Otomatik Purjör Arızası

Tesisatta hava her zaman oluşuyor; suyun içinde çözünmüş gazlar ısınınca ayrışıyor ve devrenin en yüksek noktalarında toplanıyor. Kombide bu noktaların başında pompa gövdesi geliyor ve orada biriken havayı atmakla görevli parça otomatik purjör. Küçük ve ucuz bir eleman olmasına rağmen arızası hem ısıtma hem su kaybı sorunlarına yol açıyor.

Nasıl çalışıyor

Purjörün içinde bir şamandıra bulunuyor. Gövde suyla doluyken şamandıra yukarıda duruyor ve tahliye iğnesini kapalı tutuyor. Hava birikip su seviyesi düştüğünde şamandıra iniyor, iğne açılıyor ve hava dışarı çıkıyor.

Hava atıldıkça su seviyesi yükseliyor ve şamandıra iğneyi yeniden kapatıyor. Bu döngü sürekli tekrarlanıyor ve kullanıcı hiçbir şey fark etmiyor.

Birinci arıza: tıkanma

Tesisattaki tortu ve kireç, iğne yuvasında birikerek tahliye yolunu kapatıyor. Bu durumda hava birikse bile dışarı atılamıyor. Şamandıra da kalıntı nedeniyle hareketsiz kalabiliyor.

Sonuç, pompa gövdesinde hava toplanması oluyor. Pompa dönüyor ama suyu kavrayamıyor; petekler ısınmıyor ve cihaz aşırı ısınmaya geçebiliyor.

İkinci arıza: sızdırma

İğne yuvasına oturan yüzeyde kalıntı varsa ya da conta yorulmuşsa purjör kapanamıyor ve sürekli su damlatıyor. Bu, cihaz içinde nem ve kart bölgesine doğru ilerleyen su anlamına geliyor.

Aynı zamanda tesisat yavaşça su kaybediyor ve basınç düşüyor. Kullanıcı kaçak arıyor ama kaynak cihazın içinde.

Belirti: ısınmayan petekler

Hava atılamadığında dolaşım bozuluyor ve peteklerin bir bölümü ısınmıyor. Belirti sezon başında belirginleşiyor, çünkü tesisatta en çok hava o dönemde bulunuyor.

Belirti: fokurdama ve akış sesi

Sistemde kalan hava, su ile birlikte hareket ederek fokurdama ve akış sesi üretiyor. Sesin karakteri ve nedenleri ayrı bir yazıda ele alındı.

Belirti: cihaz içinde nem

Purjör sızdırıyorsa gövde içinde nem, kireç izi ya da damlama görülüyor. İz genellikle pompa üstünde ve çevresinde yoğunlaşıyor. Bu bölgede paslanma başlamışsa sızıntı bir süredir devam ediyor demektir.

Kapağı hakkında

Purjörün üstünde küçük bir kapak bulunuyor ve çoğu cihazda bu kapağın çalışma sırasında hafif gevşek bırakılması isteniyor. Tam sıkılı kapak havanın çıkmasını engelliyor. Uygulama cihaza göre değiştiği için üreticinin talimatı esas alınıyor.

Kontrolü ve bakımı

Purjör sökülüp iğne yuvası temizlendiğinde çoğu tıkanma çözülüyor. Şamandıranın serbest hareket ettiği kontrol ediliyor. Conta yorulmuşsa parça değiştiriliyor; maliyeti düşük olduğu için genellikle temizlik yerine değişim tercih ediliyor.

İşlem devrenin boşaltılmasını gerektirdiği için servis tarafından yapılıyor.

Önlemek için

Tesisat suyunun temiz tutulması purjör ömrünü doğrudan uzatıyor. Sürekli su ekleme alışkanlığı hem kireç hem tortu taşıdığı için bu parçayı da hızla yoruyor.

Yıllık bakımda purjörün çalışması kontrol ediliyor ve tesisatın havası alınıyor. Bu iki adım sezon boyunca ortaya çıkacak birçok şikâyeti baştan önlüyor.

Havanın tesisata nereden geldiği

Purjörün sürekli iş yapması, tesisata sürekli hava girdiği anlamına geliyor ve bu havanın kaynağı çoğu zaman göz ardı ediliyor. En yaygın kaynak, sisteme eklenen taze su; şebeke suyunun içinde çözünmüş gazlar bulunuyor ve su ısındıkça bu gazlar ayrışıp devrenin üst noktalarında toplanıyor. Bu yüzden sık su ekleyen tesisatlarda hava sorunu hiç bitmiyor.

