Şofben Servisi

Şofben, kombiye göre daha basit bir cihaz: ısıtma yapmaz, yalnızca musluk açıldığında suyu anlık ısıtır. Bu sadelik onu ucuz ve dayanıklı kılıyor, ama bir tarafı var ki kombiden daha az affediyor — havalandırma. Bu sayfada şofbenin arızalarını, bakımını ve montajında pazarlık edilemeyecek kuralları yazdık.

Şofben ile kombi arasındaki fark

İkisi de gaz yakıp su ısıtıyor, ama görevleri ve iç yapıları ayrışıyor.

Kombi hem ısıtma hem kullanım suyu üretiyor. İçinde sirkülasyon pompası, genleşme tankı, üç yollu vana ve ikinci bir eşanjör bulunuyor. Şofbende bunların hiçbiri yok; tek bir eşanjör, bir gaz valfi ve bir su akış düzeneği var.

Bu, iki sonuç doğuruyor. Şofben daha az parçadan oluştuğu için daha az arıza yapıyor ve onarımı ucuz kalıyor. Buna karşılık ısıtma yapmadığı için, kışın evi ısıtacak ayrı bir çözüm gerekiyor.

İkinci fark modülasyonda. Çoğu şofben, kombiler kadar geniş bir güç aralığında çalışmıyor; çok az su akıtıldığında devreye girmiyor ya da sıcaklığı tutturamıyor.

Üçüncüsü ömür. Basit yapısı sayesinde bakımlı bir şofben uzun yıllar çalışıyor. Sahada hâlâ görev yapan yirmi yaşında cihazlar var.

Bacalı ve hermetik şofben arasındaki güvenlik farkı

Bu bölümü yumuşatmadan yazıyoruz, çünkü şofben kaynaklı kazaların çoğu buradan çıkıyor.

Bacalı (doğal çekişli) şofben yanma havasını bulunduğu odadan alır ve baca gazını bacaya verir. Yani cihaz, odanın havasını tüketir. Oda küçükse, havalandırma yetersizse ya da baca çekmiyorsa, yanma eksik kalır ve karbon monoksit üretimi başlar.

Hermetik şofben yanma havasını dışarıdan alır ve baca gazını fanla dışarı atar. Yanma odası daireden yalıtılmıştır. Bu, riski belirgin biçimde düşürür.

Karbon monoksit renksiz ve kokusuz. Zehirlenme baş ağrısı ve mide bulantısı gibi sıradan şikâyetlerle başladığı için fark edilmesi zor; uykuda maruz kalındığında kişi uyanmaz.

Bacalı bir şofbeni değiştiriyorsanız hermetiğe geçmenizi öneriyoruz. Fark, cihaz bedelinde sınırlı; güvenlikte belirleyici.

Bacalı cihazda kalınacaksa iki şey pazarlıksız: bulunduğu hacimde dışarıya açılan havalandırma menfezi bulunması ve bacanın düzenli kontrol edilmesi.

Şofben nerede kullanılmaz

Cihazın konumu, güvenliğinin yarısı.

Banyo içine bacalı şofben konulmaz. Kapalı, küçük ve nemli bir hacimde odanın havasını tüketen bir cihaz, en riskli birleşim.

Yatak odasına ve yatak odasına doğrudan açılan hacimlere gazlı cihaz konmaz.

Havalandırması olmayan kapalı bir dolabın içine ya da havalandırma menfezi bulunmayan bir hacme montaj yapılmaz.

Bodrum ve zemin altı hacimlerde LPG'li cihaz kullanımı kısıtlı; LPG havadan ağır olduğu için kaçtığında zemine çöküyor.

Uygun konum, havalandırması bulunan mutfak ya da kapalı balkon oluyor. Hermetik cihazlarda dış duvara terminal çıkışı verilebilmesi gerekiyor; terminalin komşu pencereye, balkona ve zemine olan asgari mesafeleri sağlanıyor.

