Pompadan Uğultu Gelmesi Ne Zaman Ciddi

Sirkülasyon pompası kombinin sürekli çalışan tek hareketli parçası ve bir elektrik motoru olduğu için ses üretmesi kaçınılmaz. Kullanıcıların önemli bir bölümü bu sesi ilk kez fark ettiğinde arıza sandığı için servis çağırıyor; oysa çağrıların bir kısmında cihaz tamamen normal çalışıyor. Buradaki iş, hangi uğultunun cihazın kendi sesi, hangisinin bir sorunun habercisi olduğunu ayırmak. Bu ayrım kulakla ve manometreyle büyük ölçüde yapılabiliyor.

Normal uğultu nasıl bir sestir

Pompa devreye girdiğinde düşük frekanslı, sabit bir uğultu duyuluyor ve bu ses cihazın gövdesine yakın durulduğunda belirginleşiyor. Sesin şiddeti pompanın hız kademesine göre değişiyor; üçüncü kademede çalışan bir pompa birinci kademedekine göre daha çok duyuluyor. Önemli olan bu sesin sabit olması, zaman içinde yükselmemesi ve odalarda değil yalnızca cihazın bulunduğu mekânda duyulması.

Gece sessizliğinde bu ses daha çok fark ediliyor ve bu yüzden çoğu şikâyet akşam saatlerinde geliyor. Cihazın mutfak dolabı içinde ya da ince bir bölme duvara monte edilmiş olması da sesi büyütüyor. Bu durumda ses artmış değil, ortam sessizleşmiş ya da gövde rezonansa girmiş oluyor.

Birinci ciddi tablo: kavitasyon

Kavitasyon, pompa emişindeki basınç düştüğünde suyun pompa içinde buhar kabarcıkları oluşturması ve bu kabarcıkların çarkta patlaması. Ortaya çıkan ses uğultudan farklı: içine çakıl karışmış gibi, cırlamalı ve düzensiz bir gürültü duyuluyor. Bu ses hem pompaya zarar veriyor hem de tesisatta gerçek bir eksikliği gösteriyor.

En yaygın nedeni tesisat basıncının düşmesi ve sisteme hava girmesi. Bu yüzden bu sesi duyduğunuzda ilk bakılacak yer manometre; değer üreticinin verdiği aralığın altındaysa basınç tamamlanıp hava alma yapılıyor. İkinci neden, emiş tarafındaki bir vananın kısık kalması ya da filtrenin tıkanması; bu durumda basınç normal görünse bile pompa emişte yeterli suyu bulamıyor.

İkinci ciddi tablo: rulman ve mil

Pompanın yatakları yıprandığında uğultu karakter değiştiriyor; ses daha metalik, daha tiz ve genellikle sabit değil dalgalı hale geliyor. Bu tablo genellikle yıllar içinde yavaşça gelişiyor, bu yüzden kullanıcı değişimi fark etmiyor ve ses bir gün "birden başlamış" gibi geliyor. Belirti ilerlediğinde pompa ısınıyor ve zaman zaman kilitlenip yeniden dönmeye başlıyor.

Kireç birikmesi bu tablonun hızlanmasına yol açıyor, çünkü çark ile gövde arasındaki boşluğa oturan kireç sürtünmeyi artırıyor. Sert su bölgelerinde yaşayan cihazlarda bu nedenle pompa ömrü daha kısa oluyor. Ayrımı yapmak için pompa sökülüp çark elle döndürülüyor; takılma ve boşluk hissediliyorsa neden bulunmuş oluyor.

Üçüncü tablo: gövde teması ve rezonans

Bazı durumlarda pompanın kendisi tamamen sağlam olduğu halde ses rahatsız edici düzeye çıkıyor. Bunun nedeni pompanın ürettiği titreşimin borulara, askı kelepçelerine ya da duvara aktarılması. Titreşim sert bir yüzeye doğrudan temas ettiğinde duvar bir hoparlör gibi davranıyor ve ses evin başka odalarında bile duyuluyor.