İkinci kaynak, rakor ve conta noktalarından içeri sızan hava. Basıncın düşük olduğu anlarda bazı noktalar su sızdırmadan hava emebiliyor ve bu, gözle görülmeyen bir giriş oluşturuyor. Üçüncü kaynak ise radyatörlerdeki korozyon; oluşan gaz sistemde birikip aynı belirtileri üretiyor.

Purjörün konumu neden önemli

Hava suyun içinde yukarı doğru hareket ettiği için otomatik purjör devrenin en yüksek noktasına yerleştiriliyor. Kombide bu nokta genellikle pompa gövdesinin üstü oluyor. Purjör daha alçak bir noktaya konursa hava ona ulaşmadan başka bir yerde toplanıyor ve tahliye edilemiyor.

Aynı mantık tesisat tarafı için de geçerli; binanın en üst noktasındaki radyatörler ve boru hattının tepe noktaları hava toplanan yerler oluyor. Bu noktalarda ayrı purjör bulunmuyorsa, cihazdaki purjör tek başına sistemin tamamını havalandıramıyor.

Değişim mi bakım mı

Otomatik purjör düşük maliyetli bir parça olduğu için, sökülüp temizlendikten sonra yeniden takılması çoğu zaman tercih edilmiyor. Temizlenen bir purjörün iğne yuvasındaki aşınma gözle anlaşılamıyor ve kısa süre sonra yeniden sızdırmaya başlayabiliyor.

Bu nedenle uygulamada, tıkanma ya da sızdırma tespit edilen purjör doğrudan yenisiyle değiştiriliyor. İşlem bakım sırasında yapıldığında devre zaten boşaltılmış olduğu için ek bir maliyet de doğurmuyor.

Sezon başındaki rolü

Tesisatın en çok hava barındırdığı dönem sezon açılışı oluyor. Yaz boyunca duran sistemde su soğuduğu için gazlar çözünmüş halde kalıyor; ilk ısınmayla birlikte bunlar ayrışıp devrenin üst noktalarına toplanıyor. Bu dönemde purjörün düzgün çalışması, sezonun geri kalanında yaşanacak birçok şikâyeti baştan engelliyor.

Purjör tıkalıysa hava atılamıyor ve sezon boyunca fokurdama, ısınmayan petek ve pompa sesi şikâyetleri sürüyor. Bu yüzden sezon öncesi bakımda purjörün kontrolü, hava alma işleminin de ön koşulu olarak ele alınıyor.

Elle ve otomatik tahliyenin birlikte kullanımı

Cihazdaki otomatik purjör yalnızca kendi bulunduğu noktadaki havayı atıyor; radyatörlerde toplanan hava için her peteğin kendi elle boşaltma vanası kullanılıyor. İkisi birbirinin yerine geçmiyor ve yalnızca birine güvenmek eksik sonuç veriyor.

Doğru sıra, önce tesisat basıncını uygun değere getirmek, sonra radyatörlerden sırayla havayı almak ve son olarak basıncı yeniden tamamlamak biçiminde işliyor. Bu işlem sırasında cihazdaki purjörün de çalıştığı gözle doğrulanıyor.

Belirtinin diğer nedenlerden ayrılması

Isınmayan petek ve fokurdama şikâyetleri yalnızca purjörden kaynaklanmıyor; kapalı kalmış bir vana, dengesi bozulmuş bir tesisat ya da yetersiz pompa debisi de aynı görüntüyü veriyor. Ayrım için hava alma işlemi yapıldıktan sonra belirtinin geçip geçmediğine bakılıyor. Hava alındığında düzelen ve birkaç gün sonra geri gelen bir şikâyet, sisteme sürekli hava girdiğini ya da purjörün çalışmadığını gösteriyor.

Sık sorulanlar

Otomatik purjör ne yapıyor?+

Cihaz içinde biriken havayı kendiliğinden dışarı atıyor. Şamandıra su seviyesine göre bir iğneyi açıp kapatıyor.

Tıkandığında ne oluyor?+

Hava atılamıyor; pompada hava kilidi, sesler ve ısınmayan petekler ortaya çıkıyor.

Sızdırıyorsa ne yapmalı?+

Kapağının gevşek olup olmadığına bakılıyor. Kalıntı nedeniyle iğne tam kapanmıyorsa purjör değişiyor.

Kapağı açık mı kapalı mı durmalı?+

Üreticinin belirttiği biçimde. Çoğu cihazda çalışma sırasında hafif gevşek bırakılıyor.

Küçük parçayı atlamıyoruz

Hava ve ısınma şikâyetlerinde purjörü kontrol ediyor, sızdıran ya da tıkalı olanı bakım sırasında yeniliyoruz. Telefonda çözülmeyen durumlarda kombi servisi veriyoruz; bölgemiz Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili.