda kullanılıyor.

Bu üç grubun yerini bir kez öğrenip evdeki herkese göstermek yararlı oluyor. Yıl boyu oturulan ve içinde yaşlı bulunan hanelerde bunu ayrıca gösteriyor, vanaların üzerine etiket yapıştırıyoruz.

Sayaç dolabının kilidi bina yönetimindeyse, acil durumda ulaşılabilir olması gerekiyor. Anahtarı bulunamayan bir dolap, gaz kokusu durumunda müdahaleyi geciktiriyor.

Koku aldığınızda

Doğal gaz kokusuz; içine fark edilsin diye koku katılıyor.

Koku aldığınızda sırayla: ateş yakmayın, sigara içmeyin, elektrik düğmelerine ve prizlere dokunmayın, kapı zilini çalmayın, kapı ve pencereleri açın, sayaç vanasını kapatın, binayı terk edin ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını arayın. LPG kaynaklı bir kokuda tüpü sağlayan firmaya ve gerekiyorsa itfaiyeye haber verilmesi gerekiyor.

Elektrik anahtarına dokunmama uyarısının nedeni somut: anahtar açılıp kapanırken oluşan kıvılcım, gaz-hava karışımını tutuşturabilecek düzeyde. Aynı risk kapı zilinde var.

LPG kaçağında ek bir nokta var. Gaz zemine çöktüğü için, kokuyu ayakta duran biri fark etmeyebiliyor. Bodrum ve alçak hacimlerde birikme ihtimali daha yüksek.

Zeytinyağı işletmeleri ve ticarethaneler

Konut dışındaki abonelikler ayrı bir kategoride ilerliyor ve kuralları daha sıkı.

Ticarethane aboneliğinde kullanılacak cihazların toplam gaz debisi üzerinden proje hazırlanıyor. Mutfağı olan bir işletmede ocak, fırın ve sıcak su cihazı birlikte hesaplanıyor.

Havalandırma tarafında konuttan yüksek bir standart isteniyor. Gaz algılama sistemi ve otomatik kesme vanası talep edilebiliyor; algılayıcının kesme vanasıyla birlikte çalışması, kaçak durumunda hattı otomatik kapatıyor.

Isıtma tarafında yüksek tavanlı işletme ve depo hacimlerinde radyatör verimsiz kalıyor; keşifte hacmi ölçüp uygun çözümleri anlatıyoruz.

Periyodik kontrol yükümlülüğü de konuttan farklı. İşletmelerde tesisat ve cihazların düzenli kontrolünün belgelenmesi isteniyor; bu kayıtları tutuyor ve size veriyoruz.

Kaçak nasıl bulunuyor

Gaz hattı dışında, temiz su ve kalorifer hattındaki kaçakları da tespit ediyoruz. Kullanılan yöntemler kaçağın yerine göre değişiyor.

Basınç testi ilk adım. Hat izole edilip basınçlandırılıyor ve manometreden izleniyor; düşüş varsa kaçak var demektir. Bu, kaçağın hangi hatta olduğunu daraltıyor.

Akustik dinleme, basınçlı sudan çıkan sesi zeminden dinleyerek noktayı bulmayı sağlıyor. Termal görüntüleme ise sıcak su hattındaki kaçaklarda zemindeki sıcaklık farkını gösteriyor.

Amaç kırım noktasını daraltmak. Bu, kırılan alanı ve tamirat masrafını doğrudan düşüren adım. Bahçesi olan evlerde dış hatlardaki kaçaklar da aynı yöntemlerle aranıyor.

Alt kata su geçmiş bir durumda öncelik değişiyor: önce kaynağın durdurulması, sonra kalıcı onarım planlanıyor.

Kontrol ne zaman isteniyor

Gaz açıldıktan sonra tesisata bir daha bakılmayacağını düşünmek yaygın. Kontrol talebi genelde şu durumlarda geliyor.

Daire el değiştirdiğinde. Yeni gelen kullanıcı, önceki dönemde tesisata ne yapıldığını bilmiyor. Körlenmemiş bir çıkış, kapatılmış bir menfez ya da izinsiz uzatılmış bir hat ilk kontrolde ortaya çıkıyor.

Tadilat sonrasında. Mutfak yenilemesi yapılmış dairelerde borunun yeri değişmiş ya da hat dolabın içine hapsedilmiş olabiliyor.

Uzun süre kapalı kalan gazın yeniden açılmasında. Mevsimlik kullanılan dairelerde sezon açılışında isteniyor.

Yeni cihaz eklenirken. Mevcut hatta ocak, şofben ya da kombi ekleniyorsa boru kesitinin yeni toplam debiyi karşıladığının doğrulanması gerekiyor.

Esnek bağlantının süresi dolduğunda. Ocak ve şofben bağlantılarında kullanılan hortumların üzerinde son kullanım bilgisi yazıyor; süresi geçmişse dışarıdan sağlam görünse de değiştiriliyor.

Süreçteki dört taraf

Gaz sürecinde en çok vakit kaybettiren şey, hangi işin kimde olduğunun bilinmemesi. Dört ayrı taraf var.

Dağıtım şirketi aboneliği açıyor, sayacı takıyor, iç tesisat projesini onaylıyor ve kontrolden sonra gazı veriyor.

Sertifikalı iç tesisat firması sayaçtan sonrasını çiziyor ve döşüyor. Sertifikasız bir uygulamanın projesi onaylanmıyor.

Cihaz servisi kombiyi, ocağı ve şofbeni bağlayıp devreye alıyor. Gaz açıldıktan sonraki iş; bizim yaptığımız kısım bu.

Bina yönetimi ortak alandaki güzergâh, baca durumu ve merkezi sistemle ilgili kararlar tarafında.

Cihazı önceden alıp bekletmek yaygın bir hata; gaz açılmadan devreye alınamıyor ve garantisi kutuda beklerken işlemeye başlıyor.

Test ve gazın verilmesi

Tesisat bittiğinde hat basınçlı hava ile doldurulup belirlenen süre boyunca manometreden izleniyor. Basınçta düşüş varsa kaçak var demektir ve gaz açılmıyor. Kaçak noktası köpükle taranıp bulunuyor, düzeltiliyor, test tekrarlanıyor.

Gaz açma randevusunda dağıtım şirketinin görevlisi geliyor. O gün evde bulunmanız ve cihazların bağlantılarının hazır olması gerekiyor.

Gaz verildikten sonra hattaki hava tahliye ediliyor, cihazlar sırayla devreye alınıyor. İlk ateşleme birkaç denemede olabiliyor; hattaki hava boşalana kadar bu normal.

Alev rengine bakmak işe yarıyor. Düzgün bir yanmada alev mavi oluyor; sarı ve titrek alev eksik yanmayı gösteriyor ve o cihazın kontrol edilmesi gerekiyor.

Tesisat yenileme zamanı geldi mi

Yenileme kararı yaşla değil durumla veriliyor. Bakılan şeyler şunlar.

Boru yüzeyinde pas ya da kabarma. Boyanın altındaki korozyon, bağlantı noktaları açıldığında ortaya çıkıyor; şüphelendiğimiz noktaları açıp gösteriyoruz.

Bağlantı noktalarındaki rakor ve conta durumu. Sahil hattında bu kalem iç kesime göre daha erken gündeme geliyor.

Vanaların dönüp dönmediği. Yıllarca aynı konumda kalmış bir vana sıkışıyor ve acil bir durumda kapanmıyor — bu, doğrudan güvenlik konusu.

Sayaç sonrası esnek bağlantının yaşı. Üzerindeki son kullanım bilgisine bakılıyor; süresi geçmişse dışarıdan sağlam görünse de değiştiriliyor.

Kelepçelerin sağlamlığı. Gevşemiş bir kelepçe boruyu titreşime ve zorlanmaya bırakıyor.

Bu beşinden birkaçı birden çıkıyorsa, tek tek onarım yerine ilgili bölümün yenilenmesi hem daha güvenli hem uzun vadede daha ucuz oluyor. Hesabı çıkarıp iki seçeneği yan yana koyuyoruz.

Tesisat işinde maliyeti belirleyenler

Fiyat metre üzerinden değil, işin bileşenleri üzerinden çıkıyor.

Boru uzunluğu ve kesiti ilk kalem. Sayaçtan cihaza olan mesafe uzadıkça hem malzeme hem işçilik artıyor; kesitin büyümesi malzeme bedelini yukarı çekiyor. Merkezi ısıtmalı dairelerde hat kısa ve kesit küçük kaldığı için maliyet düşük seyrediyor.

Dirsek ve ek sayısı ikinci kalem. Düz bir güzergâh, köşelerden dolanan bir güzergâhtan hem ucuz hem daha az riskli — her ek noktası potansiyel bir sızdırma noktası.

Cihaz bağlantı sayısı üçüncü. Tek bir ocak ile ocak artı kombi arasında hem proje hem uygulama farkı var.

Sahil hattında korozyona dayanıklı malzeme tercihi maliyeti bir miktar yukarı çekiyor, buna karşılık birkaç yıl sonra çıkacak bir onarımı önlüyor.

Onarım işlerinde fiyat, tespit ile uygulamanın toplamı oluyor. Su kaçağı tespitinde kırım gerekiyorsa kırım ve tamirat ayrı kalem olarak konuşuluyor.

Enerji kaynağıyla ilgili sorulanlar

Merkezi sistemden ayrılıp kendi kombimi taktırmak istiyorum

Teknik olarak gaz hattının yeni yükü taşıması, baca çıkışının sağlanması ve ısıtma devresinin kombiye bağlanması gerekiyor. Merkezi sistemden ayrılmanın bina yönetimini ilgilendiren tarafı ayrı bir konu ve aranızdaki karar. Teknik tarafın yapılabilir olup olmadığını keşifte söylüyoruz.

Tüpten doğalgaza geçmek istiyorum, cihazlarım çalışır mı

Çoğu kombi ve ocak dönüşüm kitiyle her iki gazla da çalışabiliyor. Enjektörlerin değişmesi ve cihazın gaz tipine göre yeniden ayarlanması gerekiyor. Markayı ve modeli söylerseniz dönüşüm kitinin bulunup bulunmadığını kontrol ediyoruz.

Kontrol ne kadar sürüyor

Bir dairede bir-iki saat. Bakım ya da başka bir işle aynı güne alındığında ayrı bir çıkış gerektirmediği için toplam maliyet düşüyor; uzak adreslerde bunu birleştirmenizi öneriyoruz.

Tesisatı siz mi döşüyorsunuz

İç tesisat projesi ve uygulaması sertifikalı firma işi. Bu işin hangi aşamada kimde olduğunu anlatıyor, cihaz tarafındaki montaj, devreye alma, kontrol ve kaçak tespitini biz yapıyoruz.

Dikili'de tesisat için

Dikili merkez, sahil hattı, Bademli ve çevre yerleşimlerde gaz hattı kontrolü, sızdırmazlık testi, cihaz bağlantısı, LPG dönüşümü ve su kaçağı tespiti yapıyoruz. Diğer işlerimiz Dikili kombi servisi sayfasında.