Kombi Çalışırken Islık Sesi Geliyorsa

Islık sesi, kombinin ürettiği sesler içinde en ince ve en dikkat çekeni. Genellikle bir arıza olarak duyuluyor ama çoğu zaman anlattığı şey bozulma değil: bir yerde akışın gereğinden hızlı olması.

Sesin fiziği

Bir akışkan dar bir geçitten hızla geçtiğinde basınç düşüyor ve türbülans oluşuyor. Bu türbülans belirli bir frekansta titreşim üretiyor ve kulağa ıslık olarak geliyor.

Geçit ne kadar darsa ve akış ne kadar hızlıysa ses o kadar ince ve belirgin oluyor. Bu yüzden ıslık, her zaman bir kısıtlamanın işareti.

Nereden geldiği belirleyici

Islığın kaynağı üç ayrı bölgede olabiliyor: ısıtma devresi, kullanım suyu devresi ve gaz tarafı. Üçü farklı nedenlere ve farklı aciliyete karşılık geliyor.

Ayrımı yapmanın en kolay yolu, sesin ne zaman duyulduğuna bakmak: yalnız ısıtma çalışırken mi, yalnız musluk açıkken mi, yoksa cihaz her yandığında mı.

Isıtma devresinde ıslık

Bu grup en yaygın olanı. Ses radyatör vanalarından, boru daralmalarından ya da cihazın hidrolik grubundan geliyor.

Genellikle pompa dönerken duyuluyor ve cihaz durunca kesiliyor. Odalar ısındıkça ve termostatik vanalar kapandıkça belirginleşiyor.

Birinci neden: yüksek pompa devri

Sabit devirli pompalarda kademe gereğinden yüksek seçilmiş olabiliyor. Fabrika çıkışı en yüksek kademede bırakılan pompalar sahada sık görülüyor.

Akış hızlandıkça dar geçitlerde ses oluşuyor. Doğru kademe, bütün radyatörler ısınıyorken en düşük olanı; en düşükten başlanıp yukarı çıkılarak bulunuyor.

İkinci neden: kısık by-pass

Termostatik vanalar kapandıkça sistemin direnci artıyor ve pompanın bastığı suya yol kalmıyor. By-pass bu durumda açılıp suya geçiş sağlıyor.

Fazla kısık bırakılmışsa açık kalan birkaç radyatörden su hızla geçiyor ve ıslık başlıyor. Ayarın nasıl yapıldığı ayrı bir yazıda anlatıldı.

Üçüncü neden: yarı kapalı vana

Kısmen kapatılmış bir radyatör vanası tek başına ıslık üretebiliyor. Geçit daraldığı için akış hızlanıyor.

Kontrolü basit: vana tam açık ya da tam kapalı konuma getirilip sesin değişip değişmediğine bakılıyor. Yarı açık konumda ses çıkması olağan sayılıyor.

Dördüncü neden: tesisat dengesizliği

Dengesiz bir tesisatta suyun büyük kısmı kombiye yakın kollardan geçiyor. O kollarda akış hızı yüksek oluyor ve ses çıkıyor.

Dengeleme yapıldığında akış kollara dağılıyor ve hız düşüyor. Bu, sesi kesmenin yanında verimi de düzeltiyor; ayrıntısı dengeleme yazısında.

Kullanım suyu tarafında ıslık

Ses yalnız musluk ya da duş açıldığında duyuluyorsa bu gruba giriyor. Nedeni yine bir kısıtlama ama yeri farklı.

Cihaz girişindeki su filtresi tıkanmış olabiliyor. Plakalı eşanjör kireçlenmişse kanallar daralıyor. Musluk perlatörü ya da duş başlığı tıkalıysa ses o noktada oluşuyor.

Debi ile ilişkisi

Kullanım suyu tarafındaki ıslık genellikle debi düşüşüyle birlikte geliyor. Su hem az akıyor hem ses çıkarıyor.

Bu ikili belirti, kireçlenmeyi güçlü biçimde işaret ediyor. Plakalı eşanjörün durumu ayrı bir yazıda ele alındı.

