Kombi Kapanırken Ses Çıkarıyorsa Normal mi

Kombi seslerinin büyük bölümü cihaz çalışırken tartışılıyor, oysa kullanıcıların önemli bir kısmı asıl rahatsızlığı cihaz durduğu anda yaşıyor. Ev sessizleşmişken gelen tek bir tık ya da tok bir darbe, çalışma sırasındaki sürekli uğultudan çok daha fazla dikkat çekiyor. Bu yüzden "durunca ses çıkarıyor" şikâyeti servis çağrılarında ayrı bir başlık oluşturuyor. Buradaki iş, cihazın kapanma sırasında yaptığı normal işlemlerin sesini gerçek bir sorunun sesinden ayırmak.

Kombi dururken aslında ne yapıyor

Cihaz ısı ihtiyacı bittiğinde tek hamlede kapanmıyor; sıralı bir kapanma yapıyor. Önce gaz valfi kapanıp alev sönüyor, ardından fan bir süre daha dönerek baca içindeki yanma gazını süpürüyor. Pompa da hemen durmuyor; eşanjörde biriken ısıyı tesisata aktarmak için kısa bir süre daha çalışmaya devam ediyor. Bu adımların her biri kendi sesini üretiyor ve kullanıcı bunları tek bir olay sanıyor.

Son aşamada üç yollu vana varsayılan konumuna dönüyor ve kart üzerindeki röleler bırakıyor. Bu iki hareket birlikte kısa ve net bir tık sesi çıkarıyor. Cihaz her durduğunda aynı anda gelen bu tek ses, kapanma sırasının tamamlandığını gösteriyor.

Birinci ses: tek tık

Bu en yaygın ve en zararsız ses. Üç yollu vananın motoru mili döndürüyor, mil kurs sonuna geldiğinde durdurucuya oturuyor ve bu oturma sesi gövdeden duyuluyor. Aynı anda kart üzerindeki röle kontakları bırakıyor ve ikinci bir küçük klik ekleniyor. Kullanıcıya tek bir tık gibi gelen ses aslında iki hareketin üst üste binmesi.

Ayırt edici özelliği hep aynı anda ve hep aynı şiddette gelmesi. Ses tek seferlik, kısa ve metalik değil; tokmak gibi vuran bir karakteri yok. Bu tabloda müdahale gerekmiyor, çünkü cihazın hareketli parçası hareket ettiği için ses çıkıyor.

İkinci ses: soğuma çıtırtısı

Cihaz durduktan sonra birkaç dakika boyunca kesik kesik çıtırtı duyuluyorsa kaynak neredeyse her zaman ısıl büzülme. Yanma sırasında eşanjör, baca borusu ve gidiş hattı ısınıp genleşiyor; ısı kesildiğinde bu parçalar soğuyup küçülüyor ve temas noktalarında kayarak ses çıkarıyor. Bu ses özellikle baca borusundan ve duvar içindeki geçişlerden geliyor.

Çıtırtı düzensiz aralıklarla geliyor ve zamanla azalarak kesiliyor; bu davranış onu diğer seslerden ayırıyor. Duvar geçişinde boru sert malzemeye doğrudan temas ediyorsa ses belirginleşiyor ve geçişe esnek bir manşon konduğunda azalıyor. Sorun değil ama rahatsız ediyorsa montaj düzeltmesiyle bastırılabiliyor.

Üçüncü ses: tok darbe

Bu grup normal sayılmıyor. Pompa durduğunda tesisat içinde hareket halindeki su kütlesi aniden yavaşlıyor ve dirsek, vana ya da daralma noktalarında basınç dalgası oluşuyor. Duyulan ses tek ve tok bir vuruş; duvara bir kez sertçe vurulmuş gibi geliyor. Buna su darbesi deniyor ve tesisat için gerçek bir yük anlamına geliyor.

En sık nedeni tesisatta kalan hava, çünkü hava sıkışabilir bir yastık gibi davranıp basıncı dengesiz dağıtıyor. İkinci neden aşırı yüksek tesisat basıncı, üçüncüsü ise boruların yeterli sayıda kelepçeyle sabitlenmemiş olması. Bu sesin sürmesi zamanla rakor ve conta noktalarında sızdırmaya yol açıyor.

Dördüncü ses: vana motorunun zorlanması

Üç yollu vananın tıkı normalde kısa; ancak mil üzerinde kireç birikmişse motor konumu değiştirmekte zorlanıyor. Bu durumda tek tık yerine iki üç kez tekrarlayan tıklamalar ya da uzayan bir zorlanma sesi duyuluyor. Ses zaman içinde tekrar sayısını artırıyorsa bu, vananın sıkışmaya doğru gittiğini gösteriyor.

Belirtinin ilerlemiş hali kalorifer ile sıcak su arasındaki geçişin gecikmesi olarak ortaya çıkıyor. Bu noktada konu sesin ötesine geçip konfor sorununa dönüşüyor ve vananın sökülüp temizlenmesi ya da değişmesi gündeme geliyor.

Sesin normal mi olduğunu ayırmanın pratik yolu

Üç soru ayrımın büyük bölümünü yapıyor. Birincisi, ses her kapanışta aynı anda ve aynı şiddette mi geliyor; evetse büyük olasılıkla vana ve röle sesi. İkincisi, ses cihazın kendisinden mi yoksa duvardan ve borulardan mı geliyor; borulardan geliyorsa su darbesi ya da büzülme ihtimali öne çıkıyor.

Üçüncüsü, ses son haftalarda değişti mi. Aylardır aynı olan bir ses cihazın karakteridir; şiddeti artan, tekrar sayısı çoğalan ya da yeni ortaya çıkan bir ses ise incelenmesi gereken bir değişimi gösteriyor.

Su darbesi için ev içinde yapılabilecekler

İlk adım manometreye bakmak; basınç üreticinin verdiği üst sınıra yakınsa fazlası boşaltılıyor. İkinci adım radyatörlerden sırayla hava almak, çünkü hava su darbesinin en yaygın ortağı. Bu iki işlemden sonra ses genellikle ya kayboluyor ya belirgin biçimde azalıyor. Hava alma yöntemi ayrı bir yazıda adım adım anlatıldı.

Ses devam ediyorsa iş montaj tarafına geçiyor ve bu kullanıcı işi değil. Boru askı aralığının düzeltilmesi, kelepçelere titreşim takozu eklenmesi ya da gerekiyorsa darbe emici konması ustanın değerlendireceği çözümler.

Yoğuşmalı cihazlarda ek bir ses

Yoğuşmalı kombilerde kapanmadan sonra sifon ve kondens hattından su hareketi sesi gelebiliyor. Yanma sırasında oluşan yoğuşma suyu cihaz durduktan sonra da bir süre sifona akmaya devam ediyor. Bu, hafif bir şırıltı olarak duyuluyor ve tamamen normal.

Ancak bu ses fokurdamaya dönüşüyorsa sifon tıkanmış olabiliyor; tıkalı sifon baca gazının hattan kaçmasına yol açtığı için bu durum ihmal edilmiyor. Ayrım fokurdama sesi yazısında ele alındı.

Ne zaman servis aranıyor

Tek tık ve soğuma çıtırtısı için çağrı gerekmiyor. Tok darbe sesi hava alma ve basınç düzeltmesine rağmen sürüyorsa, vana tıkı tekrarlı hale geldiyse ya da sesle birlikte peteklerde ısınmama veya sıcak suya geçişte gecikme başladıysa servis aranıyor.

Çağrı sırasında sesin kapanma anında geldiği, kaç saniye sonra çıktığı ve cihazdan mı borulardan mı duyulduğu söyleniyor. Bu üç bilgi ustanın tesisat mı cihaz mı ayrımını yerinde daha hızlı yapmasını sağlıyor.