Su ısınmıyorsa

Şofbende en sık gelen şikâyet ve nedeni birkaç noktada toplanıyor.

Cihaz hiç devreye girmiyorsa su akış düzeneğine bakılır. Şofbenler suyun akışını mekanik bir zar (membran) ya da bir akış anahtarıyla algılıyor. Yırtılmış bir membran, cihazın musluğun açıldığını görmemesine yol açıyor — bu, klasik şofben arızası.

Debi yetersizliği ikinci neden. Cihaz belirli bir akış hızının üzerinde devreye giriyor. Tasarruflu başlık, kısılmış bir vana ya da düşük şebeke basıncı bu eşiğin altında kalıyor.

Su girişindeki filtre tıkanmış olabilir. Temizlenmesi kısa bir iş.

Gaz tarafı. Vanası kapalı, tüpü bitmiş ya da gaz basıncı düşükse cihaz ateşleme yapmıyor.

Cihaz devreye giriyor ama su ılık geliyorsa, sorun ısı transferinde: eşanjörde kireç ya da brülörde kirlenme.

Ateşleme yapmıyorsa

Şofbenlerde ateşleme üç farklı sistemle olabiliyor ve arıza da buna göre değişiyor.

Pilotlu (kılavuz alevli) cihazlar. Sürekli yanan küçük bir alev bulunuyor. Pilot sönüyorsa termokupl arızalı olabilir: alevi algılayıp gaz valfini açık tutan parça. Yorulmuş bir termokupl, pilotun elinizi çektiğiniz anda sönmesine yol açıyor.

Pilli ateşlemeli cihazlar. Musluk açıldığında pille kıvılcım üretiliyor. Bitmiş pil en yaygın neden ve değiştirmesi bir dakika sürüyor. Kullanıcıların servis çağırdığı durumların bir bölümü bu.

Hidrojeneratörlü cihazlar. Suyun akışından elektrik üretiyor, pil gerektirmiyor. Kireçlenen bir jeneratör türbini ateşleme yapamıyor.

Cihaz ateşleme yapıp hemen sönüyorsa alev algılama tarafına bakılıyor: kirlenmiş bir iyonizasyon elektrodu ya da zayıf topraklama bu tabloyu üretiyor.

Üst üste ateşleme denemesi yapmak doğru değil; her deneme brülörde gaz birikmesine yol açıyor ve geç tutuşma riskini artırıyor.

Su sıcaklığı dalgalanıyorsa

Duşta suyun bir ısınıp bir soğuması, şofbenlerde kombilerden daha sık görülüyor.

Ana nedeni debi değişimi. Cihaz geçen su miktarına göre ısı veriyor; evde başka bir musluk açıldığında debi düşüyor ve sıcaklık fırlıyor.

İkinci neden mevsim. Kışın şebeke suyu daha soğuk geldiği için cihazın aynı sıcaklığa çıkarması zorlaşıyor. Yazın yeterli gelen bir cihaz kışın debisini düşürüyor.

Üçüncüsü kireç. Kısmen kireçlenmiş bir eşanjörde ısı transferi düzensizleşiyor.

Çözüm tarafında yapılabilecekler: cihazın su ve gaz ayar düğmeleriyle dengeyi bulmak, termostatik batarya kullanmak, kışın cihaz ayarını yeniden gözden geçirmek.

Kalabalık bir hanede iki noktadan aynı anda sıcak su çekiliyorsa, sorun ayarda değil kapasitede olabiliyor. Cihazın anlık debisi etiketinde yazıyor ve bir sıcaklık farkına bağlı veriliyor.

Kireç ve eşanjör

Şofbende şebeke suyu doğrudan eşanjörün içinden geçiyor. Sudaki kalsiyum ve magnezyum tuzları ısınırken yüzeyde çökeliyor.