Bu grubun tanınması kolay: elle boruya dokunulduğunda titreşim hissediliyor ve cihazın askısı ile duvar arasına yalıtım konduğunda ses belirgin biçimde azalıyor. Çözüm parça değişimi değil, montaj düzeltmesi oluyor; kelepçelere lastik takoz konması ya da boru askı aralığının düzeltilmesi yeterli geliyor.

Dördüncü tablo: yanlış hız kademesi

Pompanın hız kademesi tesisatın ihtiyacından yüksek seçilmişse akış hızı artıyor ve hem pompa hem tesisat daha çok ses çıkarıyor. Bu tabloda uğultuya vana ve radyatör bölgelerinden gelen ıslık sesi de eşlik ediyor; ayrıntısı ıslık sesi yazısında anlatıldı. Kademe tesisata uygun seviyeye çekildiğinde ses düşüyor ve elektrik tüketimi de azalıyor.

Ancak kademeyi düşürmek her zaman doğru olmuyor. Tesisat gerçekten yüksek debiye ihtiyaç duyuyorsa kademe düşürüldüğünde uzak petekler ısınmıyor ve bu kez farklı bir şikâyet doğuyor. Doğru kademe, bütün peteklerin ısındığı en düşük kademe olarak seçiliyor.

Uğultuyu ne zaman ciddiye almalı

Karar için birkaç ölçüt yeterli. Ses günler içinde değil saatler içinde yükseldiyse, içinde çakıl ya da cırlama karakteri varsa, pompa gövdesi elle dokunulamayacak kadar ısınıyorsa ya da uğultuyla birlikte peteklerde ısınmama başladıysa mesele artık normal çalışma sesi değil.

Buna karşılık ses aylardır aynı seviyede, sabit ve yalnızca cihazın yanında duyuluyorsa müdahale gerekmiyor. Bu ayrımın yapılabilmesi için sesi ilk fark ettiğiniz gün manometre değerini not etmek en pratik yöntem; bir hafta sonra aynı değere bakıldığında tesisatın su kaybedip kaybetmediği de anlaşılıyor.

Ev içinde yapılabilecekler

Manometre kontrolü ve basınç tamamlama, radyatörlerden hava alma ve pompa hız kademesinin cihaz üzerindeki anahtardan bir kademe düşürülüp sonucun izlenmesi kullanıcı düzeyinde yapılabiliyor. Bu üç adım kavitasyon kaynaklı seslerin önemli bölümünü çözüyor ya da en azından nedeni daraltıyor.

Pompanın sökülmesi, çarkın temizlenmesi ve elektrik bağlantısına müdahale kullanıcı işi değil. Pompa şebeke gerilimiyle çalışıyor ve gövdesi sıcak su devresine bağlı; sökme işlemi devrenin boşaltılmasını gerektiriyor.

Servisin baktığı sıra

Önce tesisat basıncı ve hava durumu değerlendiriliyor, çünkü en ucuz ve en sık neden burada. Ardından pompanın hız kademesi ile tesisatın büyüklüğü karşılaştırılıyor. Bu ikisi normalse pompa sökülüp çark elle çevriliyor, boşluk ve kireç kontrolü yapılıyor.

Son aşamada elektriksel ölçüm geliyor; sargı direnci ve çektiği akım değerlendiriliyor. Değerler sınırdaysa pompa tamamen durmadan değiştiriliyor, çünkü kış ortasında duran bir pompa tesisatı doğrudan ısısız bırakıyor.

Frekans kontrollü pompalarda tablo nasıl değişiyor

Yeni cihazların büyük bölümünde sabit kademeli pompa yerine devrini kendi ayarlayan frekans kontrollü pompa bulunuyor. Bu pompalarda ses sabit değil; cihaz ısı ihtiyacına göre devri değiştirdiği için uğultunun seviyesi gün içinde iniyor çıkıyor. Kullanıcı bu değişimi arıza sanabiliyor, oysa devrin ihtiyaçla birlikte değişmesi bu pompaların çalışma biçimi.

Bu yapıda dikkat edilecek nokta farklı: ses ihtiyaçla ters yönde davranıyorsa sorun var demektir. Bütün vanalar kapalıyken pompa hâlâ yüksek devirde uğulduyorsa ya da tersine, soğuk bir sabahta bütün petekler açıkken pompa düşük devirde kalıyorsa devir kontrolü ya da sensör tarafı inceleniyor. Bu tür pompalarda arıza çoğu zaman elektronik kartın içinde çözülüyor ve mekanik bir belirti hiç görünmüyor.

Sesin geldiği yeri doğru saptamak

Uğultunun pompadan geldiğine karar vermeden önce kaynağın doğrulanması gerekiyor, çünkü kombi gövdesi içinde ses üreten tek parça pompa değil. Fan da düşük frekanslı bir uğultu üretiyor ve özellikle yoğuşmalı cihazlarda bu ses pompanınkine yakın duyulabiliyor. Ayrım basit bir gözlemle yapılıyor: yalnızca musluktan sıcak su alırken duyulan uğultuda hem fan hem pompa çalışıyor, buna karşılık cihaz sadece devridaim yaparken çıkan seste fan devrede olmuyor.

İkinci doğrulama, cihazı tamamen kapatıp yalnızca pompayı çalıştıran bir moda alarak yapılıyor; bu imkân her cihazda bulunmuyor ama varsa kaynağı kesinleştiriyor. Üçüncü yöntem, uzun bir tornavidanın sapını kulağa dayayıp ucunu sırayla pompa gövdesine ve fan gövdesine değdirmek. Bu basit dinleme, sesin hangi parçada yoğunlaştığını gösterip gereksiz sökme işlemini önlüyor.

Uğultunun yıllık bakımdaki yeri

Pompa çoğu bakım listesinde yalnızca "çalışıyor mu" düzeyinde kontrol ediliyor, oysa asıl bilgi çektiği akımda saklı. Aynı cihazda her yıl aynı koşulda ölçülen akım değeri yıllar içinde yükseliyorsa sürtünme artıyor demektir ve pompa henüz ses vermeden değişim sırasına giriyor. Bu ölçümün fişe yazılması, bir sonraki bakımda karşılaştırma yapılmasını mümkün kılıyor ve pompanın kış ortasında değil bakım sırasında değişmesini sağlıyor.

Aynı şekilde tesisat suyunun kirliliği de pompa ömrünü doğrudan etkilediği için bakımda filtre ve varsa manyetik tutucu kontrol ediliyor. Devrede dolaşan metal kalıntısı ve tortu, çark ile gövde arasındaki dar boşlukta biriktiğinde hem sesi hem sürtünmeyi artırıyor. Tesisatın temiz tutulması, pompanın sessiz kalması için yapılabilecek en etkili işlem oluyor.

Sık sorulanlar

Her pompa uğuldar mı?+

Bir miktar uğultu normal. Pompa elektrik motoru; düşük ve sabit bir uğultu çalışma sesidir. Ayırt edici olan sesin şiddeti, karakteri ve zaman içindeki değişimi.

Uğultu birden yükseldiyse ne yapmalı?+

Önce manometreye bakılıyor. Basınç düşükse hava girmiş olabilir; kavitasyon uğultuyu birden yükseltir. Basınç normalse pompa tarafı inceleniyor.

Hız kademesini düşürmek çözer mi?+

Bazı durumlarda sesi azaltır ama nedeni ortadan kaldırmaz. Tesisat gerçekten o debiye ihtiyaç duyuyorsa kademeyi düşürmek uzak petekleri soğutur.

Uğultu ile vuruntu aynı şey mi?+

Değil. Uğultu sürekli ve düşük frekanslı; vuruntu ise darbeli. Ayrımı yapmak nedeni de ayırıyor.

Pompa sesini nedeniyle birlikte çözüyoruz

Sesi bastırmak yerine kavitasyon mu, rulman mı, montaj mı ayrımını yapıp gerekiyorsa parçayı değiştiriyoruz. Yerinde tespit gerektiğinde servis ekibimiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'ye gidiyor.