Önlemek için

Yıllık bakımda üç yollu vananın hareketi kontrol ediliyor, tesisat basıncı doğru aralığa ayarlanıyor ve sistemdeki hava tahliye ediliyor. Bu üç kalem hem tık hem darbe seslerinin bilinen nedenlerinin büyük bölümünü kapsıyor. Boru askılarının ve duvar geçişlerinin gözden geçirilmesi de büzülme seslerini kalıcı biçimde azaltıyor.

Sesin geldiği anı doğru saptamak

Kapanma sesleri birbirine yakın zamanlarda geldiği için kullanıcı hepsini tek olay gibi algılıyor, oysa aralarındaki saniyeler ayrımı yapıyor. Alev söndüğü anda gelen ses gaz valfi ve röle kaynaklı; fan durduktan hemen sonra gelen tek tık üç yollu vananın konum değiştirmesi. Pompa durduktan sonraki ilk saniyede gelen tok darbe ise su darbesi ve tesisatı ilgilendiriyor. Bir iki kapanışı sessizce dinleyip sesin hangi aşamada geldiğini not etmek, servise verilecek en yararlı bilgi oluyor.

Bu gözlem için cihazın yanında beklemek gerekmiyor; kalorifer sıcaklığı düşürülüp cihazın kısa sürede durması sağlanabiliyor ve ses birkaç kez tekrarlatılabiliyor. Sesin her seferinde aynı aşamada gelip gelmediği, tesadüfi bir olayla sürekli bir davranışı ayırıyor.

Bina ve montaj koşullarının payı

Aynı marka ve model cihaz iki farklı dairede çok farklı ses seviyeleri üretebiliyor ve bunun nedeni çoğu zaman cihaz değil montaj. Alçıpan bölme üzerine asılmış bir kombi, tuğla duvara asılmış aynı cihaza göre kapanma sesini belirgin biçimde büyütüyor, çünkü hafif bölme bir rezonans yüzeyi gibi davranıyor. Mutfak dolabı içine alınmış cihazlarda ise ses dolap gövdesinde yankılanıp olduğundan daha yakın ve daha sert duyuluyor.

Yatak odasına bitişik duvara monte edilmiş cihazlarda gece duyulan kapanma sesi asıl şikâyet konusu haline geliyor. Bu durumlarda parça değiştirmek sonuç vermiyor; askı ile duvar arasına titreşim yalıtımı konması, boru geçişlerinin serbestleştirilmesi ve dolap içi montajlarda havalandırma boşluğunun düzenlenmesi kalıcı çözüm oluyor.

Sık sorulanlar

Kombi dururken tık sesi çıkarması normal mi?+

Genellikle normal. Üç yollu vananın konum değiştirmesi ve rölelerin bırakması tek bir tık üretiyor. Ses tekse ve hep aynı anda geliyorsa beklenen davranış.

Durduktan sonra çıtırtı devam ediyor, sorun mu?+

Değil. Isınan metal soğurken büzülüyor ve bu ses birkaç dakika sürebiliyor. Cihazdan çok baca ve boru hattından geliyor.

Tok bir darbe sesi geliyorsa?+

Bu su darbesi olabiliyor ve normal sayılmıyor. Pompa durduğunda akan suyun ani kesilmesiyle oluşuyor; tesisatta hava, yüksek basınç ya da montaj sorunu gösteriyor.

Ses zaman içinde arttıysa?+

Karakter değişimi bilgi taşıyor. Aynı sesin yükselmesi ya da tekrar sayısının artması, vana motoru veya tesisat tarafında ilerleyen bir durumu gösteriyor.

Kapanma seslerini yerinde ayırıyoruz

Vana tıkı mı, su darbesi mi, büzülme mi; ayrımı ölçümle yapıp yalnızca gerekiyorsa parçaya dokunuyoruz. Bu noktadan sonrası servis işi: kombi servisi için Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de biz bakıyoruz.