Belirtisi kademeli oluyor: önce debi düşüyor, sonra sıcaklık dalgalanıyor, en sonunda cihaz istenen sıcaklığa hiç ulaşamıyor.

Çökelme sıcaklıkla hızlanıyor. Cihazı en yüksek ayarda çalıştırıp musluğu soğuk suyla karıştırmak yaygın bir alışkanlık ve eşanjörün ömrünü kısaltıyor. Ayarı, karıştırmadan kullanabileceğiniz seviyeye çekmek doğrudan kazanç.

Erken aşamada kireç çözücü ile yıkama sonuç veriyor. Geciktirildiğinde tabaka sertleşiyor ve eşanjör değişimi gerekiyor — bu, şofbende cihaz bedeline yaklaşan bir kalem olabiliyor.

Suyunda askıda katı madde olan adreslerde cihaz girişine filtre konulması ucuz ve etkili bir önlem.

Yıllık bakımda ne yapılıyor

Şofben bakımı kombiden kısa sürüyor ama atlanmaması gereken kalemleri var.

Brülör ve enjektörler temizleniyor; tıkanmış bir enjektör alevin sarı ve düzensiz yanmasına yol açıyor.

Eşanjörün dış kanatları temizleniyor. Buradaki kurum ve toz, ısı transferini düşürüyor ve baca gazı sıcaklığını yükseltiyor.

Baca gazı analizi yapılıyor. Ölçüm yapılmayan bir bakım, yanmanın doğruluğunu doğrulamadan bitmiş sayılıyor.

Bacalı cihazlarda çekiş ölçülüyor. Sınırda bir değer çıkarsa cihazı çalışır bırakıp geçmiyoruz; durumu yazılı bildiriyoruz.

Su tarafında membran ve contalar kontrol ediliyor, filtre temizleniyor, kireç durumu debi ölçümüyle değerlendiriliyor.

Gaz bağlantısı köpükle taranıyor ve esnek bağlantının üzerindeki son kullanma tarihine bakılıyor.

Havalandırma menfezinin açık olduğu doğrulanıyor. Kapalı bir menfez görürsek açıyor ve yazılı bildiriyoruz.

Şofben mi, termosifon mu, kombi mi

Üçünün de uyduğu bir kullanım var; birini diğerine üstün göstermek doğru olmaz.

Şofben anlık ısıtıyor, depo yok, süre sınırı yok. Ucuz ve az arıza yapıyor. Aynı anda iki noktadan su çekildiğinde yetersiz kalıyor ve havalandırma konusunda en hassas olanı.

Termosifon depolu. Aynı anda birden fazla noktaya su verirken debisi düşmüyor, gaz tesisatı ve baca istemiyor. Karşılığında deponun ısınmasını beklemek ve sürekli sıcak tutmanın maliyetini kabul etmek gerekiyor.

Kombi hem ısıtma hem sıcak su veriyor. Isıtmaya da ihtiyacınız varsa tek cihazla iki işi görmesi avantaj; yalnızca sıcak su için alınacaksa gereğinden karmaşık kalıyor.

Isıtması merkezi bir sistemden gelen ya da hiç ısıtma yapılmayan bir dairede, sıcak su için kombi almak zorunlu değil. Kullanım alışkanlığınızı anlatın, üçünün kurulum ve işletme maliyetini yan yana koyalım.

Tüplü ve doğalgazlı cihazlarda fark

Şebeke gazı bulunmayan adreslerde şofben LPG ile çalışıyor ve birkaç nokta değişiyor.

Enjektörler gaz tipine göre farklı. Doğalgaz enjektörüyle LPG yakan bir cihaz düzgün çalışmıyor; alev sarı kalıyor ve eksik yanma ürünü veriyor. Dönüşüm kiti üreticiden temin ediliyor ve değişimden sonra cihaz yeniden ayarlanıyor.

Çalışma basıncı farklı; LPG'de regülatör devrede ve regülatörün ömrü sınırlı.