Şebeke basıncının payı

Bina su basıncı yüksekse musluklarda ıslık daha kolay oluşuyor. Bu, cihazla ilgili olmayan bir neden.

Basınç düşürücü bulunan tesisatlarda ayarı bozulmuş olabiliyor. Ses bütün musluklarda duyuluyorsa ve cihazla ilgisi yoksa bu ihtimal öne çıkıyor.

Gaz tarafında ıslık

Bu grup ayrı ve ciddiye alınıyor. Gaz hattındaki bir daralmadan ya da valften gelen ince ses, normal çalışma sesi değil.

Cihaz yandığında brülörden gelen hafif bir üfleme sesi olağan; ıslık karakterinde ince ve keskin bir ses ise değil. Bu durumda cihaz kapatılıp servis aranıyor.

Gaz kokusu eşlik ediyorsa

Ses ile birlikte gaz kokusu alınıyorsa konu bakım olmaktan çıkıyor. Cihaz ve gaz vanası kapatılıyor, pencereler açılıyor.

Elektrik düğmelerine dokunulmuyor ve dışarı çıkılıp aranıyor. Bu durumda hiçbir kontrol denenmiyor.

Fan kaynaklı ince ses

Baca fanı da ıslığa benzer bir ses üretebiliyor. Kanatlarda birikme varsa ya da hava geçişi kısıtlıysa hava dar geçitten hızla geçiyor.

Bu ses cihaz devreye girerken, alev tutuşmadan önce başlıyor. Baca ağzındaki tıkanma da aynı sesi üretebiliyor.

Sesin zamanlaması ne söylüyor

Yalnız ısıtma çalışırken duyuluyorsa: pompa, by-pass, vana ya da denge. Yalnız musluk açıkken duyuluyorsa: filtre, eşanjör ya da armatür.

Cihaz devreye girerken alev tutuşmadan duyuluyorsa: fan ya da baca. Cihaz yandığı anda başlıyorsa: gaz tarafı ve beklenmiyor.

Kullanıcının deneyebilecekleri

Birkaç kontrol cihazın kapağına dokunmadan yapılabiliyor. Radyatör vanaları tam açık konuma alınıp sesin değişip değişmediğine bakılıyor.

Musluk perlatörü sökülüp temizleniyor. Manometre soğukken okunuyor. Sesin hangi durumda çıktığı not ediliyor.

Servisin ölçtükleri

Teşhis birkaç değerle netleşiyor. Pompa devri ve çektiği akım kontrol ediliyor.

Gidiş ve dönüş suyu farkı ölçülüyor; çok küçükse akış hızlı demektir. Kullanım suyunda debi ölçülüyor. Gaz basınçları ve baca gazı analizi yapılıyor.

Çözüm sırası

Isıtma tarafında sıra ucuzdan pahalıya doğru ilerliyor. Önce vana konumları kontrol ediliyor.

Sonra pompa devri düşürülüyor. Ardından by-pass ayarı yapılıyor. Gerekiyorsa tesisat dengeleniyor. Bu dört adım çoğu ses şikâyetini çözüyor.

Değişken devirli pompanın etkisi

Bu pompalar sistem direncini algılayıp devri kendisi düşürüyor. Termostatik vanalar kapandıkça yavaşlıyor ve ıslık büyük ölçüde ortadan kalkıyor.

Sabit devirli bir pompadan bu tipe geçmek, ses şikâyetlerinde kalıcı çözüm olabiliyor. Ayrıca elektrik tüketimini de düşürüyor.

Sesin kaydedilmesi

Islık ince bir ses olduğu için tarif etmek zor. Telefonla alınan kısa bir kayıt, servis geldiğinde ses çıkmasa bile teşhise yardımcı oluyor.

Kaydın yanına sesin hangi durumda duyulduğu yazılıyor: ısıtma mı, sıcak su mu, cihaz ilk yanarken mi.

Ne zaman beklenmez

Su tarafındaki ıslık ertesi güne bırakılabiliyor. Gaz tarafından gelen ses bırakılmıyor.

Ses ile birlikte gaz kokusu, is izi ya da kilit kodu varsa beklenmiyor. Ayrıca ses birkaç hafta içinde belirgin biçimde arttıysa neden ilerliyor demektir.