Havalandırmanın konumu değişiyor. Doğalgaz havadan hafif olduğu için üst seviyede, LPG havadan ağır olduğu için zemine yakın havalandırma isteniyor.

Tüpün bulunduğu hacmin havalandırılması ve tüpün dik konumda durması gerekiyor. Tüp ile cihaz arasındaki esnek bağlantının tarihi kontrol ediliyor.

Eski cihazı değiştirme kararı

Şofbenler uzun ömürlü olduğu için değişim kararı genelde arızayla değil güvenlikle veriliyor.

Bacalı bir cihazınız varsa ve bulunduğu hacmin havalandırması sorunluysa, cihazı onarmak yerine hermetiğe geçmek daha doğru bir yatırım.

Eşanjörü kireçten kurtarılamayacak durumdaysa, parça bedeli cihaz bedeline yaklaşıyor.

Üretimden kalkmış bir modelde membran ve termokupl gibi sarf parçaların bulunamaması, her arızayı bekleme süresine çeviriyor.

Alevi sürekli sarı yanan ve ayarla düzeltilemeyen bir cihaz, yanma sorununu çözemiyor demektir; bu, ertelenmeyecek bir durum.

Bunların dışında çalışan bir şofbeni yenilemek için acele etmeye gerek yok. Sadece yaşına bakarak değişim önermiyoruz.

Onarım ve montaj maliyeti

Arıza onarımında fiyat, çıkan parçaya göre değişiyor. Membran, pil, termokupl ve conta gibi sarf parçalar ucuz kalemler; eşanjör ve gaz valfi cihaz bedeline yaklaşan kalemler.

Montajda cihaz bedeli, işçilik ve montaj malzemesi ayrı hesaplanıyor: baca seti, esnek bağlantı, küresel vanalar ve contalar.

Bacalı cihazdan hermetiğe geçişte dış duvara terminal çıkışı açılması ek bir kalem oluyor.

LPG dönüşümünde enjektör kiti ve cihazın yeniden ayarlanması ayrıca konuşuluyor.

Telefonda ön bilgilendirme yapıyoruz: markayı, modeli ve şikâyeti söyleyin, olası nedeni ve fiyat aralığını konuşalım. Adreste fiyat, onayınız alınmadan işlem yapılmaz.

Su basıncı ve şofben ilişkisi

Şofbenler suyun akışıyla devreye girdiği için şebeke basıncına kombilerden daha bağımlı çalışıyor.

Basınç düşükse cihaz hiç devreye girmiyor ya da girip hemen kesiliyor. Üst katlarda ve şebeke basıncının zayıf olduğu adreslerde bu sık yaşanıyor.

Hidrofor kullanılan evlerde hidroforun devreye girip çıkması debiyi dalgalandırıyor ve cihaz buna sıcaklık değiştirerek tepki veriyor. Hidroforun basınç aralığının cihazın istediği değerle uyuşması gerekiyor.

Depolu sistemlerde deponun yüksekliği belirleyici. Çok alçak konumlandırılmış bir depo, cihazı devreye sokacak akışı üretemiyor.

Bunları montaj öncesi ölçüyoruz; basınç uygun değilse cihaz seçimini ya da tesisatı ona göre planlıyoruz.

Kullanıcının kendi yapabilecekleri

Şofbende servis çağırmadan önce bakılabilecek dört şey var.

Pil. Pilli ateşlemeli cihazlarda bitmiş pil en yaygın neden. Değiştirmesi bir dakika sürüyor.

Gaz vanası. Kapalı kalmış ya da tüp bitmiş olabiliyor.

Musluğu tam açmak. Cihaz belirli bir akışın üzerinde devreye giriyor; az akıtılan bir musluk onu uyandırmıyor.

Su giriş filtresi. Cihaz altındaki süzgeç tıkanmış olabiliyor; sökülüp durulanması basit bir iş.

Bunların dışında cihazın kapağını açmanızı önermiyoruz. Kapak altındaki bölme gaz taşıyor ve alevle ilgili her ayar servis işi. Alev rengine bakmak yeterli: mavi ve dengeli olmalı, sarı ve titrek alev eksik yanmayı gösteriyor.

Şofbenin ömrünü uzatan alışkanlıklar

Şofben az parçadan oluştuğu için, doğru kullanıldığında uzun yıllar sorunsuz çalışıyor. Ömrünü belirleyen birkaç alışkanlık var.

Sıcaklık ayarını abartmamak. Cihazı en yüksek kademede tutup musluğu soğukla karıştırmak, eşanjörde kireç birikimini hızlandıran en yaygın davranış. Ayarı, karıştırmadan kullanabileceğiniz seviyeye çekmek hem gaz hem eşanjör ömrü kazandırıyor.

Menfezi kapatmamak. Kışın soğuk hava girmesin diye kapatılan bir menfez, cihazın eksik yanmasına yol açıyor. Eksik yanma hem karbon monoksit üretiyor hem brülörü kurumlandırıyor.

Uzun süre kullanılmayacaksa suyunu boşaltmak. Mevsimlik kullanılan evlerde donma, şofben eşanjörünü çatlatabiliyor. Cihazın alt kısmındaki tahliye vanasından suyun boşaltılması bu riski ortadan kaldırıyor.

Yılda bir bakım. Brülör ve enjektör temizliği, membran kontrolü ve baca gazı ölçümü — üçü de kısa işlemler ve arızayı ortaya çıkmadan yakalıyorlar.

Alev rengine ara ara bakmak. Ayda birkaç saniye. Mavi ve dengeli bir alev yanmanın düzgün olduğunu gösteriyor; sarı ve titrek alev kontrol gerektiriyor.

Şofben hakkında sorulanlar

Şofbenim yanıyor ama su ılık geliyor

Cihaz ateşleme yapıyorsa gaz tarafı çalışıyor demektir; sorun ısı transferinde. İlk şüphe eşanjörde kireç, ikincisi brülör ve enjektörlerde kirlenme, üçüncüsü gaz basıncının düşük olması. Üçü de bakımda ölçümle ayırt ediliyor.

Kışın su daha az geliyor, arıza mı

Arıza değil. Kışın şebeke suyu daha soğuk geldiği için cihaz aynı çıkış sıcaklığına ulaşmak üzere debiyi düşürüyor. Cihazın etiketindeki debi değeri bir sıcaklık farkına bağlı verilir. Kışın belirgin biçimde yetersiz kalıyorsa cihaz kapasitesi eve göre sınırda seçilmiş olabilir.

Banyoda şofben var, sorun mu

Bacalı bir cihazsa evet — banyo, odanın havasını tüketen bir cihaz için uygun bir hacim değil. Hermetik cihazda risk belirgin biçimde düşüyor, yine de havalandırmanın çalışır durumda olması gerekiyor. Mevcut durumu görüp size net söyleyebiliriz.

Şofbene karbon monoksit dedektörü gerekli mi

Gaz yakan cihazı olan her evde öneriyoruz, bacalı şofbeni olan evlerde ise ayrıca. Maliyeti bir bakımın çok altında ve kokusuz bir tehlikeye karşı elinizdeki tek uyarıcı. Standarda uygunluk işareti taşıyan bir model seçin ve son kullanma tarihine bakın.

Şofben için hizmet bölgemiz

Aliağa, Çandarlı, Bergama ve Dikili'de şofben arızası, yıllık bakım, montaj ve LPG dönüşümü yapıyoruz. Cihazınızın markasını, bacalı mı hermetik mi olduğunu ve şikâyeti söylerseniz telefonda ön bilgilendirme yapabiliyoruz. Baca ve havalandırma tarafındaki kontrolleri gaz tesisatı sayfamızda ayrıntılı anlattık.