Yerden ısıtmalı sistemlerde ıslık

Bu sistemlerde ses genellikle kolektörden geliyor. Debimetreli çıkışlarda akış hızlıysa ince bir ses oluşuyor.

Bir devrenin gereğinden fazla açık bırakılması, komşu devrelerde hızlanmaya yol açıyor. Aktüatörlerin çoğu kapandığında kalan devreden geçen su hızlanıyor.

Çözüm kolektör ayarının gözden geçirilmesi ve gerekiyorsa fark basınç vanası eklenmesi oluyor. Kolektör ayarının nasıl yapıldığı ayrı bir yazıda anlatıldı.

Isı payı ölçerli binalarda

Merkezî sistemli binalarda daire girişindeki vanalar kısılmış olabiliyor. Kısıtlama noktasında akış hızlanıyor ve ses çıkıyor.

Bu durumda ayar tek bir dairenin işi olmaktan çıkıyor; kolon dengesi bina genelinde kuruluyor. Tek daire kendi vanasını açtığında komşu dairelerde ses ve dengesizlik oluşabiliyor.

Bu nedenle bu binalarda ses şikâyeti bina yönetimiyle birlikte ele alınıyor.

Sesin gece daha çok duyulması

Islık ince bir ses olduğu için ortam sessizleşince öne çıkıyor. Gece duyulan ses, gündüz de vardır ama fark edilmiyor.

Bu, sesin arttığı anlamına gelmiyor. Yine de gece programı sistemin çoğu vanası kapalıyken çalışmasına yol açtığı için akış hızı gerçekten yükselebiliyor.

Bu durumda pompa devrinin düşürülmesi ya da by-pass ayarı, gece sesini belirgin biçimde azaltıyor.

Kısaca hangi ıslık nereye

Isıtma çalışırken duyulan ve odalar ısındıkça artan ses: pompa devri, by-pass ve denge. Ucuz ayarlarla çözülüyor.

Yalnız sıcak su açıldığında duyulan ve debi düşüklüğüyle birlikte gelen ses: filtre ya da plakalı eşanjör. Temizlik gerekiyor.

Cihaz devreye girerken alev tutuşmadan duyulan ses: fan ya da baca. Kanat temizliği ve baca kontrolü yapılıyor. Cihaz yandığı anda başlayan keskin ses: gaz tarafı; beklenmiyor.

Bu dört satır, ıslık şikâyetinde hangi tarafa bakılacağını ve ne kadar acele edileceğini birlikte söylüyor.

Servis çağrılırken sesin hangi durumda çıktığını söylemek de aynı ayrımı ustaya baştan aktarıyor.

Böylece ilk ziyarette doğru ölçüm yapılabiliyor.

Sık sorulanlar

Islık sesi tehlikeli mi?+

Su tarafındaki ıslık rahatsız edici ama acil değil; ayar sorununu gösteriyor. Gaz tarafından gelen ıslık ise ertelenmiyor; cihaz kapatılıp servis aranıyor.

Vanadan ıslık geliyorsa ne yapmalıyım?+

Vanayı tam açık ya da tam kapalı konuma getirip sesin değişip değişmediğine bakın. Yarı açık konumda ses çıkması olağan; sürekli oluyorsa pompa devri ve denge gündeme geliyor.

Pompa devrini düşürmek çözer mi?+

Çoğu durumda belirgin fark yaratıyor. Doğru kademe, bütün radyatörler ısınıyorken en düşük olanı.

Ses yalnız sıcak su açınca geliyorsa?+

Kullanım suyu tarafındaki bir kısıtlamayı gösteriyor: tıkalı filtre, kireçlenmiş plakalı eşanjör ya da kısılmış bir vana.

Islığın hangi devreden geldiğini ayırıyoruz

Sesin ısıtma, kullanım suyu ya da gaz tarafından mı geldiğini ölçümle belirleyip pompa devri, by-pass ve denge ayarlarını buna göre yapıyoruz. Servis gerekiyorsa kombi servisi hizmet bölgemiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.